Arjantin’in zorlu Patagonya bölgesi, serin iklimi, yenilenebilir enerji kaynakları, kaya gazı rezervleri ve geniş boş arazileriyle mega veri merkezi yatırımları arayan yatırımcıların ilgisini giderek daha fazla çekiyor.
Dünyada hiper ölçekleyici olarak bilinen teknoloji devleri, sunucu çiftlikleri kurmak için yarışırken, ABD’deki veri merkezi karşıtı kampanyalar nedeniyle çeşitli engellerle karşılaşıyor. Ancak Arjantin’de henüz ilk aşamalarda olan projeler kamuoyunun fazla dikkatini çekmeden ilerliyor. Ülkede büyük veri merkezlerinin etkisi henüz hissedilmediği için, ABD’de olduğu gibi elektrik şebekelerine yük bindirdiği, çevreye zarar verdiği ve fatura maliyetlerini artırdığı gerekçesiyle bir tepki oluşmuş değil. Destekçiler ise bu tesislerin yapay zekâ patlaması için kritik olduğunu, yerel vergi gelirini artırdığını ve daha sürdürülebilir hale getirilebileceğini savunuyor.
Patagonya, Güney Amerika’nın güney ucunda, sivri dağ zirveleri, çöl manzaraları ve devasa buzullarıyla biliniyor. Bölgedeki Neuquen eyaletinde faaliyet gösteren büyük elektrik üreticisi Pampa Energia, şirketin Loma de la Lata termik santrali yanında bir veri merkezi kurmayı planlıyor. Şirketin elektrik ticareti direktörü Ruben Turienzo’ya göre, bu tesis komşu Vaca Muerta’daki dünyanın en büyük kaya gazı rezervlerinden 500 megavata kadar enerji tüketecek.
Kırsal bölgede yaşayan Mapuche yerlileri ise tarihsel olarak enerji şirketleriyle çeşitli anlaşmazlıklar yaşadı. Pampa, yıl başında potansiyel veri merkezi projelerine yönelik talepler aldıktan sonra, daha önce kamuoyuna açıklanmayan bu projeyi incelemeye başladı.
Turienzo, “Daha net bir ilgi olduğunu fark etmeye başladık” dedi.
MILEI’NİN REFORMLARI YATIRIMCI ÇEKİYOR
Arjantin’e yönelik bu ilgi, tarihsel olarak yüksek enflasyonla mücadele eden ülkede makroekonomik istikrarın artmasıyla birlikte geliyor. Aralık 2023’te göreve başlayan Devlet Başkanı Javier Milei döneminde, RIGI teşvik rejimiyle büyük petrol ve madencilik yatırımları çekildi; bu rejim vergi indirimleri ve düzenleyici istikrar sağlarken, Washington ile ilişkiler de güçlendirildi.
Teksas merkezli pazar araştırma şirketi datacenterHawk’ın Latin Amerika başkan yardımcısı Steve Sasse, “İki yıl önce kimse Arjantin’den bahsetmezdi” dedi.
OpenAI, geçen ekim ayında yerel şirket Sur Energy ile temiz enerjiyle çalışacak, 25 milyar dolara kadar maliyeti ve 500 MW kapasitesi olacak bir veri merkezi için ortaklık kuracağını açıkladı. Temmuz ayında ise Arjantin’in iletişim kurumu, Patagonya’yı veri merkezleri için daha cazip hale getirmek amacıyla ikinci bir fiber optik kablo iniş istasyonu kurmayı planladığını duyurdu.
Şu anda Arjantin’de yalnızca küçük ölçekli ve çoğunlukla Buenos Aires’te toplanmış veri merkezleri bulunuyor. Ülke, komşularının gerisinde kalmış durumda. Amazon.com, Şili’de mega bir veri merkezi kurarken, Alphabet’in Google’ı Uruguay’da benzer bir tesis inşa ediyor. Mayıs ayında ise Paraguay, Tayvan desteğiyle bir veri merkezi planını açıkladı.
ABD merkezli danışmanlık şirketi Cloud2Ground’un kurucu ortağı Hadassa Lutz, “Herkes enerji arıyor, bu yüzden uluslararası geliştiriciler Arjantin’e bakıyor. Ancak sadece enerjiye sahip olduğunuzu söylemek yeterli değil” dedi.
Bazı yatırımcılar, Arjantin’in 2027 başkanlık seçimini bekleyebilir ve Milei’nin daha büyük vergi indirimleri içeren yeni Super RIGI yasa teklifini izliyor.
Lutz, “Bu belirsizlik ortadan kalkar ve Arjantin’de bankaların da kabul edeceği bir seçenek ortaya çıkarsa, yatırımcılar risk alacaktır” dedi.
PATAGONYA’NIN ÇEKİCİLİĞİ
Turienzo, Pampa Energia’nın ilgilenen taraflara enerji fiyatı teklif ettiğini ve 2026 sonuna kadar ilk anlaşmalara ulaşmayı hedeflediğini belirtti. Yatırımcılar, önce 20-40 MW’lık küçük bir pilot proje istiyor. 500 MW’lık elektrik altyapısının maliyeti ise yaklaşık 900 milyon dolar olacak.
Neuquen eyaleti kalkınma konseyi sekreteri Ruben Etcheverry, bölgenin soğuk iklimi sayesinde soğutma maliyetlerinin düştüğünü, hidroelektrik ve Vaca Muerta gazına erişim sağlandığını söyledi.
Etcheverry, “Hayalimiz, ilk tesis kurulduktan sonra önyargıların ve risklerin ortadan kalkacağı bir veri merkezi ekosistemi oluşturmak” dedi.
Etcheverry, aralarında ABD merkezli yeşil veri merkezi şirketi FlexDomes’un da bulunduğu yatırımcı adaylarından talepler aldığını belirtti. Şirketin Arjantin temsilcisi Gabriel Obrador’a göre, Neuquen’de 120 MW’lık ilk aşama için 1,4 milyar dolar yatırım ve Vaca Muerta enerjisi kullanılacak.
Öte yandan, güneydeki Chubut eyaletinde Polonya merkezli Green Capital, temmuz ayında yaptığı açıklamada, ilk aşamada 300 MW’a ulaşacak ve 3 milyar dolara mal olacak bir veri merkezi planladığını, nihai hedefin ise 3.000 MW olduğunu bildirdi. Uluslararası geliştirme ve veri merkezleri başkanı Marta Zlotkowska’ya göre, şirket şu anda Trelew kentinin güneyinde 1.298 kilometrekarelik bir arazi kiralıyor ve burada rüzgar ve güneş enerjisi santralleri kurmayı planlıyor. Proje, ulusal şebekeyi kullanmaktan kaçınmayı hedefliyor ancak yatırımcı arayışında ve 2027’de yatırım rejimine başvurmayı planlıyor.
Buenos Aires eyaletinde de şirketler yeni alanlar arıyor. Pampa Energia, Bahia Blanca serbest ticaret bölgesinde ilk aşamada 30 MW’lık veri merkezi için enerji sağlamayı kabul etti. Bölge işletmecisinin genel müdürü Pablo Amarelle, şirketin bir bilişim parkı inşaatına başladığını ve 2026 sonuna kadar nihai yatırım anlaşmalarının yapılmasını beklediklerini söyledi.
Arjantin İnternet Odası Başkanı Ariel Graizer, hiper ölçekleyicilerin kiraladıkları alanlarda genişlemeyi değerlendirdiğini ve “daha önce mümkün olmayan fırsatları” araştırdıklarını belirtti.
ALTYAPI ZORLUKLARI
Patagonya enerji kaynakları ve elverişli iklimiyle öne çıksa da, altyapı ve bağlantı hâlâ önemli engeller arasında.
Danışman Lutz, “Bu, alıcı arayan bir ürün değil; birinin inşa etmesi gerekiyor” dedi.
Uzmanlar, yapılan duyurular ile somut projelerin birbirine karıştırılmaması gerektiği konusunda uyarıyor.
Arjantin’in önde gelen yenilenebilir enerji şirketi Genneia’nın kurumsal ilişkiler direktörü Gustavo Castagnino, “İlgi var, çok sayıda oyuncu var ama projenin başlaması gerekiyor” dedi.
ABD merkezli dijital altyapı profesyonellerini bir araya getiren iMasons’ın Latin Amerika eş başkanı Luis Schilling, şirketlerin Patagonya’daki alanları gezmesi için planlanan seyahati üç kez ertelediğini, şimdi ise şubat ayına alındığını söyledi.
Schilling, “Milei yeniden seçilirse kendilerini daha rahat hissederler” dedi.
Milei, teknoloji devlerini ülkeye çekmek için de girişimlerde bulundu.
Mayıs 2024’te Silikon Vadisi’ne giderek Apple’ın dönemin CEO’su Tim Cook, OpenAI’dan Sam Altman, Google’dan Sundar Pichai ve Meta Platforms’tan Mark Zuckerberg ile bir araya geldi ve Patagonya dahil olmak üzere ülkeye yatırım çağrısı yaptı. Ağustos ayında yayımlanan resmi belgelere göre, milyarder yatırımcı Peter Thiel, Vaca Muerta’da faaliyet gösteren önde gelen petrol üreticisi Vista Energy’nin yüzde 1’lik hissesini satın aldı.
Beş unicorn (1 milyar doların üzerinde değerlemeye sahip girişim) kurucusu Arjantinli Martin Varsavsky, “Arjantin daha önce haritada bile yoktu. Bu, Arjantin bayrağını dikmek gibiydi; ‘Burada bol enerji ve yatırım için mükemmel koşullara sahip bir ülke var’ demekti” ifadelerini kullandı.
Altman, OpenAI projesini 17 ay sonra duyurdu. Sur Energy’nin kurucu ortağı Emiliano Kargieman ve OpenAI, Reuters’ın röportaj taleplerine yanıt vermedi. Kargieman, ağustos ayında Bloomberg Linea’ya yaptığı açıklamada, Neuquen eyaletiyle birlikte bir alan belirlemek için çalıştıklarını ve “şu anda top OpenAI’ın sahasında, kesin sözleşmeyi imzalayıp projeyi başlatmaları gerekiyor” dedi.
Kargieman, yaklaşan seçimlerin bir faktör olup olmadığını bilmediğini belirtti: “Bu, OpenAI’a sorulacak bir soru.”
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: marketscreener.com
