Ukrayna, Karadeniz’de Kazakistan petrolünün ihracatı açısından kritik öneme sahip bazı altyapı tesisleri ile Rusya bağlantısı bulunmayan belirli petrol tankerlerini hedef almama konusunda anlaşmaya vardı. ABD’li bir yetkilinin verdiği bilgiye göre bu karar, son saldırılar nedeniyle aksayan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) sevkiyatlarının güvenli şekilde artırılmasını amaçlıyor. CPC hattı, normal koşullarda küresel ham petrol arzının yaklaşık yüzde 2’sini taşıyor.
Ukrayna, Rus petrolü taşımayan ve yaptırım kapsamında bulunmayan bazı tankerler ile CPC’nin Karadeniz’deki kritik petrol altyapısını hedef almamayı kabul etti.
Ukrayna tankerlerin güvenli geçişi için temas noktaları kurdu
ABD’li yetkiliye göre Ukrayna, ticari gemilerin güvenli geçişini kolaylaştırmak amacıyla yeni temas noktaları oluşturdu. Böylece gemi işletmecilerinin gerekli bilgileri Kiev’e iletmesi ve hangi gemilerin koruma kapsamında bulunduğunun belirlenmesi hedefleniyor.
Bu adım, ABD ve Ukrayna yönetimlerinden üst düzey yetkililer arasında gerçekleştirilen görüşmelerin ardından atıldı.
Ancak düzenleme tüm tankerleri kapsamıyor. Geminin Ukrayna yaptırımlarına tabi olmaması, Rus petrolü veya başka Rus yükleri taşımaması ve Rus kişi ya da kuruluşların mülkiyetinde bulunmaması gerekiyor.
CPC küresel petrol arzının yüzde 2’sini taşıyor
Kazakistan’ın petrol ihracatında CPC terminali kritik bir konumda bulunuyor. Orta Asya ülkesinin ham petrolünü dünya piyasalarına ulaştırabileceği alternatif güzergâhlardaki kapasite ise sınırlı kalıyor.
CPC sistemi, normal şartlarda küresel ham petrol arzının yaklaşık yüzde 2’sini taşıyor. Ayrıca Avrupa’daki rafineriler, Kazakistan’dan bu güzergâh üzerinden gelen petrol miktarına önemli ölçüde bağımlı durumda.
Ancak Ukrayna’nın Rus petrol limanlarına yönelik saldırılarını artırması ve Novorossiysk yakınlarındaki gemilerin hedef alınması, son haftalarda terminal operasyonlarının aksamasına yol açtı.
CPC petrol ihracatında üçte birlik düşüş bekleniyor
Temmuz ayındaki saldırılar nedeniyle bazı gemi sahipleri bölgeden uzak dururken, yükleme faaliyetleri de belirli dönemlerde durduruldu.
20 Temmuz haftasında gerçekleşen ilk yoğun drone saldırılarının ardından ABD’li şirketlerin kiraladığı ticari gemiler CPC terminalinde yükleme işlemlerini durdurdu. Ancak gemiler 27 Temmuz’da yeniden yüklemeye başladı. İki gün sonra ise terminalde yükleme yapan bazı ticari gemiler tekrar drone saldırılarının hedefi oldu.
Bu nedenle ağustos ayında CPC Blend petrol ihracatının yaklaşık üçte bir oranında azalması bekleniyor. Öte yandan temmuzdan ağustosa ertelenen yüklemeler nedeniyle nihai ihracat rakamlarında değişiklik yaşanabileceği belirtiliyor.
Son saldırıların ardından CPC Blend ihracatının ağustos ayında yaklaşık üçte bir azalması beklenirken, tankerlerin günlük kazancı 400 bin doların üzerine çıktı.
Karadeniz’de tanker maliyetleri rekor seviyeye çıktı
Bölgedeki güvenlik riski, tanker taşımacılığı maliyetlerine de yansıdı. Rus limanına yanaşılması ve son saldırılar nedeniyle CPC terminaline gitmeyi kabul eden gemi sahiplerinin sayısı sınırlı kaldı.
Baltic Exchange verilerine göre, CPC’den Akdeniz’e petrol taşıyan gemilerin günlük kazancı cuma günü 400 bin doların üzerine çıktı. Böylece söz konusu güzergâhta bugüne kadarki en yüksek seviye kaydedildi.
Bununla birlikte anlaşmanın tanker şirketlerinin güvenlik endişelerini tamamen ortadan kaldırıp kaldırmayacağı henüz netleşmedi. Daha önce koruma kapsamında olduğu bildirilen bazı gemilerin saldırıya uğraması, şirketlerin bölgeye ilişkin temkinli yaklaşımının sürmesine neden oldu.
Petrol piyasasında Hürmüz ve Karadeniz riski izleniyor
Karadeniz’deki gelişmeler, küresel petrol arzının farklı bölgelerde kesintilerle karşı karşıya kaldığı bir dönemde yaşanıyor.
İran’daki savaş ve Hürmüz Boğazı üzerinden taşınan petrol miktarındaki azalma küresel arzı etkilerken, Karadeniz’deki saldırılar da Kazakistan petrolünün Avrupa ve diğer pazarlara taşınmasını zorlaştırdı.
Bunun yanı sıra Rus makamları, Novorossiysk çevresinde drone alarmı verilmesi durumunda petrol yükleme faaliyetlerini genel olarak durduruyor. Dolayısıyla bölgedeki güvenlik koşulları, CPC üzerinden gerçekleştirilen petrol sevkiyatının seyri açısından belirleyici olmaya devam ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: ekoturk.com
