Pentagon’un F-35 savaş uçağı filosunun tahmini satın alma maliyeti, bir hükümet raporu ve F-35 program ofisine göre 2023 sonundan bu yana yaklaşık 51 milyar dolar artarak 485 milyar dolardan %10 yükselişle 536 milyar dolara ulaştı. Bu artışta uçak, motor, yazılım güncellemeleri, yedek parça ve filo hazırlığına yönelik harcamalardaki yükseliş etkili oldu. Program başladığında (2001) tahmini maliyet 233 milyar dolardı.
Maliyet artışının yaklaşık 32 milyar doları uçak ve motor alımlarından, 19 milyar doları ise araştırma ve geliştirme harcamalarından kaynaklanıyor. Ayrıca, Deniz Piyadeleri’nin bazı F-35B kısa kalkışlı jetlerden, daha pahalı olan uçak gemisi tabanlı F-35C modeline geçişi de planlanan filo karmasında değişikliğe yol açtı.
Temmuz sonu itibarıyla, ABD ordusu için planlanan 2.470 uçağın 872’si teslim edildi. F-35, 2015’te hizmete girdi ve o tarihten bu yana, İran ile yaşanan savaş sırasında USS Abraham Lincoln’den yapılan operasyonlar da dahil olmak üzere, çeşitli muharebe görevlerinde kullanıldı.
Maliyet artışı, uçağın üreticisi Lockheed Martin (LMT) ile ana tedarikçiler RTX’in (RTX) Pratt & Whitney motor birimi ve Northrop Grumman’ın (NOC) programdaki uzun vadeli rolünü öne çıkarıyor. Satın alma ve geliştirme harcamalarındaki yükseliş, tedarik zincirinde geliri destekleyebilir. Ancak devam eden gecikmeler, hazırlık sorunları ve Kongre’nin yakından takibi, kârlılık, üretim planları ve gelecekteki bütçeler açısından risk oluşturuyor. Pentagon’un yaklaşık 1.600 ek ABD uçağı alımına bağlı kalması, tüm zorluklara rağmen programın önemli bir iş hacmi sunmaya devam ettiğini gösteriyor.
Son tahmin, Northrop’un (NOC) gizli APG-85 radarının üretim maliyetlerini ve programın 18. ve 19. üretim partilerine ilişkin nihai sözleşme şartlarını da içeriyor.
Yetkililer, Block 4 modernizasyon paketinin maliyetini son yüklenici performansına göre yeniden değerlendirdikten sonra 900 milyon dolar daha ekledi. 55 yazılım ve donanım iyileştirmesinden oluşan bu paket, takvimde yıllarca geride kalmış durumda.
Ek harcamaların bir kısmı, uçakların kullanılabilirliğini artırmak için yedek parça alımına ayrılacak. Hava Kuvvetleri yetkilileri, bu yıl Kongre’ye, parça eksikliği ve bakım sorunlarının filo hazırlığını olumsuz etkilemeye devam ettiğini bildirdi.
536 milyar dolarlık rakam, yalnızca satın alma maliyetini kapsıyor; programın ömrü boyunca işletme ve destek giderlerinin ise 1,5 trilyon doları bulacağı tahmin ediliyor. Bu iki kalem birlikte, F-35’in toplam maliyetini yaklaşık 2 trilyon dolara yaklaştırıyor. Ancak program yetkilileri, bu hesabın yaklaşık 90 yıllık bir dönemi ve yakıt, personel, eğitim, bakım ile gelecekteki yükseltmeleri içerdiğini belirtiyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Seeking Alpha
