Küçük, iri gözlü, sivri kulaklı ve sivri dişli bir figür, bu on yılın en dikkat çekici tüketici ürünlerinden biri haline geldi. Pekin merkezli Pop Mart’ın (9992) “çirkin-sevimli” elf karakteri Labubu, 2025 yılında şirkete yaklaşık 4 milyar dolar gelir sağladı, Hong Kong borsasında işlem gören hisselerini bir yılda %125’in üzerinde yükseltti ve Rihanna, Dua Lipa ile Naomi Osaka gibi ünlülerin çantalarında yer aldı. Osaka, taşlarla süslediği kişisel Labubu’larına “Andre Swagassi” ve “Billie Jean Bling” isimlerini verdi.
Geçen ekim ayında düzenlenen Fortune Global Forum’da, Hong Kong Borsası CEO’su, bir yarı iletken ya da elektrikli araç başarısı yerine, Çin’in yükselen tüketici döneminin simgesi olarak bir Labubu figürünü öne çıkardı.
Öte yandan, Alibaba Group’un (9988) (BABA) ve Çin’in en iddialı yapay zekâ şirketlerinin bulunduğu Hangzhou’da farklı bir gelişme yaşandı. 1 mayıs’ta yetkililer, Çin’in İşçi Bayramı tatili yoğunluğunda Batı Gölü çevresinde trafiği yönlendirmek için 15 insansı robot görevlendirdi.
Yetkililerin “Çin’in ilk resmi robot polis birliği” olarak tanımladığı bu makineler, günde sekiz-dokuz saat boyunca yaya geçidini ihlal edenleri uyardı, turistlere yol gösterdi ve kırmızı ışıkta geçen e-scooter sürücülerine sözlü uyarılar yaptı. Üç gün içinde toplam 12 bin uyarı kaydedildi. Ziyaretçiler robotlarla fotoğraf çektirmek için sıraya girdi.
İlk bakışta, bu iki hikâye birbirinden bağımsız gibi görünebilir: Biri viral bir oyuncak, diğeri ise yerel yönetimin teknoloji gösterisi. Ancak birlikte ele alındığında, Çin’in ekonomik olarak bulunduğu noktayı ve gitmek istediği yönü ortaya koyuyor.
Duygusal değer, satın alma kararlarını giderek daha fazla şekillendiriyor. Robot polisler ise Çin’in kurumsal hedeflerinin bir yansıması olarak öne çıkıyor.
Labubu fenomeni, esasen tasarım ya da pazarlama dehasından ibaret değil; Pop Mart bu alanlarda güçlü olsa da, ürün esas olarak çok belirgin bir psikolojik ihtiyaca yanıt veriyor. Çinli tüketici araştırmacıları, “duygusal tüketim” adını verdikleri bir değişimi belgeliyor: Durgun maaşlar, çöken emlak piyasası ve geleceğe dair belirsizlik nedeniyle genç alıcılar, statü ya da işlevsellikten ziyade kendilerine bir şey hissettiren ürünlere yöneliyor.
Şanghay’da yaşayan 24 yaşındaki Lin Yuanwen, geçen yıl Pop Mart’ın sürpriz kutularına 2.000 yuan (295 dolar) harcadığını belirterek, “Yeni bir telefonun nasıl hissettirdiğini zaten biliyorum. Ama bunlardan birini açmak her seferinde farklı bir duygu” diyor. Sürpriz, duygusal etki ve koleksiyoner topluluğuna ait olma hissi; ürünün kendisinden çok bu duygular öne çıkıyor.
Pekin Cheung Kong İşletme Okulu’nda ekonomi doçenti Fan Xinyu, “Tüketici çılgınlığı gibi görünen şey, aslında daha temel bir dönüşüme işaret ediyor. Duygusal değer, satın alma kararlarını giderek daha fazla etkiliyor ve bazen işlevselliğin önüne geçiyor” diyor.
Pop Mart, bu eğilimi erken fark etti. Şirket, Labubu’nun ötesinde Crybaby, Skullpanda ve Hacipupu gibi, geleneksel sevimlilikten ziyade duygusal hikâyeler üzerine kurulu yeni karakterler geliştirdi. Çin’in tasarım oyuncak pazarının yıl sonunda 110 milyar yuan’ı aşması ve yıllık yaklaşık %20 büyümesi bekleniyor.
Teknoloji yatırımlarının karşılığını verdiğini göstermek isteyen hükümet ise insansı robotları herkesin görebileceği alanlarda kullanıyor.
Robot polisler, Çin’in kurumsal hedeflerinin bir diğer yüzünü temsil ediyor. Ülkede insansı robot yatırımları 2025’te yaklaşık 40 milyar yuan’a ulaştı ve yıllık bazda %326 artış gösterdi. Hangzhou’daki Batı Gölü uygulaması bir gösteri değil, bir vitrin niteliğindeydi; Alibaba ve DeepSeek gibi şirketlere ev sahipliği yapan şehir, Çin teknolojisinin pratikte nasıl göründüğünü göstermek istedi.
Başka şehirler de benzer adımlar attı: Chengdu’da dört ayaklı ve insansı robotlardan oluşan karma bir ekip görevlendirildi, Shenzhen’de yoldan geçenlerle tokalaşan insansı robotlar test ediliyor, Wenzhou’da ise tekerlekli bir model kullanılıyor. Hangzhou yetkilileri, tatil sonrası bu makinelerin düzenli görev rotasyonlarına entegre edileceğini açıkladı.
Bu iki gelişmeyi ironik bir şekilde; bir elde “hüzünlü bir teselli oyuncağı”, diğer elde “otoriter bir RoboCop” olarak okumak mümkün. Ancak daha anlamlı olan, ekonomik açıdan bakmak.
Konut ya da lüks ürün almaya heyecan duymayan yeni nesil Çinli tüketiciler, duygusal deneyimlere ve teselli objelerine yönelerek neredeyse sıfırdan 15 milyar dolarlık bir koleksiyon oyuncak endüstrisi yarattı. Teknoloji yatırımlarının karşılığını göstermek isteyen hükümet ise insansı robotları önce fabrikalarda değil, doğrudan kamusal alanda kullanmaya başladı.
Her iki hikâye de basit değil ve yakından izlenmeyi hak ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: morningstar.com
