Güney Afrika’daki havayolu şirketleri, önemli bir rafineride yaşanan sorunların ardından jet yakıtı tedarikinde yaşanabilecek aksaklıklara karşı uçuş programlarını korumak için acil önlemler alıyor.
Natref rafinerisinde yaşanan kesinti nedeniyle Güney Afrika’daki havayolu şirketleri alternatif planlar hazırlamaya başladı. Ülkenin en büyük iç hat havayolu FlySafair’a göre, Sasolburg’daki Natref rafinerisinde planlı bakım çalışmaları sırasında ortaya çıkan teknik bir sorun, jet yakıtı tedarikini tehdit ediyor.
Bloomberg’in çarşamba günü aktardığına göre, Güney Afrika enerji otoriteleri, Airports Company South Africa (ACSA) ve Güney Afrika Akaryakıt Endüstrisi Birliği ile acil bir toplantı düzenledi. Toplantının nedeni, mevcut yakıt stoklarına ilişkin artan endişelerdi.
FlySafair, alternatif tedarikçilerden geçici olarak daha fazla yakıt temin etmek için şimdiden anlaşmalar yaptı. Şirket ayrıca bazı uçuşlarda “fuel tankering” adı verilen uygulamayı kullanıyor; bu yöntemde uçaklar, varış noktalarında daha az yakıt ikmali gereksinimi olması için ekstra yakıtla kalkıyor.
FlySafair’ın pazarlama direktörü Kirby Gordon, alınan önlemlerin şirketin operasyonları için yeterli yakıt güvenliği sağlamasını beklediklerini belirtti.
Çarşamba günü itibarıyla, yaşanan kesintinin yaygın uçuş iptallerine yol açtığına dair bir işaret bulunmuyordu.
Güney Afrika’daki kritik bir rafineri üzerindeki baskı
Son yaşanan bu sorun, Johannesburg ve Güney Afrika’nın ekonomik merkezine yakıt tedarikinde önemli rol oynayan Natref rafinerisine yeniden dikkat çekti.
Resmi verilere göre Natref’in ham petrol işleme kapasitesi günlük yaklaşık 108 bin varil seviyesinde. Sasol tarafından işletilen bu rafineri, ülkede hâlihazırda faaliyette olan iki geleneksel ham petrol rafinerisinden biri; diğeri ise Astron Energy’nin Cape Town’daki tesisi.
Bu yoğunlaşma, tek bir rafineride yaşanan kesintilerin ülkenin yakıt tedarik zinciri açısından giderek daha kritik hale gelmesine yol açtı.
Güney Afrika, bu durumun sonuçlarını daha önce de yaşadı. Ocak 2025’te Natref’te çıkan bir yangın, üretimi durdurmuş ve Johannesburg’daki O.R. Tambo Uluslararası Havalimanı’na jet yakıtı tedarikini tehdit etmişti.
O dönemde havalimanı günde yaklaşık 3,6 milyon litre jet yakıtı tüketiyor ve elinde sekiz günden az stok bulunuyordu. Hükümet, ACSA ve yakıt şirketleri, Natref yeniden faaliyete geçene kadar O.R. Tambo’nun ihtiyacını karşılamak için toplam 121,1 milyon litre jet yakıtı temin etti.
Bu yakıtın bir kısmı Durban üzerinden ithal edilip demiryolu ve boru hattıyla iç bölgelere taşındı.
Yaşanan bu olay, Natref’teki sorunların özellikle Güney Afrika’nın en büyük uluslararası havacılık merkezi olan O.R. Tambo’da hızla havacılık krizine dönüşebileceğini gösterdi.
Güney Afrika’da bir başka yakıt krizi
Güney Afrika’daki bu uyarı, komşu Namibya’da yaşanan havacılık yakıtı sıkıntısından sadece birkaç gün sonra geldi. Ancak iki olay birbiriyle bağlantılı değil.
Namibya’da, Walvis Bay’deki bir jet yakıtı sevkiyatı kalite kontrollerini geçemediği için tedarik sistemine alınmadı. Bu nedenle Lufthansa’ya ait Discover Airlines, Windhoek çıkışlı bazı uçuşlarını Angola’nın Luanda kenti üzerinden yönlendirmek zorunda kaldı; uçaklar burada yakıt ikmali yaptıktan sonra Avrupa’ya devam etti. Lufthansa Cargo da bazı hizmetlerini geçici olarak askıya aldı.
Güney Afrika’daki son sorun ise doğrudan Natref’teki kesintiden kaynaklanıyor.
Her iki olay da, Güney Afrika ve çevresindeki havayolu şirketlerinin, havacılık yakıtı tedarik zincirindeki kırılmalara karşı ne kadar hassas olduğunu ortaya koyuyor. Üstelik bu durum, havayolu şirketlerinin zaten yüksek yakıt maliyetleriyle mücadele ettiği bir dönemde yaşanıyor.
FlySafair, uluslararası jet yakıtı fiyatlarındaki artışların ardından kısa süre önce yakıt ek ücretlerini yükseltti. Yakıt, havayolu şirketlerinin işletme giderlerinde özellikle büyük bir paya sahip olduğu için, fiyat veya tedarikteki kesintiler şirketler açısından uzun süre tolere edilemeyecek zorluklar yaratıyor.
Şimdilik Güney Afrika’daki havayolu şirketleri, rafineri kaynaklı bu kesintinin yolcu krizine dönüşmesini engellemeye çalışıyor.
Bu önlemlerin yeterli olup olmayacağı ise Natref’ten normal tedarikin ne kadar hızlı sağlanacağına ve havayolu şirketleri ile tedarikçilerin başka kaynaklardan ne kadar ek yakıt bulabileceğine bağlı olacak.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: businessinsider.com
