Ethereum’un kurucu ortağı Vitalik Buterin, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, blok zinciri teknolojisinin kurumsal düzeyde benimsenmesi için gerekli görülen zincir üstü gizlilik özelliklerini Ethereum ağına entegre etmeye yönelik kısa vadeli adımları paylaştı. Bu konu, Consensus Hong Kong etkinliğinde kurumlar tarafından özellikle vurgulanmıştı.
Buterin’in X üzerinden yaptığı teknik paylaşım, dünyanın en büyük akıllı sözleşme blok zincirinin, özel işlemleri üçüncü taraf araçlarla değil, doğrudan ağın yerleşik bir özelliği olarak sunmaya hazırlandığını ortaya koydu.
Bu açıklama, Ethereum Vakfı’nın, ağ ve ekosistemi destekleyen kar amacı gütmeyen kuruluş olarak, yeni bir organizasyonel vizyon doğrultusunda iç yapılanmasında önemli değişiklikler ve üst düzey ayrılıklar yaşadığı bir döneme denk geliyor.
Kısa vadede öne çıkan üç yeni girişim; hesap soyutlaması (Account Abstraction – AA) ve FOCIL, anahtarlı nonce’lar ve erişim katmanı çalışmaları olarak sıralanıyor. Her biri, Ethereum’a farklı bir gizlilik katmanı eklemeyi hedefliyor.
Her bir girişimin işlevi şöyle özetleniyor:
Sansüre Dayanıklı Özel İşlemler
Şu anda bir kullanıcı, Tornado Cash gibi kripto karıştırıcılar üzerinden Ethereum’da özel bir işlem gönderdiğinde, bu işlem önce ağdaki herkesin görebildiği halka açık bir bekleme alanı olan mempool’a düşüyor. Bu, bir postanede mektubunuzu teslim ederken tüm çalışanların adresi okuyabilmesine benzetilebilir.
Benzer şekilde, bloklara hangi işlemlerin dahil edileceğine karar veren Ethereum’daki aktörler de bu işlemleri görebiliyor ve isterlerse hariç tutabiliyor. Bu da sansür anlamına geliyor.
FOCIL (fork-choice enforced inclusion lists), bir doğrulayıcı komitesinin blok üreticilerinin dahil etmesi gereken işlemleri önermesine olanak tanıyarak sansürü zorlaştırıyor. Bu işlemler göz ardı edilirse, ilgili blok ağ tarafından reddedilebiliyor. Böylece işlemlerin sansürlenmesi güçleşiyor.
Hesap soyutlaması ise Ethereum hesaplarının çalışma şeklini güncelliyor. Bugün çoğu kullanıcı, tek bir özel anahtarla kontrol edilen MetaMask, Trust Wallet veya Coinbase Wallet gibi uygulamalar üzerinden dışarıdan sahip olunan hesaplara (EOA) güveniyor. Anahtar kaybedildiğinde, fonlara erişim de kayboluyor.
Hesap soyutlaması sayesinde tüm hesaplar, çoklu imza onayları ve sosyal kurtarma gibi özellikler sunan programlanabilir akıllı sözleşmeler gibi davranabiliyor. Ayrıca uygulamalar veya arkadaşlar, kullanıcı adına işlem ücretlerini ödeyebiliyor.
Anahtarlı Nonce’lar
Her Ethereum hesabında, yalnızca bir kez kullanılan bir sayı olan nonce bulunuyor. Bu sayı, gönderilen her yeni işlemle birlikte bir artıyor ve aynı işlemin ağda tekrar edilmesini önlüyor.
Bu, bir yemek sırasında sırayla numara almak gibi işliyor. Ancak, sipariş gizli olsa bile, izleyen biri 5 ve 6 numaralı fişlerin aynı kişiden geldiğini görebiliyor. Ethereum’da da ardışık nonce’lar, işlemler gizli olsa bile, gözlemcilerin bu işlemleri aynı hesaba ait olarak ilişkilendirmesine yol açıyor.
Anahtarlı nonce’lar ise bu sorunu çözüyor. Tek bir sayaç yerine, nonce anahtarı ve nonce dizisinden oluşan bir yapı getiriliyor. Böylece her hesap, farklı işlem türleri için ayrı sayaçlara sahip oluyor ve işlemlerin zincir üstünde izlenmesi zorlaşıyor.
Erişim Katmanı: Özel Okumalar ve Kohaku
Üçüncü öneri, işlemler gizli olsa bile kullanıcıların ağ üzerindeki gezinme davranışlarının gizli kalmaması sorununu ele alıyor. Örneğin, özel bir telefon görüşmesi yaptığınızda konuşma içeriği gizli kalabilir, ancak telekom şirketi kimin kimi aradığını bilir.
Benzer şekilde, kullanıcılar bakiyelerini kontrol etmek veya bir akıllı sözleşmeyi okumak için blok zincirine her sorgu gönderdiğinde, cüzdanları üçüncü taraf RPC düğüm sağlayıcılarına başvuruyor. Bu da IP adresi, fiziksel konum ve cüzdan kimliğinin sunucuya iletilmesine neden oluyor.
Bu alandaki temel yenilik, 2025’te tanıtılan açık kaynaklı gizlilik aracı Kohaku. Kohaku, RPC düğüm sağlayıcılarına tamamen bağımlılığı ortadan kaldırmak yerine, cüzdan geliştiricilerine özel bilgi alma (private information retrieval) gibi tekniklerle blok zinciri verilerini gizli şekilde sorgulama imkânı sunuyor. Böylece düğümler, kullanıcının hangi veriyi istediğini öğrenmeden yanıt verebiliyor.
ETH’nin Kullanım Değeri
Ethereum uzun süredir gizliliği hedeflese de, bu özellik bugüne kadar yerleşik olarak sunulmadı. Yeni girişimler hayata geçerse, Ethereum’un yerel token’ı ETH için de olumlu bir katalizör olabilir.
Gizlilik odaklı projelerin değerlemeleri son dönemde ciddi artış gösterdi. Örneğin, Zcash (ZEC) geçen yıldan bu yana %800’ün üzerinde yükselerek piyasa değerini yaklaşık 9,85 milyar dolara taşıdı. Monero (XMR) ise karanlık ağ ve yasa dışı kullanımlara yönelik eleştirilere rağmen aynı dönemde %100’ün üzerinde artış kaydetti.
Piyasa lideri Bitcoin (BTC) ise aynı süreçte -%5’in üzerinde değer kaybetti.
Bir X kullanıcısı, Ethereum’un gizlilik ihtiyacını şöyle özetledi: Ethereum’un şu an eksik olan parçası, yerleşik bir gizlilik özelliği. ETH’nin kullanım değeri bir gecede sıçrayabilir. Gizlilik, bir varlığa gerçek anlamda para olma niteliği kazandırabilecek bir özellik. Katman 1’de gizlilik, mainnet işlem ücretlerinde de artışa yol açabilir.
Bu değişikliklerin hiçbiri henüz aktif değil. Ancak Buterin’in paylaşımı, Ethereum’un gizlilik yol haritasında önemli bir dönemece işaret ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: coindesk.com
