BIST 100, Nasdaq-100 veya S&P 500 gibi endeksleri takip ederken “Bu endeksi nasıl satın alabilirim?” diye düşünüyor olabilirsin. Ancak bir borsa endeksi doğrudan satın alınan bir yatırım aracı değildir. Endeks, belirli kurallara göre seçilen varlıkların performansını ölçen bir göstergedir. Endeksin performansına yatırım yapmak için ise endeksi takip eden borsa yatırım fonları (ETF/BYF), endeks fonları veya endeksteki şirketlerin hisseleri gibi yatırım araçlarından yararlanılabilir. SPK da borsa yatırım fonlarını belirli bir endeksi takip etmek amacıyla kurulabilen yatırım fonları olarak tanımlar.
Midas ile TEFAS’ta işlem gören yatırım fonlarını inceleyebilir, Borsa İstanbul’daki hisselere ve ABD borsalarında işlem gören yabancı ETF’lere yatırım hesabından erişebilirsin.
Bu rehberde endeks yatırımının nasıl çalıştığını, BIST 100 ve Nasdaq-100’e yatırım yapmanın farklı yollarını ve yatırım yaparken nelere dikkat edilmesi gerektiğini inceleyelim.
Endeks Nedir ve Neden Doğrudan Satın Alınamaz?
Endeks, belirli bir piyasadaki veya belirli özelliklere sahip finansal varlıkların performansını ölçmek amacıyla oluşturulan göstergedir. Endeksin değeri, içindeki varlıkların fiyat hareketlerine ve kullanılan hesaplama yöntemine göre değişir.
Örneğin BIST 100, Borsa İstanbul’da işlem gören belirli payların performansını ölçmek için kullanılan temel pay endekslerinden biridir. Borsa İstanbul, pay endekslerini farklı hisse gruplarının fiyat ve getiri performansını ölçmek amacıyla hesaplar.
Nasdaq-100 ise Nasdaq Stock Market’te listelenen en büyük 100 finans dışı şirketin performansını takip eden bir endekstir.
Endeksi bir ölçüm aracı gibi düşünebilirsin. Bir termometrede gördüğün sıcaklık değerini satın alamadığın gibi, BIST 100 veya Nasdaq-100 puanını da doğrudan satın alamazsın.
Ancak endeksin performansını takip etmeyi hedefleyen yatırım ürünlerine yatırım yapabilirsin.
Endekse Nasıl Yatırım Yapılır?
Endeks yatırımının en yaygın yollarından biri, belirli bir endeksi takip etmek üzere oluşturulmuş borsa yatırım fonlarına (ETF/BYF) veya endeks fonlarına yatırım yapmaktır.
Borsa yatırım fonları, bir endeksi takip ederek yatırımcıya tek bir yatırım aracı üzerinden farklı varlıklara dolaylı olarak erişim sağlayabilir. SPK’ya göre Türkiye’deki borsa yatırım fonları Borsa İstanbul’da işlem görür ve Kurul tarafından uygun görülen bir endeksi takip etmek amacıyla kurulabilir.
Endeks yatırımı için temel olarak şu yollar değerlendirilebilir:
- Borsa yatırım fonları (ETF/BYF): Endeksi takip etmeyi hedefleyen ve borsada hisse gibi alınıp satılabilen fonlardır.
- Endeks fonları: Portföyünü belirli bir endeksin performansını takip edecek şekilde oluşturan yatırım fonlarıdır.
- Endeksteki hisseler: Endekste yer alan şirketlerin hisselerine ayrı ayrı yatırım yapılabilir. Ancak bu yöntem endeksin kendisine yatırım yapmakla aynı değildir.
- Türev ürünler: Vadeli işlem ve opsiyon gibi daha ileri seviye ürünlerle de endekslerin fiyat hareketlerine yönelik pozisyon alınabilir. Bu ürünlerin işleyişi ve riskleri fonlardan farklıdır.
Yeni bir yatırım ürünü seçmeden önce ürünün hangi endeksi takip ettiğini, yatırım stratejisini, risk seviyesini, giderlerini ve işlem koşullarını incelemek önemlidir.
ETF ile Endeks Fonu Arasındaki Fark Nedir?
ETF ve endeks fonu aynı amaca hizmet edebilse de işlem biçimleri farklıdır.
ETF (Exchange-Traded Fund), Türkçede borsa yatırım fonu olarak adlandırılır ve borsada hisse senedi gibi işlem görür. ETF fiyatı işlem saatleri boyunca arz ve talebe göre değişebilir.
Geleneksel yatırım fonlarında ise alım-satım emirlerinin gerçekleşme zamanı ve kullanılacak fiyat fonun kendi işlem esaslarına, değerleme saatine ve emir verme zamanına göre belirlenir. Bu nedenle ETF’lerde olduğu gibi gün içerisinde anlık piyasa fiyatından sürekli işlem yapılmaz.
ETF’lerin nasıl çalıştığını daha detaylı öğrenmek için ETF Nedir? Nasıl ve Nereden Alınır? rehberimizi inceleyebilirsin.
BIST 100’e Nasıl Yatırım Yapılır?
BIST 100 endeksinin kendisini doğrudan satın alamazsın. BIST 100 performansına yatırım yapmak için endeksi takip etmeyi hedefleyen bir fon veya borsa yatırım fonunu değerlendirebilir ya da endekste yer alan şirketlerin hisselerine ayrı ayrı yatırım yapabilirsin.
BIST 100, Borsa İstanbul’un temel pay endekslerinden biridir ve endeks değeri Borsa İstanbul tarafından hesaplanır.
BIST 100’e fon üzerinden yatırım yapmak istiyorsan şu adımları izleyebilirsin:
- Yatırım hesabını oluştur. Midas uygulaması üzerinden yatırım hesabını açarak Borsa İstanbul ve yatırım fonlarına erişebilirsin.
- Hesabına TL aktar. Yatırım yapmak istediğin tutarı hesabına aktar.
- Endeks stratejisine sahip fonları incele. Midas üzerinden TEFAS’ta işlem gören yatırım fonlarını inceleyebilirsin.
- Fonun yatırım stratejisini kontrol et. Fonun BIST 100 veya başka bir endeksi takip edip etmediğini yatırımcı bilgi formu ve fon dokümanlarından doğrula.
- Fonun risk ve maliyetlerini incele. Yönetim ücreti, risk değeri, portföy dağılımı ve alım-satım koşullarını karşılaştır.
- Alım emrini oluştur. Tercih ettiğin fonun işlem koşullarına göre yatırım tutarını belirleyerek emrini ilet.
BIST 100’de hangi şirketlerin bulunduğunu görmek için BIST 100 hisseleri sayfamızı inceleyebilirsin.
Nasdaq’a Nasıl Yatırım Yapılır?
“Nasdaq’a yatırım yapmak” ifadesi iki farklı şeyi anlatabilir: Nasdaq borsasında işlem gören bir şirketin hissesini satın almak veya Nasdaq-100 gibi bir Nasdaq endeksinin performansına yatırım yapmak.
Bu ayrım önemlidir.
Nasdaq bir menkul kıymetler borsasıdır. Nasdaq-100 ise Nasdaq’ta listelenen en büyük 100 finans dışı şirketi takip eden bir endekstir.
Nasdaq’ta İşlem Gören Bir Hisse Nasıl Alınır?
Apple, Microsoft, Nvidia ve Amazon gibi birçok büyük şirket Nasdaq’ta işlem görür. Midas yatırım hesabıyla ABD borsalarında işlem gören hisselere erişebilir ve uygun hisselerde parçalı yatırım özelliği sayesinde küçük tutarlarla da yatırım yapabilirsin.
Temel süreç şöyledir:
- Midas yatırım hesabını aç.
- Hesabına TL veya dolar aktar.
- Yatırım yapmak istediğin şirketi sembolü veya adıyla ara.
- Yatırım tutarını veya adet miktarını belirle.
- Emrini kontrol ederek ilet.
ABD hisselerine yatırım sürecini detaylı öğrenmek için Yurt Dışı Hisse Nasıl Alınır? rehberimizi inceleyebilirsin.
Nasdaq-100’e Nasıl Yatırım Yapılır?
Nasdaq-100 endeksini doğrudan satın alamazsın. Endeksin performansına yatırım yapmak için Nasdaq-100’ü takip etmeyi hedefleyen ETF’ler gibi yatırım ürünleri kullanılabilir.
Nasdaq, Nasdaq-100’ün fonlar, ETF’ler, vadeli işlemler ve opsiyonlar gibi farklı finansal ürünler için referans endeks olarak kullanıldığını belirtiyor.
Midas üzerinden uluslararası borsalarda işlem gören ETF’lere erişebilirsin. Bir ETF seçerken ürünün adında “Nasdaq” geçmesine bakmak tek başına yeterli değildir; fonun yatırım stratejisinde gerçekten Nasdaq-100 Endeksi’ni takip edip etmediğini kontrol etmelisin.
Nasdaq-100’de yer alan şirketleri ve endeks hakkında güncel bilgileri Nasdaq 100 sayfamızdan inceleyebilirsin.
Nasdaq borsasının nasıl çalıştığını daha detaylı öğrenmek için ise Nasdaq Nedir? rehberimize göz atabilirsin.
Endeks Yatırımı ile Tek Hisse Yatırımı Arasındaki Fark Nedir?
Endeks yatırımı, tek bir şirkete bağlı riski farklı şirketlere dağıtır; tek hisse yatırımı ise seçilen şirketin performansına daha doğrudan bağlıdır.
Örneğin belirli bir endeksi takip eden bir fon aldığında fonun performansı tek bir şirketten değil, portföyde bulunan şirketlerin toplam performansından etkilenir.
Tek bir hisseye yatırım yaptığında ise şirketin finansal performansı, sektörel gelişmeler ve şirkete özgü haberler yatırımının sonucunda daha belirleyici olabilir.
Ancak çeşitlendirme riski tamamen ortadan kaldırmaz. Endeksin genel olarak değer kaybettiği bir dönemde endeksi takip eden yatırım ürünü de değer kaybedebilir.
Endeks Yatırımı Yaparken Nelere Dikkat Edilmeli?
Endekse yatırım yaparken yalnızca hangi endeksin geçmişte daha fazla getiri sağladığına bakmak yeterli değildir.
Takip Edilen Endeks
Öncelikle yatırım ürününün hangi endeksi takip ettiğini kontrol et. Nasdaq Composite ile Nasdaq-100 gibi isimleri birbirine benzeyen endeksler farklı şirketleri ve farklı metodolojileri kapsayabilir. Nasdaq Composite, Nasdaq’ta listelenen 3.000’den fazla menkul kıymeti kapsayan geniş bir endeksken Nasdaq-100 yalnızca belirli kriterlere uyan 100 büyük finans dışı şirketi takip eder.
Takip Farkı
Bir ETF veya fonun getirisi takip ettiği endeksle birebir aynı olmayabilir. Fon giderleri, işlem maliyetleri, portföy yapısı ve diğer faktörler fon ile endeks performansı arasında fark oluşturabilir.
Yönetim Ücreti ve Diğer Maliyetler
Fonun yönetim ücreti ve diğer giderleri uzun vadeli net getiriyi etkileyebilir. Benzer endeksi takip eden ürünleri karşılaştırırken yalnızca geçmiş performansa değil maliyetlere de bakmak önemlidir.
Likidite
Borsada işlem gören ETF ve BYF’lerde işlem hacmi ve alış-satış fiyatları arasındaki fark da dikkate alınmalıdır. Daha düşük likidite, alım ve satım fiyatları arasında daha geniş fark oluşmasına yol açabilir.
Kur Riski
ABD borsalarında dolar cinsinden işlem gören ETF’lere yatırım yaptığında, yatırımının Türk lirası karşılığı yalnızca endeksin hareketinden değil dolar/TL kurundaki değişimlerden de etkilenebilir.
Piyasa Riski
Bir endeks onlarca veya yüzlerce şirkete dağılım sağlayabilir ancak genel piyasa düşüşlerine karşı koruma garantisi vermez. Endeks düşerse onu takip eden yatırım ürününün değeri de düşebilir.
Endekse Yatırım Yapmanın Avantajları Nelerdir?
Endeks yatırımının öne çıkan özelliklerinden biri, tek bir yatırım ürünüyle çok sayıda şirkete dolaylı olarak yatırım yapılabilmesidir.
Endeksi takip eden fonlar şu özellikleri sağlayabilir:
- Tek şirkete bağlı riskin azaltılmasına yardımcı olabilir.
- Çok sayıda şirketi tek tek takip etme ihtiyacını azaltabilir.
- Belirli bir piyasa veya yatırım temasına tek ürün üzerinden erişim sağlayabilir.
- Portföy çeşitlendirmesini kolaylaştırabilir.
Bununla birlikte endeks yatırımı risksiz değildir. Endeksin kendisi değer kaybedebilir ve fonun performansı takip ettiği endeksten farklılaşabilir.
Endeks Yatırımı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
BIST 100 endeksi doğrudan alınabilir mi?
Hayır. BIST 100 bir yatırım ürünü değil, Borsa İstanbul’daki belirli payların performansını ölçen bir endekstir. BIST 100 performansına yatırım yapmak için endeksi takip etmeyi hedefleyen bir ETF veya borsa yatırım fonu değerlendirilebilir. BIST 100’deki şirketlerin hisselerine ayrı ayrı yatırım yapmak da mümkündür ancak bu, endeksin kendisini satın almak anlamına gelmez.
Nasdaq nedir?
Nasdaq, ABD’de faaliyet gösteren elektronik bir menkul kıymetler borsasıdır. Nasdaq-100 ise Nasdaq’ta listelenen büyük finans dışı şirketlerin performansını takip eden bir endekstir. Midas yatırım hesabıyla Nasdaq’ta işlem gören ABD şirketlerinin hisselerine ve ABD borsalarında işlem gören ETF’lere erişebilirsin.
Nasdaq hissesi ile Nasdaq-100 aynı şey mi?
Hayır. “Nasdaq hissesi” ifadesi genellikle Nasdaq borsasında işlem gören bir şirketin hissesini anlatmak için kullanılır. Nasdaq-100 ise Nasdaq’ta listelenen en büyük 100 finans dışı şirketi takip eden bir endekstir. Tek bir Nasdaq şirketine yatırım yapmak ile Nasdaq-100’ün performansını takip eden bir yatırım ürünü almak farklı yatırım yaklaşımlarıdır.
ETF nasıl alınır?
ETF’ler borsada hisse senedi gibi alınıp satılabilir. Midas üzerinden ABD borsalarında işlem gören ETF’lere yatırım yapmak için yatırım hesabını açtıktan ve hesabına para aktardıktan sonra ilgili ETF’yi arayarak alım emri oluşturabilirsin.
Endeks yatırımında temettü alınır mı?
Bu durum yatırım yapılan ürüne göre değişir. Endeksi takip eden bazı fonlar portföylerinden elde ettikleri temettüleri yatırımcılara dağıtabilirken bazı ürünler bu geliri fon içerisinde yeniden değerlendirebilir. Bu nedenle yatırım yapmadan önce ilgili ürünün fon dokümanlarını ve dağıtım politikasını kontrol etmek gerekir.
Endeks fonu mu yoksa tek hisse mi alınmalı?
Bu sorunun herkes için geçerli tek bir cevabı yoktur. Endeks fonları çok sayıda şirkete tek ürün üzerinden dağılım sağlarken tek hisse yatırımı belirli bir şirketin performansına daha fazla bağlıdır. Tercih yaparken yatırım hedefi, risk toleransı, yatırım süresi ve ürün maliyetleri birlikte değerlendirilmelidir.
Endeks yatırımı için ne kadar para gerekir?
Gerekli minimum tutar yatırım yapılan ürüne göre değişir. ETF ve borsa yatırım fonlarında ilgili ürünün piyasa fiyatı ve emir koşulları; geleneksel yatırım fonlarında ise fonun kendi minimum işlem tutarı ve alım-satım kuralları geçerlidir.
