K

Yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ finans piyasalar─▒nda de─čerlendirmek isteyen bireylerin s─▒k├ža kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ terimlerden biri kald─▒ra├žl─▒ i┼člemdir. Finansal i┼člemlerde rastlanan kald─▒ra├ž uygulamas─▒, az miktarda sermaye ile daha fazla k├ór elde etmeyi hedefleyen bir stratejidir. Bu uygulama borsada yap─▒lan yat─▒r─▒mlarda, i┼člem hacmini art─▒rmay─▒ sa─člar. 

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem, yat─▒r─▒m getirisini maksimize etmek amac─▒yla uygulan─▒r. S├Âz konusu i┼člemde gelir ve k├ór hedefi, ├Âzkaynak yerine bor├žla finanse edilir. Finans piyasalar─▒nda kald─▒ra├ž, herhangi bir kayna─č─▒n toplam parasal b├╝y├╝kl├╝─č├╝nden daha az miktarda teminat ile al sat yapmay─▒ m├╝mk├╝n k─▒lan bir varl─▒kt─▒r. Oransal olarak ifade edilen kald─▒ra├ž 1:10 gibi say─▒sal veriler ┼čeklinde g├Âsterilir.

external link icon
liam-kevan-W-NZZIkuARI-unsplash

B├╝y├╝k Gelir Art─▒┼č─▒ Beklenen Ucuz Hisseler

Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člemlerin ├ľzellikleri Nelerdir?

Finans piyasalar─▒nda i┼člem yapan tasarruf sahiplerinin temel hedefi k├ór elde etmektir. Yat─▒r─▒m─▒n getiri potansiyelini art─▒ran uygulamalardan biri de kald─▒ra├žl─▒ i┼člemdir. Bu uygulaman─▒n ├Âzelliklerinden biri yat─▒r─▒m yaparken bor├ž para kullan─▒m─▒na ba┼čvurulmas─▒d─▒r. Hem firmalar hem de bireyler yat─▒r─▒m getirisini maksimize edebilmek i├žin bu i┼člem arac─▒l─▒─č─▒yla bor├ž para edinirler. 

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem mant─▒─č─▒, bankalardan kredi veya tahvil gibi bor├žlanma ara├žlar─▒n─▒ kullanmaya dayan─▒r. Bor├ž olarak al─▒nan kaynaklar, yat─▒r─▒m amac─▒yla de─čerlendirilir. B├Âylece ┼čirketler ve bireyler, borcu k├óra ├ževirebilme becerisiyle finans piyasalar─▒nda i┼člem yapabilir. Bu noktada i┼člem oranlar─▒n─▒ anl─▒k olarak takip edebilmek ├Ânem te┼čkil eder. Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem indikat├Âr├╝, i┼člem oranlar─▒n─▒n risk analizini yaparak yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n yol haritas─▒ ├žizmesine yard─▒mc─▒ olur. Kald─▒ra├ž kullanarak i┼člem yapabilece─činiz farkl─▒ ekonomi piyasalar─▒ bulunur. Bunlar forex, kripto para ve vadeli i┼člemler piyasas─▒d─▒r. 

Spot ─░┼člem ve Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člem Aras─▒ndaki Fark Nedir?

Finans piyasalar─▒nda yat─▒r─▒m yapmay─▒ sa─člayan uygulamalar aras─▒nda spot ve kald─▒ra├ž i┼člem bulunur. Spot i┼člem; hisse senedi, kripto ve forex piyasalar─▒nda s─▒k├ža kullan─▒lan yat─▒r─▒m ara├žlar─▒ aras─▒nda yer al─▒r. Bu i┼člem t├╝r├╝nde, finansal ├╝r├╝nler direkt al─▒n─▒r veya sat─▒l─▒r. Spot i┼člemlerde sadece mevcut sermaye ile i┼člem yapman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r. Kald─▒ra├ž oranlar─▒ ile yap─▒lan i┼člemlerde ise elinizde olmayan y├╝ksek bir mebla─č ile yat─▒r─▒m yapman─▒za izin verilir. Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem ve spot i┼člem aras─▒ndaki farklar─▒ ┼ču ┼čekilde s─▒ralayabiliriz:

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člemle piyasalarda, teminatla as─▒l sermayeden daha b├╝y├╝k miktarla yat─▒r─▒m yapmak m├╝mk├╝nd├╝r. Spot piyasalarda ise bor├žlanma s├Âz konusu olmad─▒─č─▒ndan elinizde bulunan kaynaklar─▒ k├ór hedefiyle de─čerlendirmeniz gerekir. 

Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člem Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem yapmak isteyen tasarruf sahipleri, teminat olarak belirlenen bir oran kar┼č─▒l─▒─č─▒nda yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ ger├žekle┼čtirirler. Bu uygulamada yat─▒r─▒m─▒n tam de─čerinin teminat k─▒sm─▒n─▒ tasarruf sahibi kendisi yat─▒r─▒r. Kalan miktar ise arac─▒ kurum taraf─▒ndan bor├ž verilerek kar┼č─▒lan─▒r. Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem hesaplamas─▒ s─▒ras─▒nda piyasalara ├Âzel oranlar devreye girer. ├ľrne─čin forex piyasas─▒nda kald─▒ra├ž oran─▒ en fazla 10:1 olabilir. Yani yat─▒r─▒m de─čerinin en fazla 10 kat─▒na kadar i┼člem yap─▒l─▒r.

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem yaparken yat─▒r─▒mc─▒lar piyasa pozisyonlar─▒na odaklan─▒r. ─░ndikat├Âr ve grafik okumalar─▒ sonucunda al─▒m-sat─▒m ve kald─▒ra├ž miktar─▒ belirlenir. Bu noktada oranlar dikkate al─▒narak kald─▒ra├žl─▒ i┼člem s├╝resi de belirlenir. K├ór ve zarar dengesi hesaplamas─▒ sayesinde i┼člem s├╝resini belirlemeniz m├╝mk├╝nd├╝r.

Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člem ├ľrne─či

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem yapan borsalarda yat─▒r─▒mlar─▒n─▒z─▒ de─čerlendirirken ├že┼čitli ├Ârneklerden faydalanabilirsiniz. Forex piyasas─▒ndan alt─▒nla yap─▒lan bir kald─▒ra├žl─▒ i┼člem ├Ârne─či ┼ču ┼čekildedir: 

Alt─▒n─▒n ons fiyat─▒: 1.000 dolar

Kald─▒ra├ž oran─▒: 10:1

Pozisyon b├╝y├╝kl├╝─č├╝: 1.000 x 100= 100.000 dolar 

Minimum teminat: 100.000:10= 10.000 dolar

Alt─▒n─▒n ons fiyat─▒ 1.100 dolara y├╝kselirse pozisyon b├╝y├╝kl├╝─č├╝ de 110.000 dolara ula┼č─▒r. Aradaki fark ise yat─▒r─▒mc─▒n─▒n k├ór─▒d─▒r. Bu noktada 110.00 – 100.000=10.000 dolar k├ór elde edilir. 

Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člem Yaparken Nelere Dikkat Etmek Gerekir?

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člemlerde yat─▒r─▒mdan b├╝y├╝k k├órlar elde edildi─či i├žin uygulaman─▒n dikkatli bir ┼čekilde yapmas─▒ ├Ânem te┼čkil eder. ├ľzellikle s├Âz konusu uygulamada riskleri y├Ânetebilmek i├žin ┼ču kald─▒ra├žl─▒ i┼člem stratejilerini uygulayabilirsiniz:

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člemlerde k─▒sa pozisyon ve uzun pozisyon gibi yat─▒r─▒m s├╝re├žlerini do─čru bir ┼čekilde kontrol etmeniz gerekir. Bunun i├žin borsa hesab─▒n─▒zda k├ór ve zarar dengesi a├ž─▒s─▒ndan yeterli miktarda menkul k─▒ymet bulundurman─▒z ├Ânemlidir. Ayr─▒ca kay─▒p ihtimalini d├╝┼č├╝rmek i├žin zarar─▒ durdur emirlerini de kullanman─▒z gerekir.

Kald─▒ra├ž Kullanman─▒n Avantajlar─▒ Nelerdir?

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem; kripto, forex ve vadeli i┼člem piyasalar─▒n─▒n t├╝m├╝nde yat─▒r─▒m yapmak isteyen bireylerin tercih etti─či bir y├Ântemdir. S├Âz konusu yat─▒r─▒m i┼čleminin bireylere sundu─ču avantajlar ise ┼čunlard─▒r:

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem, geleneksel y├Ântemlerle elde edilen k├ór─▒n katlanmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Ancak bu noktada uygulaman─▒n risklerini de g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmak gerekir. K├ór pozisyonunuzu korumak i├žin kolay ve y├╝ksek getirili gibi g├Âr├╝nen bu y├Ântemi iradenizi y├Âneterek denemeniz ├Ânemlidir.

Kald─▒ra├žl─▒ ─░┼člemlerin Zararlar─▒ Var m─▒d─▒r?

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem a├žmay─▒ d├╝┼č├╝nen tasarruf sahipleri, bu uygulaman─▒n risklerini ├Â─črenmelidir. Yat─▒r─▒m yaparken her alanda oldu─ču gibi bu i┼člem t├╝r├╝nde de zararlar─▒ g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmal─▒s─▒n─▒z. Kald─▒ra├žl─▒ olarak yap─▒lan yat─▒r─▒m i┼člemlerinin riskleri ┼čunlard─▒r:

Kald─▒ra├žl─▒ i┼člem zararlar─▒n─▒ stop-loss pozisyonu ile minimuma d├╝┼č├╝rebilir. Kay─▒plar─▒ en aza indirmeye yard─▒mc─▒ olan bu pozisyonda yat─▒r─▒m zarara ge├žti─či anda sat─▒┼č emri verilir. B├Âylece kald─▒ra├ž riskini d├╝┼č├╝rebilirsiniz.

─░statistik bilimine ait bir kavram olan korelasyon, ekonomik olaylarla piyasalar aras─▒nda anlaml─▒ ba─člant─▒lar kurmak i├žin kullan─▒l─▒r. Piyasalardaki dalgalanmalar─▒n hem ├╝lkedeki hem de d├╝nyadaki geli┼čmelerle ili┼čkisini g├Âsterir. Bu sayede ekonomik veriler ├╝zerinden ├ž─▒kar─▒m yapmay─▒ m├╝mk├╝n h├óle getirir. Dilerseniz kavrama dair detaylar─▒ ├Â─črendikten sonra g├╝ncel geli┼čmelerden avantaj elde edece─čini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝z ┼čirketlere Midas yat─▒r─▒m hesab─▒ ├╝zerinden yat─▒r─▒m yapabilirsiniz.

Korelasyon Nedir?

Korelasyon, iki ya da daha fazla rassal de─či┼čken aras─▒ndaki do─črusal ili┼čkinin y├Ân├╝n├╝ ve ┼čiddetini g├Âsterir. Kavrama veriler ├╝zerinden mant─▒ksal ├ž─▒kar─▒m yapma imk├ón─▒ verdi─či i├žin ekonomi gibi farkl─▒ alanlarda da s─▒kl─▒kla ba┼čvurulur. Detayl─▒ bir a├ž─▒klamaya ge├žmeden ├Ânce terimin yat─▒r─▒mla olan ba─člant─▒s─▒ndan bahsetmekte fayda vard─▒r. ├ťlke ve d├╝nya ├žap─▒ndaki geli┼čmeler, ekonominin gidi┼čat─▒na y├Ân verir. Faizler, d├Âviz endeksleri ve emtialardaki bu de─či┼čimlerle piyasalarda hareketlenmeler olur. S├Âz konusu etkilenmenin hangi y├Ânde ve g├╝├žte ger├žekle┼čece─či ise durumlarla piyasalar aras─▒ndaki korelasyonla belirlenir. 

De─či┼čkenlerin ayn─▒ ya da z─▒t y├Ândeki do─črusal hareketini ifade eden kavram, korelasyon grafi─činin y├Ân├╝ne g├Âre negatif ve pozitif olarak ikiye ayr─▒l─▒r. Pozitif korelasyon, art─▒┼č ve azal─▒┼č─▒ ayn─▒ y├Ânde olan parametreleri ifade eder. ├ľrne─čin yat─▒r─▒m miktar─▒yla elde edilecek faiz getirisinin de artt─▒─č─▒ tasarruf hesaplar─▒nda bu do─črultuda bir ili┼čki vard─▒r. Negatif korelasyon ise de─či┼čenler aras─▒ndaki hareketin farkl─▒ y├Ânlerde olmas─▒d─▒r. Borsa, alt─▒n ve petrol fiyatlar─▒ndaki art─▒┼č sonucunda piyasalarda ya┼čanan dalgalanmalar, buna verilebilecek ├Ârnekler aras─▒ndad─▒r. 

Korelasyon T├╝rleri Nelerdir?

Korelasyon t├╝rleri, de─či┼čken say─▒s─▒ ve hesaplamada kullan─▒lan teknik gibi hususlarla birbirinden ayr─▒l─▒r. Bu y├Ântemler sonucunda elde edilen verilerle de ekonomik olaylar─▒n hisse senedi fiyatlar─▒na etkisi gibi ├ž─▒kar─▒mlar yap─▒l─▒r. Parametrelere ve ula┼č─▒lmak istenen sonu├žlara g├Âre tercih edebilece─činiz basit, ├žoklu ve k─▒smi olmak ├╝zere ├╝├ž ayr─▒ y├Ântem vard─▒r.

Basit Korelasyon Teknikleri

Basit korelasyon, bir de─čer ├╝zerinden iki ├Âl├ž├╝m├╝n yap─▒ld─▒─č─▒ durumlarda tercih edilir. Hem de─či┼čkenler aras─▒ndaki ili┼čkinin varl─▒─č─▒n─▒ hem de ┼čiddetini ├Âl├žmeyi sa─člar. ├ľrne─čin hissedeki yukar─▒ y├Ânl├╝ bir hareketlenmenin i├žinde bulundu─ču endeksteki de─či┼čimlerle alakal─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ ilgili teknikle anlayabilirsiniz. ─░ki de─či┼čkenle yap─▒lan bu ├Âl├ž├╝mlerde ┼ču katsay─▒ belirleme teknikleri kullan─▒l─▒r:

Pearson Momentler ├çarp─▒m─▒ Katsay─▒s─▒, say─▒lanlar aras─▒nda en s─▒k kullan─▒lan y├Ântemdir. Her iki de─či┼čkenin s├╝rekli oldu─ču durumlarda tercih edilir. Bu de─čerin 0 olmas─▒, parametreler aras─▒nda bir ba─člant─▒n─▒n bulunmad─▒─č─▒ g├Âsterir. Katsay─▒n─▒n 1 ├ž─▒kmas─▒ ise de─či┼čkenlerin birbiriyle tam ili┼čkili oldu─čunu ifade eder. 

Çoklu Korelasyon Teknikleri

Bir de─či┼čkenin iki ya da daha fazla unsurla olan ili┼čkisinin incelenmesine ├žoklu korelasyon ad─▒ verilir. Parametreler aras─▒nda gruplama yapma ve hesaplamalar─▒ belirli bir de─či┼čkene g├Âre ger├žekle┼čtirme gibi imk├ónlar sunar. ├çok say─▒da de─či┼čkenin kar┼č─▒l─▒kl─▒ ba─č─▒ml─▒l─▒klar─▒n─▒ ├Âl├žme olana─č─▒ tan─▒d─▒─č─▒ i├žin kapsaml─▒ ├Âl├ž├╝mlerde s─▒kl─▒kla tercih edilir. 

K─▒smi Korelasyon Teknikleri

K─▒smi korelasyon, iki de─či┼čken aras─▒nda de─čerlendirme yaparken ├Âl├ž├╝me ├╝├ž├╝nc├╝ bir parametrenin d├óhil edilmesidir. Korelasyon ├že┼čitleri aras─▒nda yer alan bu y├Ântemde s├Âz konusu sabit unsurun di─čer parametreler ├╝zerindeki etkisine bak─▒l─▒r. ├ľrne─čin hisse fiyat─▒ndaki de─či┼čimle endeksin mevcut durumu aras─▒ndaki ili┼čkiyi incelerken faiz oran─▒ da ├Âl├ž├╝me eklenir. Bu sayede bahsi ge├žen de─či┼čkenlerin birbiriyle ba─člant─▒s─▒n─▒n faiz etkisi alt─▒nda nas─▒l etkilendi─čini g├Ârmek m├╝mk├╝n olur.┬á┬á

Korelasyon Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Korelasyon hesaplamas─▒nda belirli de─čer aral─▒─č─▒n─▒ kapsayan bir korelasyon katsay─▒s─▒ belirlenir. Korelasyon form├╝l├╝yle yap─▒lan i┼člemler sonucunda -1 ile 1 aral─▒─č─▒na ula┼č─▒l─▒r. Bu kapsamda yer alan ve ÔÇťrÔÇŁ harfiyle ifade edilen katsay─▒, parametreler aras─▒ndaki ili┼čkinin derecesini g├Âsterir. Yani ayn─▒ ya da farkl─▒ y├Ânlerde hareket eden de─či┼čkenlerin aras─▒ndaki ba─člant─▒n─▒n oran─▒n─▒ belirleme olana─č─▒ tan─▒r. Korelasyon katsay─▒s─▒na g├Âre parametreler aras─▒ndaki ba─člant─▒ ise ┼ču ┼čekilde yorumlan─▒r:

Pearson Momentler ├çarp─▒m─▒ y├Ântemine g├Âre yap─▒lan bu ayr─▒m, de─či┼čkenlerin birbiriyle olan ilgilerinin ┼čiddetini g├Âsterir. De─čerlerin ├Ân├╝nde art─▒ ve eksi bulunmas─▒, parametrelerin ili┼čkisinin farkl─▒ yorumlanmas─▒na neden olur. Katsay─▒da yer alan eksi i┼čareti, de─či┼čkenlerin birbiriyle negatif y├Ânde ba─člant─▒l─▒ oldu─čunu g├Âsterir. 

Korelasyon ├ľrnekleri Nelerdir?

Korelasyon ├Ârnekleri arac─▒l─▒─č─▒yla ekonomik de─či┼čkenler aras─▒ndaki do─črusal ili┼čki incelenebilir. ├ľrne─čin petrol ve d├Âviz fiyatlar─▒n─▒n birbiriyle olan ba─člant─▒s─▒n─▒, bu ├Âl├ž├╝mle a├ž─▒klamak m├╝mk├╝nd├╝r. Dolar cinsinden i┼člem g├Âren bir emtia olan petrol, d├Âvizdeki dalgalanmalardan do─črudan etkilenir. Yani dolar─▒n y├╝kselmesine ba─čl─▒ olarak petrol├╝n varil fiyat─▒n─▒n artaca─č─▒ ├ž─▒kar─▒m─▒ yap─▒l─▒r. Bu bilgilerden hareketle s├Âz konusu emtia ve d├Âviz aras─▒nda z─▒t y├Ânl├╝ bir ili┼čkiden bahsedilebilir. 

Kavram─▒n ├Ârneklerinden bir di─čeri ise alt─▒n fiyatlar─▒yla menkul de─čerler aras─▒ndaki ili┼čkidir. ├ľzellikle kriz d├Ânemlerinde alt─▒n─▒n de─čerinin y├╝kselmesine kar┼č─▒n ├že┼čitli menkul k─▒ymetlerin fiyatlar─▒nda d├╝┼č├╝┼čler g├Âzlemlenir. T─▒pk─▒ dolar ve petrolde oldu─ču gibi burada da z─▒t y├Ânl├╝ bir ili┼čki vard─▒r. Verilen ├Ârneklerin tam tersi olarak ekonomik b├╝y├╝me ve piyasalar aras─▒nda pozitif bir ba─člant─▒ bulunur. 

Korelasyon ve Regresyon Aras─▒ndaki Fark Nedir?

Korelasyon ve regresyon fark─▒, kavramlar─▒n de─či┼čkenleri ele alma bi├žiminden kaynaklan─▒r. Esas─▒nda verilerin aras─▒ndaki ba─člant─▒y─▒ inceleme ┼čans─▒ veren bu iki terim, parametreleri farkl─▒ a├ž─▒lardan ili┼čkilendirir. Regresyon, ba─č─▒ms─▒z de─či┼čkenin ba─č─▒ml─▒lar ├╝zerindeki etkisini incelemeyi sa─člar. Ayr─▒ca bu ├Âl├ž├╝m├╝, matematiksel i┼člemlerle yani say─▒sal veriler arac─▒l─▒─č─▒yla yapar. Di─čer kavramda ise de─či┼čkenler aras─▒ndaki ili┼čkinin y├Ân├╝n├╝ ve ┼čiddetini, belirlenen katsay─▒larla ├žizilen grafikler ├╝zerinden yorumlamak m├╝mk├╝n olur.

Finans sekt├Âr├╝nde s─▒k├ža kar┼č─▒la┼č─▒lan bir terim olan konsolide, en temel tan─▒m─▒yla ┼čirketleri finansal a├ž─▒dan bir araya getirmektir. ─░┼č d├╝nyas─▒n─▒n ├Ânemli kavramlar─▒ aras─▒nda yer alan konsolidasyon, finansal anlamda uygulanan y├Ântemleri ve takip edilen s├╝re├žleri ifade eder. Konsolidasyon i┼čleminde ayr─▒ ┼čirketler bir araya gelerek faaliyet alanlar─▒nda yeni bir t├╝zel ki┼čilik yarat─▒l─▒r. 

Konsolide, ┼čirketlerin ana ortakl─▒k ile birle┼čme s├╝recini tan─▒mlamak i├žin kullan─▒lan bir kavramd─▒r. Ayr─▒ ┼čirketler, bu ana ortakl─▒─č─▒n kontrol├╝ sayesinde mali tablolar─▒n─▒ birle┼čtirir. Bu i┼člem sonucunda ortak bir mali tablo ortaya ├ž─▒kar. Ayr─▒ca konsolidasyon, i┼č alan─▒nda do─črudan raporlama ve muhasebe s├╝re├žleriyle de ili┼čkilidir. Firmalar─▒n muhasebe departmanlar─▒ taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝len konsolide s├╝reci, ayr─▒ ┼čirketlerin tek sistem ├╝zerinden daha y├╝ksek performans g├Âstermesine yard─▒mc─▒ olur. Uluslararas─▒ piyasalarda yat─▒r─▒m yapan ┼čirketlerin ├╝retim alan─▒nda birle┼čmesiyle konsolide i┼člemi ger├žekle┼čir.

Finansal Konsolidasyonun ┼×irketler i├žin ├ľnemi Nedir?

Finansal konsolidasyon, birden fazla departmana veya t├╝zel ki┼čili─če sahip olan ┼čirketler i├žin ├že┼čitli avantajlar sa─člar. ─░┼č d├╝nyas─▒nda ├Ânemli bir i┼člem olan konsolide, bir kurulu┼č ile yan ┼čirketlerin finansal verilerini birle┼čtirme ve raporlama i├žin kullan─▒l─▒r. Konsolide raporlar─▒ ise sermaye ba─č─▒ olan ┼čirketlerin varl─▒klar─▒, ├Âz kaynaklar─▒, gelirleri ve giderleri gibi mali verilerin okunmas─▒na yard─▒mc─▒ olur. Konsolidenin ┼čirketler i├žin ├Ânemini ┼ču maddelerle a├ž─▒klayabiliriz:

Konsolide raporlar do─črultusunda finansal durumlar─▒n─▒ kontrol alt─▒na alan ┼čirketler, faaliyet alanlar─▒ kapsam─▒nda firma ortaklar─▒n─▒n daha do─čru bilgi edinmesine yard─▒mc─▒ olur. Ayr─▒ca ├žok ortakl─▒ yap─▒lanmalarda, bu ┼čekilde fon sa─člayan kurulu┼člara a├ž─▒k bilgilendirme yap─▒l─▒r. Konsolide olmayan ┼čirketler, firmaya ba─čl─▒ ortaklarla ayn─▒ finansal raporlar─▒ kullanmad─▒klar─▒ i├žin yat─▒r─▒m kontrol├╝ noktas─▒nda bilgilendirme karma┼čas─▒ ya┼čayabilir. 

Konsolidasyon Y├Ântemleri Nelerdir?

Ayr─▒ ┼čirketlerin finansal tablolar─▒n─▒n birle┼čtirilmesi anlam─▒na gelen konsolide etmek ├že┼čitli y├Ântemler kullan─▒larak yap─▒l─▒r. Hisse senedi ve fon gibi yat─▒r─▒m ara├žlar─▒yla finansal piyasalarda i┼člem g├Âren ┼čirketler, bu mali raporlar arac─▒l─▒─č─▒yla maliyet analizi noktas─▒nda g├╝venilir verilere sahip olur. ┼×irketlerin uygulayabilece─či konsolidasyon y├Ântemleri ise ┼čunlard─▒r:

─░┼čletmelerin finansal analizlerini ├Ânemli ├Âl├ž├╝de etkileyen konsolidasyon y├Ântemleri, bilgilerin g├╝venilir verilere dayand─▒r─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. ┼×irketlerin birle┼čtirilmesi sonucu ortaya ├ž─▒kan tek bir ekonomik birim sayesinde finansal tablolar olu┼čturmak daha kolay h├óle gelir.

Tam Konsolidasyon Y├Ântemi

Tam konsolidasyon y├Ântemi; birle┼čme kapsam─▒ndaki ana ortakl─▒klara ait olan mali tablolarda bir b├╝t├╝n olarak i┼člem yap─▒lan bir tekniktir. Bu y├Ântemde ┼čirketlere ait finansal tablolarda bor├ž, ├Âz kaynak, gelir ve gider pay oran─▒ gibi hususlar dikkate al─▒nmaz. ┼×irkete ba─čl─▒ ortaklar─▒n t├╝m mali kaynaklar─▒ tek bir i┼čletme taraf─▒ndan ger├žekle┼čmi┼č gibi birle┼čtirilir. S├Âz konusu y├Ânteme g├Âre haz─▒rlanan finansal raporlar, ortakl─▒klar aras─▒ndaki kontrol g├╝c├╝ kriterine g├Âre d├╝zenlenir.

K─▒smi (Oransal) Konsolidasyon

K─▒smi di─čer bir deyi┼čli oransal konsolidasyon y├Ânteminde finansal durum tablosu, birle┼čtirilen ┼čirketlerin pay oran─▒na g├Âre haz─▒rlan─▒r. Buna g├Âre konsolidasyon i├žine al─▒nan ortaklara ait mali tablolarda bor├ž, ├Âz kaynak, gelir ve gider verileri ┼čirketlerin pay y├╝zdesine uygun olarak belirlenir. Konsolide bilan├žo ├ž─▒kar─▒l─▒rken gelir tablosu k─▒smen kontrol edilen i┼čletmenin gelir ve gider pay─▒n─▒ i├žerir. 

├ľz Kaynak Y├Ântemi

├ľz kaynak y├Ânetimi, tam konsolideden farkl─▒ bir ┼čekilde ortak ┼čirketlerin kaynaklar─▒n─▒n ve varl─▒klar─▒n─▒n tek bir kalemde netle┼čtirilmesini ifade eder. Bu y├Ântem kapsam─▒nda ilk olarak s├Âz konusu ortakl─▒k s├╝recine d├óhil olan ┼čirketlerin paylar─▒ muhasebele┼čtirilir. ─░┼čtirak yani ┼čirket sermayesine ortak olman─▒n ard─▒ndan net varl─▒─ča yat─▒r─▒m yapan ┼čirketin pay─▒ dikkate al─▒n─▒r. Konsolide b├╝t├že olu┼čturulurken yat─▒r─▒m yapan ┼čirketin pay─▒na ba─čl─▒ olarak oranlar art─▒r─▒l─▒r veya azalt─▒l─▒r.

Finans sekt├Âr├╝nde sunulan hesap ├že┼čitleri, i┼člevleri do─črultusunda birbirinden ayr─▒l─▒r. Kat─▒l─▒m bankac─▒l─▒─č─▒ olarak adland─▒r─▒lan sistem, fon kullan─▒m─▒ ile k├ór eldesi sa─člayan projelerden biridir. K├ór ve zarara kat─▒lma usul├╝yle ger├žekle┼čtirilen bu sistem, faizsiz bankac─▒l─▒k olarak da adland─▒r─▒l─▒r. Faizsiz bankac─▒l─▒k sekt├Âr├╝n├╝n ├Ânemli kavramlar─▒ndan biri k├ór pay─▒d─▒r. 

K├ór pay─▒; tasarruf sahiplerinden toplanan fonlar─▒n, ticaret ve sanayide de─čerlendirilmesi sonucu elde edilen kazanc─▒n birikim yapmak isteyen ki┼čilere payla┼čt─▒r─▒lmas─▒d─▒r.

Kat─▒l─▒m bankac─▒l─▒─č─▒, faize de─čil k├ór esas─▒na dayal─▒ olan bir sistemdir. Bu sistemde bankalar; ticaret, ortakl─▒k ve finansal kiralama gibi y├Ântemlerle tasarruf sahiplerine fon kulland─▒r─▒r. Birikim yapmak isteyen ki┼čilere, havuzdan toplanan fonlar─▒n kulland─▒r─▒lmas─▒ sonucu do─čan k├ór ve zarar da─č─▒t─▒l─▒r. K├ór pay─▒ di─čer bir ad─▒yla temett├╝, bir ┼čirketin y─▒ll─▒k faaliyet d├Ânemi sonucunda elde etti─či net kazan├ž ├╝zerinden sa─član─▒r. S├Âz konusu sistemde k├óra ortak olan tasarruf sahiplerinin elde etti─či kazan├ž, hisse paylar─▒na g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. K├ór pay─▒ oranlar─▒, ki┼činin yat─▒r─▒m miktar─▒na ve birikim hesab─▒na ba─čl─▒ olarak belirlenir. 

Kat─▒l─▒m hesab─▒, faiz hassasiyeti bulunan birikim sahipleri a├ž─▒s─▒ndan avantajl─▒ bir se├ženek olarak ├Ân plana ├ž─▒kar. K├ór pay─▒ sisteminde, finansman─▒n de─čerlendirildi─či t├╝m i┼člemler faturaland─▒r─▒l─▒r. Fatural─▒ bir ┼čekilde ├žal─▒┼čma prensibi sayesinde ise resm├« olmayan ticari i┼člerin ├Ân├╝ne ge├žilir.

external link icon
liam-kevan-W-NZZIkuARI-unsplash

B├╝y├╝k Gelir Art─▒┼č─▒ Beklenen Ucuz Hisseler

Kâr Payı Nasıl Hesaplanır?

K├ór pay─▒ hesaplamas─▒nda mevduat sistemlerindeki gibi ├Ânceden belirlenen oranlar s├Âz konusu de─čildir. Kat─▒l─▒m bankalar─▒nda tasarrufun cinsi ve vade say─▒s─▒ gibi hususlar g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak para havuzu olu┼čturulur. Tasarruf sahiplerinin ihtiya├ž duydu─ču finansman deste─či de ilgili havuzdan sa─član─▒r. K├ór pay─▒ hesab─▒ i├žin ortaya ├ž─▒kan kazan├ž veya zarar finansman─▒n kullan─▒ld─▒─č─▒ havuza ait olan hesaplara da─č─▒t─▒l─▒r. 

K├ór pay─▒ hesaplamas─▒nda anapara ve sabit bir getiri ├Ânceden taahh├╝t edilmez. Tasarruf sahibinin kazanc─▒ vade sonunda kesinle┼čir. ├ľrne─čin 100.000 TLÔÇÖlik k├ór pay─▒n─▒n 95.000 TLÔÇÖsi hesap sahibinin kalan 5.000 TL ise bankan─▒n olur. Kat─▒l─▒m bankalar─▒n─▒n ├žal─▒┼čma prensibinde kesinlikle faiz yoktur. Yaln─▒zca ticaret ve sanayi gibi alanlarda de─čerlendirilen paran─▒n k├ór─▒, tasarruf sahibinin hesab─▒na yans─▒t─▒l─▒r. Ayn─▒ ┼čekilde para i┼čletilirken olu┼čan zarar da hem m├╝┼čteri hem de banka taraf─▒ndan ortakla┼ča payla┼č─▒l─▒r. Zarar edilen durumlarda m├╝┼čterinin kat─▒l─▒m hesab─▒ndaki para miktar─▒ d├╝┼čebilir.

Kâr Payı ve Faiz Arasındaki Fark Nedir?

Faiz, banka hesab─▒na yat─▒r─▒lan anaparan─▒n belirli bir vade sonucunda elde etti─či getiri olarak tan─▒mlan─▒r. Faizde, bor├ž veren taraf vade ve k├ór oran─▒n─▒ belirler. Bor├ž alan taraf ise belirlenen oranlar─▒ kabul etti─či i├žin bir uzla┼čma s├Âz konusudur. Faizsiz kazan├ž esas─▒na dayal─▒ olan k├ór pay─▒ ise ilgili taraflarca belirlenen vadeye kadar anaparadan elde edilen kazanc─▒n, anla┼č─▒lan oranda da─č─▒t─▒lan k─▒sm─▒n─▒ temsil eder. 

K├ór pay─▒na dayal─▒ olarak i┼čleyen banka sistemlerinde, faizin aksine vade doldu─čunda anaparan─▒n ne kadar kazan├ž getirece─či belli de─čildir. Ayr─▒ca kredi ile finanse edilen projelerden zarar edilmesi de ihtimal d├óhilinde bulunur. ├ľzetlemek gerekirse faiz ve k├ór pay─▒ aras─▒ndaki fark, vade sonunda kazanc─▒n taahh├╝t edilmemesidir. K├ór pay─▒nda kazan├ž oran─▒ paran─▒n de─čerlendirildi─či projenin verimlili─čine g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. Yat─▒r─▒m yap─▒lan projenin k├ór oran─▒ d├╝┼č├╝kse tasarruf sahibinin elde edece─či kazan├ž da az miktarda olur. 

Kat─▒l─▒m bankalar─▒ taraf─▒ndan sunulan k├ór pay─▒nda, sat─▒┼člardan veya de─čer kay─▒plar─▒ndan do─čan zarar hesap sahibinin birikim hesab─▒na yans─▒t─▒l─▒r. Ancak faiz usul├╝yle i┼čletilen banka hesaplar─▒nda herhangi bir de─čer kayb─▒ olmadan ├Ânceden belirtilen oranda miktar birikime yans─▒t─▒l─▒r. Dolay─▒s─▒yla faiz sisteminde vade s├╝resinin sonunda anaparan─▒n kazanc─▒ net bir ┼čekilde bellidir.

K├ór, ticari bir faaliyet sonucunda kazan─▒lan gelir ve ├Âdenen gider aras─▒ndaki farkt─▒r. Bir di─čer ifadeyle getiri, giri┼čimcilerin ├╝retim s├╝recinde katland─▒─č─▒ maliyetler ile elde etti─či kazan├ž aras─▒ndaki fark─▒ g├Âsterir. 

Kavrama dair detaylar─▒ aktarmadan ├Ânce giri┼čimcinin tan─▒m─▒n─▒ yapmak ve ├╝retim s├╝recinde neleri hedefledi─činden bahsetmek yararl─▒ olabilir. 

Giri┼čimci, ├╝retim fakt├Ârlerinden yararlanarak gelir elde etmeyi hedefleyenlere verilen isimdir. ─░┼čletme sahipleri, s├Âz konusu s├╝rece ba┼člamadan ├Ânce katlanmak zorunda olduklar─▒ masraflar─▒ ve ├╝r├╝nlerin sat─▒┼č─▒ndan elde edecekleri geliri hesaplar. Maliyetinin ├╝zerinde bir fiyatla yap─▒lan sat─▒┼člardan kazan├ž elde edilir. Aksi durumda ise i┼čletme zarar eder. 

K├ór ├çe┼čitleri Nelerdir?

Temelde gelir ve gider aras─▒ndaki fark─▒ g├Âsteren kazan├ž rakamlar─▒n─▒n kendi i├žerisinde farkl─▒ ├že┼čitleri bulunur. Bu ayr─▒m─▒n temelinde i┼čletmelerin birden fazla maliyet ve gelir kaleminin olmas─▒ yer al─▒r. Getiri t├╝rlerinden baz─▒lar─▒n─▒ a┼ča─č─▒da g├Ârebilirsiniz:

Yukar─▒daki maddelerin d─▒┼č─▒nda i┼čletmelerin mali performans─▒n─▒ ├Âl├žmeye yarayan FAV├ľK (Faiz, Amortisman ve Vergi ├ľncesi K├ór) gibi getiri ├že┼čitleri de bulunur.

FAV├ľK, i┼čletmenin as─▒l faaliyetlerinden elde etti─či kazanc─▒ g├Âsterir. S├Âz konusu t├╝rlere ba─čl─▒ olarak k├ór oran─▒ hesaplamas─▒nda kullan─▒lan form├╝ller de de─či┼čiklik g├Âsterir.

external link icon
liam-kevan-W-NZZIkuARI-unsplash

B├╝y├╝k Gelir Art─▒┼č─▒ Beklenen Ucuz Hisseler

Kâr Oranı Nasıl Hesaplanır?

K├ór oran─▒, ├╝r├╝n├╝n al─▒┼č ve sat─▒┼č fiyat─▒ aras─▒ndaki fark─▒n maliyete b├Âl├╝nmesiyle hesaplan─▒r. Bu noktada s─▒kl─▒kla birbiriyle kar─▒┼čt─▒r─▒lan marj ve oran kavramlar─▒na de─činmek faydal─▒ olabilir. S├Âz konusu ayr─▒m─▒ ├Ârnek ├╝zerinden daha net bir ┼čekilde aktarmak m├╝mk├╝nd├╝r. 200 TLÔÇÖye sat─▒lan bir ├╝r├╝n├╝n maliyeti 100 TL ise i┼čletmeye marj─▒ %50ÔÇÖdir. K├ór oran─▒ form├╝l├╝ne g├Âre i┼čletmenin bu ├╝r├╝nden elde etti─či kazan├ž %100ÔÇÖd├╝r. K├ór marj─▒ hesaplamas─▒nda kullan─▒lan form├╝ller ise ┼čunlard─▒r: 

Do─čru ve ger├žek k├ór marj─▒ rakamlar─▒na ula┼čmak i├žin kullan─▒lan form├╝lleri ├Ârnekler ├╝zerinden daha rahat kavrayabilirsiniz. ├ľrne─čin 200.000 TL net sat─▒┼č─▒ ve 150.000 TL maliyeti olan bir i┼čletmenin %25 br├╝t getiri marj─▒ bulunur. Bu rakam, ┼čirketin gelirlerinin %25ÔÇÖini ├╝retim maliyetlerine harcad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. 

Ticari Kâr ve Mali Kâr Arasındaki Fark Nedir?

Ticari getiri hesaplan─▒rken ilgili tutara vergi mevzuat─▒nda belirtilen kanunen kabul edilmeyen giderler d├óhil edilmez. Kanunen kabul edilmeyen giderler, i┼čletmelerin ├Âdemekle y├╝k├╝ml├╝ oldu─ču verginin tespitinde kazan├žtan indirilmeyen unsurlar─▒ ifade eder. Bu giderler aras─▒nda i┼čletme sahibini ilgilendiren tazminat ve para cezalar─▒n─▒n yan─▒ s─▒ra gelir vergisi gibi ┼čahsi ├Âdemeler de yer al─▒r. Ayr─▒ca ba─č─▒┼člar ve yard─▒mlar da bu kapsamda de─čerlendirilir. Mali k├ór marj─▒nda ise s├Âz konusu de─čerlerin her biri hesaplamaya eklenir. 


Ticari ve mali kazan├ž aras─▒ndaki farklar aras─▒nda vergi mevzuat─▒nda yer alan indirimler ve istisnalar da bulunur. Ticari getiri oran─▒n─▒ hesaplarken i┼čletmelerin bahsi ge├žen durumlardan kaynaklanan kazan├žlar─▒n─▒ da matraha eklemek gerekir. Ancak mali getiri oran─▒nda bu kazan├žlar vergi matrah─▒nda yer almaz. Gelir Vergisi KanunuÔÇÖnun ÔÇťGider Kabul Edilmeyen ├ľdemelerÔÇŁ ba┼čl─▒─č─▒nda yer alan 41. madde bunun bir ├Ârne─čini olu┼čturur.

├ľzellikle finans d├╝nyas─▒na yeni ad─▒m atm─▒┼č olan ki┼čiler ÔÇťKamuyu Ayd─▒nlatma Platformu nedir?ÔÇŁ sorusunu merak eder. KAP, Sermaye Piyasas─▒ Kurulu ve Borsa ─░stanbul ├╝zerinden i┼člem yapmak isteyen ki┼čileri ayd─▒nlatmak i├žin olu┼čturulan bir kurulu┼čtur. KAP, ├že┼čitli yat─▒r─▒m ara├žlar─▒ ile ilgilenen ki┼čiler, bu platformu kullanarak do─čru bilgiye eri┼čebilmektedir. 

Sistemin i┼čletimi Merkezi Kay─▒t Kurulu┼ču taraf─▒ndan y├╝r├╝t├╝l├╝r. Bu platformda kamuya a├ž─▒klanmas─▒ gereken bildirimler elektronik imzal─▒ bir ┼čekilde iletilir. Sistem, 7-24 esas─▒na g├Âre ├žal─▒┼č─▒r. 

KAP Ne ─░┼če Yarar?

KAP sisteminde toplamda T├╝rkiye geneline yay─▒lm─▒┼č 830ÔÇÖdan fazla ┼čirket ve 700ÔÇÖden fazla fon bulunur. ─░lgili kurulu┼člar─▒n bildirimlerini haz─▒rlayarak elektronik imzal─▒ bir ┼čekilde sisteme g├Ândermekle y├╝k├╝ml├╝ 3700ÔÇÖden fazla kullan─▒c─▒ KAPÔÇÖta tan─▒ml─▒d─▒r. Platform, kanunun ama├žlar─▒ do─črultusunda t├╝m kesimlerin do─čru ve anla┼č─▒l─▒r bilgiye internet ├╝zerinden eri┼čebilmesine imk├ón tan─▒r. Ayr─▒ca bu platform bir ar┼čiv niteli─čindedir. Kullan─▒c─▒lar─▒n ge├žmi┼če d├Ân├╝k bilgilere de eri┼čebilmesini sa─člar.

external link icon
thomas-kinto-JVtlG3dU1yY-unsplash

Bu Hisseler 2023ÔÇÖ├╝ Parlak Ge├žirebilir!

KAP Bildirim Yapmak Zorunlu mu?

Toplumun t├╝m kesimlerinin ticari ┼čirketler ve fonlar hakk─▒nda bilgi sahibi olma hakk─▒ bulunur. Ayr─▒ca bu kurulu┼člar─▒n da i┼čleyi┼člerinde a├ž─▒k olmalar─▒ g├╝venilirlikleri a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. KAP sistemine ilgili kanun h├╝k├╝mleri ├žer├ževesinde hangi bildirimlerin yap─▒lmas─▒n─▒n zorunlu oldu─ču detayl─▒ ┼čekilde bildirilir. Zorunlu kamuyu ayd─▒nlatma uygulamalar─▒ halk─▒n g├╝venli─či a├ž─▒s─▒ndan da ├Ânemlidir. 

6362 say─▒l─▒ Sermaye Piyasas─▒ KanunuÔÇÖnda verilen yetkiye dayanarak kurul taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan tebli─člerde yer alan bildirimlerin yap─▒lmas─▒ zorunlulu─ču bulunur. ─░lgili mevzuat─▒n 128. maddesinin 1. f─▒kras─▒na dayan─▒larak haz─▒rlanm─▒┼č olan Kamuyu Ayd─▒nlatma Formu Tebli─čiÔÇÖnde anlat─▒lan us├╝l ve esaslar do─črultusunda ┼čirketlerin halk─▒ ilgili konularda ayd─▒nlatmas─▒ gerekir.

Kamuyu Ayd─▒nlatma Platformu Uygulama T├╝rleri Nelerdir?

Kamuyu ayd─▒nlatma uygulamalar─▒ temel olarak iki t├╝re ayr─▒l─▒r. Bu y├Ântemler zorunlu ve g├Ân├╝ll├╝ olmalar─▒na g├Âre farkl─▒ unsurlar i├žerir. Zorunlu kamuyu ayd─▒nlatma uygulamalar─▒, kaynaklar─▒n─▒ kanun ve di─čer yasal d├╝zenlemelerden al─▒r. ┼×irketler ve fonlar, bu t├╝rdeki bildirimleri yapmakla y├╝k├╝ml├╝d├╝r. Ayl─▒k bildirimler ve haftal─▒k raporlar bu t├╝rdeki uygulamalara ├Ârnektir. Zorunlu bildirimler, sermaye piyasalar─▒nda i┼člem yapan ki┼čiler i├žin ├Ânemli kaynaklar aras─▒ndad─▒r.

G├Ân├╝ll├╝ kamuyu ayd─▒nlatma uygulamalar─▒ ise yasal d├╝zenlemelerde sunulmas─▒ gereken bildirimlere ek olarak ┼čirket ve fonlar taraf─▒ndan kamuoyuna verilen kurulu┼č bilgileridir. Bu uygulamalar ile ┼čirketler, halk─▒n g├Âz├╝ndeki g├╝venilirliklerini artt─▒rmay─▒ ama├žlar. S├╝rd├╝r├╝lebilirlik raporlamalar─▒ bu t├╝r bildirimlere ├Ârnek olarak g├Âsterilebilir. 

KAP Gelmek Ne Demek?

Borsa, ├že┼čitli a├ž─▒klamalardan ve geli┼čmelerden etkilenebilir. Borsada paylar─▒ al─▒n─▒p sat─▒lan ┼čirketler, finans durumlar─▒n─▒ ve yat─▒r─▒m planlar─▒n─▒ Kamuyu Ayd─▒nlatma Platformu ├╝zerinden yat─▒r─▒mc─▒lar─▒na iletir. T├╝m yat─▒r─▒mc─▒lara adil bir ┼čekilde ┼čirkete dair geli┼čmelerin aktar─▒lmas─▒ i├žin belirli aral─▒klarla KAP raporlar─▒ a├ž─▒klan─▒r. 

Borsada i┼člem g├Âren ┼čirketlerin KAP a├ž─▒klamas─▒ yapmas─▒ zorunludur. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n kararlar─▒n─▒ etkileyebilecek her geli┼čme, KAP ├╝zerinden iletilir. ÔÇťKAP geldiÔÇŁ terimi, yat─▒r─▒m yap─▒lan ┼čirketin Kamuyu Ayd─▒nlatma Platformu ├╝zerinden rapor a├ž─▒klamas─▒d─▒r. A├ž─▒klanan rapora g├Âre yat─▒r─▒mc─▒lar, yeni hamlelerini planlar. 

Yat─▒r─▒mc─▒lar, borsadaki al─▒m sat─▒m i┼člemlerini ger├žekle┼čtirmek i├žin arac─▒ kuruma birtak─▒m emirler verir. Arac─▒ kurumlar bu emirleri borsa kurallar─▒na uygun bir h├óle getirerek piyasaya iletir. Emir tipleri; s├╝re, limit, fiyat ve i┼člem maliyetlerine g├Âre gruplara ayr─▒l─▒r. Kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) ise bu emir tiplerinden biridir. 

├ľzellikle internet bankac─▒l─▒─č─▒nda K─░E k─▒saltmas─▒ ile yat─▒r─▒mc─▒ kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kan bu kavram,ÔÇťK─░E ne demek?ÔÇŁ sorusu ak─▒llara gelir. K─░E, k─▒smen ger├žekle┼čme ko┼čulu ile verilen aktif emir tipidir. Talimat verildi─či anda bekleyen kar┼č─▒t emirler ile bu istek e┼čle┼čir. Ger├žekle┼čmeyen tutar bu sayede otomatik olarak iptal edilir. Kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) nedir sorusuna k─▒saca bu ┼čekilde yan─▒t verilebilir. 

Kalan─▒n─▒ ─░ptal Et (K─░E) Hangi ─░┼člemlerde Kullan─▒l─▒r?

Borsada i┼člem g├Âren hisse senetlerine g├╝ncel fiyatlar ├╝zerinden al─▒m sat─▒m emri vermek m├╝mk├╝nd├╝r. Hisse senedi i┼člemlerinde, piyasa fiyatl─▒ ve limitli emirler i├žin ge├žerlilik s├╝resi olarak kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) tercih edilir. Fiyats─▒z olarak yaln─▒zca tutar belirtilerek girilen bu emirler en iyi fiyatla e┼čle┼čerek i┼čleme d├Ân├╝┼č├╝r. Bekleyen bir emir olmamas─▒ h├ólinde kalan tutar iptal edilir. 

Yat─▒r─▒mc─▒lara; hisse senedi, endeks ve emtia gibi varl─▒klar─▒n al─▒m sat─▒m─▒nda kald─▒ra├ž imk├ón─▒ sunan varantlarda da kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emri kullan─▒labilir. Bu emir verildi─činde, belirlenen tutara ba─čl─▒ olarak seans sonu beklenmeden al─▒nan hisse tutar─▒ d─▒┼č─▒ndaki miktar iptal olur. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n piyasa ve portf├Âylerdeki dalgalanmalardan minimum d├╝zeyde etkilenmesini m├╝mk├╝n k─▒lan Vadeli ─░┼člemler Piyasas─▒ (V─░OP) da kalan─▒ pasife yazma ya da iptal etme imk├ón─▒ sunar. Al─▒c─▒ ve sat─▒c─▒lar─▒n kar┼č─▒l─▒kl─▒ i┼člem yapt─▒─č─▒ bu piyasada, kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emrinin verilmesi h├ólinde ger├žekle┼čen tutar d─▒┼č─▒ndaki miktar borsadan kald─▒r─▒l─▒r.┬á

external link icon
genetik-muhendisligi-maaslari-maaslari

ÔÇťALÔÇŁ Sinyali: 90%ÔÇÖdan Fazla Y├╝kselmesi Beklenen Hisse!

Kalan─▒n─▒ ─░ptal Et (K─░E) Ne ─░┼če Yarar?

Borsada verilen ger├žek zamanl─▒ emirler i┼čleme al─▒nmasa dahi yeni girilen, g├╝ncelleme yap─▒lan ya da iptal edilen talimatlar i├žin kesinti yap─▒l─▒r. Kesinti miktar─▒, azalt─▒lan ya da iptal edilen emir hacmi ├╝zerinden hesaplan─▒r. Kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emrinin verilmesi h├ólinde bu miktar─▒ ├Âdeme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ ortadan kalkar. Hisse senedi, V─░OP ve varant piyasalar─▒nda yapt─▒─č─▒n─▒z i┼člemlerde, iptal edilen tutar─▒n tamam─▒ kadar ├Âdeme yapmamak i├žin kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emri verebilirsiniz.

Kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emri, serbest piyasada a├ž─▒kl─▒k ve dengenin sa─članmas─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. Piyasa i┼člemlerinden ├Ânce emirlerin iptal edilmesi ya da geri ├žekilmesi ├Ânemli bir husustur. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n emirlerini piyasa takas─▒ndan hemen ├Ânce ├žekmesi ceza almalar─▒ ile sonu├žlanabilir. Bu durumda yeterli bir yapt─▒r─▒m uygulanmamas─▒ piyasa g├Âr├╝┼člerinin manip├╝le edilmesine neden olabilir. Kalan─▒n─▒ iptal et (K─░E) emri piyasan─▒n ┼čeffafl─▒─č─▒n─▒ korumas─▒ ad─▒na ├Ânemlidir.

K─▒saca KOB olarak bilinen k├ór – zarar ortakl─▒─č─▒, yat─▒r─▒m ara├žlar─▒ i├žin kullan─▒lan bir tabirdir. K├ór-zarar ortakl─▒─č─▒ belgesi (KOB) de bu yat─▒r─▒m i┼člemi sonucunda haz─▒rlanan dok├╝mand─▒r. Bu belge, uzun vadeli fon sa─člama kayna─č─▒d─▒r. Bu kaynak, anonim ┼čirketler taraf─▒ndan k├ór ve zarar kar┼č─▒l─▒─č─▒ ihra├ž edilen bir menkul k─▒ymet t├╝r├╝d├╝r. K├ór-zarar ortakl─▒─č─▒ belgesi (KOB) nedir sorusu bu ┼čekilde a├ž─▒klanabilir. 

Bu belge, imtiyazl─▒ paylar ile tahvil ve bor├ž senetleri aras─▒nda bir niteli─če sahiptir. Yat─▒r─▒mc─▒ya, s├Âz konusu ┼čirketin k├ór ve zarar─▒na kat─▒lma hakk─▒ tan─▒r. Ancak bir pay senedi olarak de─čerlendirilmez. Bu yat─▒r─▒mc─▒lar, k├ór─▒ndan ve zarar─▒ndan etkilendikleri ┼čirket ile ilgili s├Âz hakk─▒na sahip de─čildir.

K├ór ve Zarar Ortakl─▒─č─▒ Belgesinin ├ç─▒kar─▒lmas─▒ndaki Ama├ž Nedir?

K├ór-zarar ortakl─▒─č─▒ belgesi (KOB), yat─▒r─▒mc─▒ ile ┼čirket aras─▒ndaki anla┼čman─▒n resmiyete d├Âk├╝lmesi amac─▒yla haz─▒rlan─▒r. Bu sayede ┼čirket k├ór elde etti─činde yat─▒r─▒mc─▒ da hakk─▒n─▒ kolayl─▒kla alabilir. Ancak bu hak, ┼čirketin toplam gelirinden de─čil yaln─▒zca k├ór─▒ndan elde edilir. Ayr─▒ca k├ór belirlenen oran ├╝zerinden da─č─▒t─▒l─▒r.

external link icon
thomas-kinto-JVtlG3dU1yY-unsplash

Bu Hisseler 2023ÔÇÖ├╝ Parlak Ge├žirebilir!

Bu belge sayesinde iki taraf─▒n da ma─čduriyeti engellenir. Yat─▒r─▒mc─▒, k├ór durumunda oldu─ču gibi ┼čirketin zarar─▒na da ortak olur. Ayn─▒ zamanda bu belgenin ┼čirketleri ilgilendiren bir avantaj─▒ da vard─▒r. S├Âz konusu belgelerin k├ór paylar─▒, ┼čirket taraf─▒ndan gider olarak yaz─▒labilmektedir. 

K├ór ve Zarar Ortakl─▒─č─▒ Belgesinin Ge├žerlilik S├╝resi Ne Kadard─▒r?

K├ór-zarar ortakl─▒─č─▒ belgesi (KOB), vadeli bir uygulamad─▒r. Bu vade, ortakl─▒k faaliyetlerinin ├Âzelli─čine g├Âre belirlenir. Muhtelif d├Ânemlerde vade, ayl─▒k ve katlar─▒ ┼čeklinde d├╝zenlenir. Belgenin vadesi en az 1 ay, en ├žok 7 y─▒l olabilir. Her bir vadenin sonunda bu belgenin bedelleri defaten ├Âdenir.

K├ór ve zarar ortakl─▒─č─▒ belgelerinin tamam─▒nda vade ile ilgili a├ž─▒klamalar bulunur. Sahip oldu─čunuz belgeyi dikkatlice okuman─▒z ve iyi anlaman─▒z son derece ├Ânemlidir. Bu sayede ortakl─▒─č─▒n─▒z─▒n ge├žerlilik s├╝resini g├Âz ├Ân├╝ne alarak b├╝t├že ve yat─▒r─▒m plan─▒ ├ž─▒karabilirsiniz.

K├ór ve Zarar Ortakl─▒─č─▒ Belgesi ile Tahvilin Fark─▒ Nedir?

K├ór – zarar ortakl─▒k belgeleri, her ne kadar tahvile benzese de faiz y├Ân├╝yle ondan ayr─▒l─▒r. KOBÔÇÖlarda faiz ├Âdeme y├╝k├╝ml├╝l├╝─č├╝ yoktur. Yaln─▒zca ┼čirketin k├ór─▒ndan faydalan─▒l─▒r. Ayn─▒ zamanda ┼čirketin zarar─▒ndan da etkilenildi─či i├žin riskli bir yat─▒r─▒m arac─▒d─▒r. 

Tahvil ile KOB aras─▒nda se├žim yaparken faiz haricinde g├Âz ├Ân├╝nde bulundurabilece─činiz unsurlar mevcuttur. ├ľrne─čin tahvil, daha fazla k├ór sunarken KOB tasarruf yapmak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin uygundur. K─▒sa vadede k├ór pay─▒ alarak paras─▒n─▒ katlamay─▒ hedefleyen bireylerin tahvil yerine KOB y├Ântemini tercih etmeleri m├╝mk├╝nd├╝r. 

Kat─▒lma intifa senedi, T├╝rk Ticaret KanunuÔÇÖnun anonim ┼čirketlere ├Âzg├╝ tan─▒d─▒─č─▒ haklardan biridir. Kelime anlam─▒ ÔÇťyararlanmakÔÇŁ olan intifa, hak sahibine herhangi bir pay tahsis etmez. Bu senet t├╝r├╝ sahibine yaln─▒zca mal varl─▒─č─▒na dair haklar tan─▒r. ─░ntifa senedi genellikle ┼čirketin kurulu┼čunda eme─či ge├žen ki┼čiler i├žin ├ž─▒kar─▒l─▒r. Ancak s├Âz konusu evrak, bu ki┼čilere ortakl─▒k pay─▒ ya da y├Ânetimde s├Âz hakk─▒ tan─▒maz. 

─░ntifa senedini ├ž─▒karmak i├žin ana s├Âzle┼čmede h├╝km├╝n yer almas─▒ yeterlidir. Bu h├╝k├╝m, s├Âzle┼čmenin as─▒l h├ólinde yer alm─▒yorsa de─či┼čikli─če gidilerek senet ├ž─▒kar─▒labilir. S├Âz konusu evrak, kurucu hisse senetleri olarak da tan─▒mlan─▒r. Kat─▒lma intifa senedi nedir sorusuna bu ┼čekilde cevap verilebilir. 

Kat─▒lma ─░ntifa Senedini Kimler Kullanabilir?

Ortakl─▒k pay─▒ vermeden mal varl─▒─č─▒na ili┼čkin haklar─▒ tan─▒mlayan kat─▒lma intifa senedi, kurucular i├žin ├ž─▒kar─▒labilir. Ancak bahsi ge├žen kurucular, ┼čirkete ortak ise bu durum paylar─▒n─▒ etkilemez. ├ç├╝nk├╝ bu senet ortakl─▒k haklar─▒ndan tamamen ba─č─▒ms─▒zd─▒r. Anonim ┼čirketin kurulu┼čunda katk─▒s─▒ olan ki┼čiler, intifa hakk─▒ndan yararlanarak bu belgeyi kullanabilir.

S├Âz konusu senedini kullanabilecek ki┼čilerden birisi de eski pay sahipleridir. Bu noktada ├Ânemli olan ki┼činin sahip oldu─ču pay bedelinin kanuna uygun olmas─▒d─▒r. Kat─▒lma intifa senedi, bahsi ge├žen eski pay sahiplerinin yan─▒ s─▒ra alacakl─▒lar i├žin de ├ž─▒kar─▒labilir. Bu k─▒ymetli evrak, anonim ┼čirketin eski hissedarlar─▒ ve alacal─▒klar d─▒┼č─▒nda benzer haklara sahip olanlar taraf─▒nda da kullanabilir. Bu a┼čamada ├Ânemli olan bu senedin, ┼čirketle ilgili ve lehine kullanacak ki┼čiler i├žin ├ž─▒kar─▒lmas─▒d─▒r. 

Kat─▒lma ─░ntifa Senedi Sahiplerinin Haklar─▒ Nelerdir?

T├╝rk Ticaret KanunuÔÇÖna g├Âre kat─▒lma intifa senedi olan ki┼čilere, ┼čirketten pay hakk─▒ verilmez. Bu k─▒ymetli evrak, sadece ┼čirket k├ór─▒n─▒n bir k─▒sm─▒ i├žin ki┼čiye haklar tan─▒r. Kurucu hisse senedi olarak da tan─▒mlanan belge, yaln─▒zca genel kurul taraf─▒ndan al─▒nan kararla yok say─▒lmaz. Bu noktada kat─▒lma intifa senedine sahip ki┼čiler, belgenin feshi i├žin onaylama veya yok sayma hakk─▒na sahiptir. 

Sahibine yaln─▒zca mali haklar tan─▒yan bu senet, oy kullanma veya dava a├žma gibi idari yetkiler vermez. Ancak s├Âz konusu evrak, sahibini ┼čirketin etti─či zarardan korur. Kat─▒lma intifa senedi, ki┼či pay sahibi de─čilse bireye ┼čirket y├Ânetiminde s├Âz s├Âyleme yetkisi de vermez. Bu belge ki┼čiye ┼čirket k├ór etti─činde ya da yeni sermaye ve tasfiye art─▒─č─▒ olu┼čtu─čunda talep hakk─▒ verir. 

Menkul k─▒ymetler kredisi, BIST taraf─▒ndan i┼čleme konulan pay senetlerinden daha fazla al─▒m yap─▒lmas─▒na imk├ón tan─▒r. T├╝m bu al─▒mlar, kredili menkul k─▒ymet i┼člemleri olarak adland─▒r─▒l─▒r. A├ž─▒─ča sat─▒┼č ve ├Âd├╝n├ž i┼člemleri ile hisse senedi al─▒mlar─▒ da bu kategoride yer al─▒r. Kredili menkul k─▒ymet i┼člemleri nedir sorusu, bu ┼čekilde k─▒saca cevaplanabilir. 

Her yat─▒r─▒mc─▒n─▒n bir m├╝┼čteri portf├Ây├╝ vard─▒r. Bu portf├Âyde; pay senedi, d├Âviz, fon ve benzeri menkul k─▒ymetler de yer al─▒r. Menkul k─▒ymetler kredisi sayesinde bu de─čerler, teminat olarak kabul edilerek BISTÔÇÖte i┼čleme konulur. Ancak bu i┼člem, kredilidir. 

Kredili Menkul K─▒ymet ─░┼člemleri Nas─▒l Yap─▒l─▒r?

Kredili menkul k─▒ymet i┼člemleri i├žin ├žo─čunlukla bankalar─▒n internet ┼čubeleri kullan─▒l─▒r. Bir ├Ârnekle anlatmak gerekirse menkul k─▒ymet i┼člemlerinden biri olan hisse senedi al─▒m s├╝recine g├Âz at─▒labilir. Bu i┼člemi tamamlamak i├žin takip edilmesi gereken ad─▒mlar ┼čunlard─▒r:

─░lgili men├╝ye giri┼č yapt─▒ktan sonra kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒kan se├ženeklerden diledi─činizi tercih edebilirsiniz. Tercihiniz s─▒ras─▒nda hisse senetlerinin k├ór ve zarar durumlar─▒n─▒, alabilece─činiz risk oran─▒n─▒, b├╝t├ženizi g├Âz ├Ân├╝nde bulundurman─▒zda fayda vard─▒r. Bu i┼člemi tamamlamak i├žin ├Âdeme ad─▒m─▒na ge├žti─činizde nakit veya takas alternatiflerinden birini kullanman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r.

external link icon
thomas-kinto-JVtlG3dU1yY-unsplash

Bu Hisseler 2023ÔÇÖ├╝ Parlak Ge├žirebilir!

Kimler Kredili Menkul K─▒ymet ─░┼člemlerinden Faydalanabilir?

Kredili menkul k─▒ymetler i┼člemlerinden yaln─▒zca tekil / bireysel hesap sahipleri faydalanabilir. ├ľrne─čin i┼čletme hesab─▒ ├╝zerinden bu i┼člemi ger├žekle┼čtirmeniz m├╝mk├╝n de─čildir. E─čer bu ┼čart─▒ kar┼č─▒lam─▒yorsan─▒z bankan─▒zda bir vadesiz yat─▒r─▒m hesab─▒ olu┼čturabilirsiniz. 

Yat─▒r─▒m hesab─▒n─▒zdaki ba┼člang─▒├ž ├Âz kaynak oran─▒n─▒n SPKÔÇÖn─▒n Kredili Menkul K─▒ymet ─░┼člemleri ├çer├ževe S├Âzle┼čmesi Mevzuat─▒ÔÇÖnda belirtilen hesaplama y├Ântemine g├Âre %50 olmas─▒ da ┼čartt─▒r. Portf├Âydeki hisse senetlerinin veya ├Âz kaynak oran─▒n─▒n de─či┼čmesi, kredi limitinde farkl─▒l─▒k olu┼čturur. Ancak yat─▒r─▒mc─▒ olmaya devam edebilmeniz i├žin portf├Ây├╝n├╝zdeki ├Âz kaynak oran─▒n─▒n %35ÔÇÖin alt─▒na inmemesi gerekir. Bu ┼čartlar─▒ yerine getiren t├╝m bireylerin s├Âz konusu i┼člemden faydalanmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r.

Kredili Menkul K─▒ymet ─░┼člemlerinde Faiz Oranlar─▒ Nas─▒ld─▒r?

Kredili hisse senedi al─▒m─▒ faiz oranlar─▒, Borsa ─░stanbul Bor├žlanma Ara├žlar─▒ Piyasas─▒ / Repo – Ters Repo Pazar─▒ÔÇÖnda belirlenir. Bu pazarda olu┼čan en k─▒sa vadeli repo i┼člemlerinin a─č─▒rl─▒kland─▒r─▒lm─▒┼č ortalama faizi i┼čleme sokulur. Bu rakam ile T├╝rkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas─▒ÔÇÖn─▒n bir haftal─▒k repo bor├ž verme faiz oran─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒r. Bu k─▒yas sonucu tespit edilen en y├╝ksek faiz oran─▒, 2.5 ile ├žarp─▒l─▒r. Bu ├žarpma i┼čleminin sonucunda elde edilen rakam, kredi faizi olarak belirlenir.