Polonya’nın Silezya bölgesinde cumartesi günü gözaltına alınan Roman Ż., pazartesi günü yayımlanan bir rapora göre, sorgulanmak üzere Katowice’deki Ulusal Savcılık Ofisi’ne götürüldü.
Savcılık, Ż.’yi dolandırıcılık dahil iki ayrı suçla itham etti. Ż.’nin avukatı Błażej Gazda, ikinci suçlamanın içeriğinin kamuoyuna açıklanmadığını ve delillere dair ayrıntılı bir bilginin paylaşılmadığını belirtti.
Ż., suçlamaları reddederek soruşturmacılara kapsamlı bir ifade verdi. Avukatı, Ż.’nin Suszek’in eski iş ortağı olduğunu ve borsa adını 2021’de Zonda olarak değiştirmeden önce BitBay’in yönetimine katkı sağladığını aktardı.
Gözaltı sırasında ve Ż.’nin kayıtlı adresinde yapılan aramalarda, Zondacrypto’nun faaliyetleriyle bağlantılı belgeler ve değerli saatler ele geçirildi. Operasyona Polonya Siber Suçlarla Mücadele Merkezi ve Katowice bölge polisi de katıldı.
Savcılık, Ż.’nin Çin’e seyahat etmeyi planladığını öğrenince kaçma riski gerekçesiyle gözaltı kararı aldı. Gazda, bu seyahatin iş amaçlı olduğunu ve müvekkilinin 13 Eylül tarihli dönüş bileti bulunduğunu söyledi.
Polonyalı savcılar, soruşturma sürerken Ż. için tutukluluk talebinde bulunmayı planlıyor. Mahkeme, mevcut delillerin ve kaçma riskinin Ż.’nin tutuklu kalmasını gerektirip gerektirmediğine karar verecek.
2014 yılında Suszek tarafından kurulan BitBay, 2021’de Zondacrypto adını almadan önce Polonya’nın en bilinen kripto para borsalarından biri haline geldi. Platform, yeniden markalaşma döneminde 1 milyondan fazla kayıtlı kullanıcıya sahip olduğunu bildirmişti.
2026 yılının başlarında, müşterilerin para çekme işlemlerinde gecikme veya dondurma şikayetleriyle birlikte sorunlar kamuoyuna yansıdı. Zondacrypto, şubat ayı sonunda bazı kullanıcıları etkileyen ödeme gecikmelerini kabul etti ve 17 Mart’ta piyasa volatilitesini gerekçe göstererek Bitcoin yatırma işlemlerini askıya aldı.
Borsa, nisan ayında işlemleri durdurdu ve internet sitesi 23 Nisan’da erişime kapandı. Piyasa takip araçları, daha sonra Zondacrypto’ya ait aktif işlem çiftlerinin ve işlem hacminin kalmadığını gösterdi. Şirketle bağlantılı ZND token’ı ise neredeyse tüm değerini kaybetti.
crypto.news’in daha önce aktardığına göre, savcılar müşteri zararlarının 350 milyon zloti (yaklaşık 94 milyon dolar) seviyesinde olduğunu tahmin ediyor. Bu rakam, davanın ilk aşamalarında bildirilen 35 milyon zlotiye kıyasla oldukça yüksek.
Polonya makamları, nisan ayında büyük ölçekli dolandırıcılık ve kara para aklama şüphesiyle soruşturma başlattı. Haziran ayına gelindiğinde, platformda varlıklarını geri alamadığını belirten 3.600’den fazla müşteri şikâyeti savcılığa ulaştı.
Yerel medya, soruşturmacıların bir banka hesabında tutulan 4 milyon avroyu dondurduğunu bildirdi. Ayrıca, tazminat taleplerini karşılamak amacıyla 100 milyon zloti üzerinde varlığa el konulduğu, ancak henüz bir ödeme veya dağıtım sürecinin başlatılmadığı belirtildi.
Estonya Mali İstihbarat Birimi, borsanın arkasındaki yasal kuruluş olan BB Trade Estonia OÜ’nün lisansını önce kısıtladı ve yeni müşteri varlıklarının kabulünü engelledi. Daha önce yayımlanan bir rapora göre, düzenleyici kurum 29 Haziran’da şirketin faaliyet lisansını tamamen iptal etti.
Suszek, 10 Mart 2022’de Polonya’nın Czeladź kentinde bir toplantıya giderken ortadan kayboldu. Zondacrypto’nun çöküşünden önce yönetici pozisyonundan ayrılmıştı. Ancak yetkililer, BitBay’in kuruluşu ve ilk dönem faaliyetleriyle ilgili gelişmeleri incelemeyi sürdürüyor.
Ağustos ayında, savcılık Zondacrypto’daki ceza soruşturmasını Suszek’in kaybolmasıyla ilgili dosyayla birleştirdi. Yetkililer, BitBay’in yönetimi, sahiplik yapısı ve finansal faaliyetlerine dair bilgilerin, kurucunun akıbetinin aydınlatılmasına yardımcı olabileceğini belirtti.
Suszek’in ailesi, kendisinin kaçırıldığı ve sorumluların Bitcoin ile ödeme talep ettiği yönünde mesajlar aldıklarını bildirdi. Ancak bu mesajların gerçekliği kamuoyuna açıklanmadı ve mahkeme tarafından da Suszek’in akıbetine ilişkin bir karar verilmedi.
Roman Ż., iki soruşturmanın birleştirilmesinden sonra suçlanan en az beşinci kişi oldu. Suszek ile geçmişteki iş ilişkisi ve BitBay’in yönetimindeki rolü, faaliyetlerinin şu anda incelenen döneme denk geldiğini gösteriyor.
Ayrı bir davada, 2019 yılına dayanan suçlamalar kapsamında, savcılar Ż.’yi organize bir suç grubunu yönetmek ve BitBay hesapları üzerinden 28 milyon zloti aklamakla itham etti. Bu iddia, farklı bir yargı sürecine ait olup Zondacrypto davasındaki suçlamaların delili olarak sunulmadı.
Ż.’nin gözaltına alınması, borsayla bağlantılı olduğu iddia edilen kişilere yönelik bir dizi tutuklamanın ardından gerçekleşti. Geçtiğimiz hafta, borsa yatırımcısı Rafał Z., Jaromira W. ve Anna P. gözaltına alındı ve mahkeme tutukluluklarının devamına karar verdi. Yerel haberlere göre, üçü de suçlamaları reddetti.
Polonya Olimpiyat Komitesi Başkanı Radosław Piesiewicz de, Zondacrypto’nun iflasa yaklaşırken bazı alacaklılara ayrıcalık tanıdığı ve ücret karşılığında nüfuzunu kullandığı iddiasıyla suçlandı.
27 Ağustos tarihli bir raporda, soruşturmacıların Piesiewicz’in diğer müşteriler fonlarına erişemezken tüm yatırımını çekmesini sağlayan önceden bilgi alıp almadığını incelediği belirtildi. Piesiewicz, ayrıcalıklı muamele gördüğü iddiasını reddetti ve kendisini platformun mağduru olarak tanımladı.
Piesiewicz’e yöneltilen ikinci suçlama ise, Zondacrypto’nun Polonya Rekabet ve Tüketiciyi Koruma Ofisi ile yaşadığı sorunları çözmek için bağlantılarını kullanmayı teklif ettiği iddiasına dayanıyor. Soruşturmacılar ayrıca, eski Zondacrypto CEO’su Przemysław Kral’ın Monaco’daki bir toplantı öncesinde Piesiewicz için satın aldığı iddia edilen 40.000 avroluk Patek Philippe saatini de inceledi.
Ne Piesiewicz ne de Roman Ż., Zondacrypto davasında hüküm giymiş değil. Her ikisinin de hukuki statüsü, savcılık delil toplarken ve mahkemeler tutukluluk taleplerini değerlendirirken şüpheli olarak devam ediyor.
Dava, Polonya’da Avrupa Birliği’nin Kripto Varlık Piyasaları (MiCA) çerçevesinin nasıl uygulanacağına ilişkin tartışmalara da yansıdı. Önerilen ulusal mevzuat, Polonya Finansal Denetim Kurumu’nun (KNF) kripto şirketleri için ulusal denetleyici olmasını öngörüyordu.
4 Eylül’de, Polonya parlamentosunun alt kanadı, Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki’nin üçüncü vetosunu aşmak için gereken 266 oyun 25 oy gerisinde kaldı. Oylamada 241 milletvekili vetonun aşılmasını desteklerken, 198 milletvekili karşı çıktı ve üç kişi çekimser kaldı.
Başbakan Donald Tusk, milletvekillerini yasayı desteklemeye çağırırken Zondacrypto soruşturmasındaki ifadeleri örnek gösterdi. Nawrocki ise dolandırıcılık ve mali suçlara karşı düzenlemeleri desteklediğini, ancak hükümetin önerdiği yasanın meşru kripto işletmeleri için fazla kısıtlayıcı olduğunu savundu.
ABD’li kullanıcılar için, Polonya’daki ceza davası ve lisans anlaşmazlığı Amerikan borsalarına, spot kripto ETF’lerine veya ABD düzenlemelerine tabi diğer yatırım ürünlerine erişimi etkilemiyor. Söz konusu süreçler, Polonya merkezli ve Estonya’da kayıtlı bir borsayla bağlantılı iddialar ve Avrupa otoritelerinin uygulamalarıyla sınırlı.
MiCA, Avrupa Birliği genelinde halihazırda yürürlükte. Ulusal düzenleyiciler, lisanslama, denetim ve uygulamadan sorumlu. Geçiş süreci 1 Temmuz’da sona erdi ve yetkilendirilmemiş şirketler hizmet kısıtlamaları veya düzenli bir şekilde kapatılma riskiyle karşı karşıya.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: crypto.news
