ABD Başkanı Donald Trump’ın, yaklaşık 20 milyar dolarlık Kanada menşeli otomobil, otomobil parçası ve çeliğe %50 oranında gümrük vergisi getirme kararı, Kuzey Amerika’daki ticaret savaşında yeni bir cephe açtı. Kanada Başbakanı Mark Carney, 8 Eylül’den itibaren bire bir misilleme yapılacağını belirterek, krizin ABD’nin daha kırılgan olduğu sektörlere de sıçrayabileceği mesajını verdi. Ontario Eyaleti Başbakanı Doug Ford ise, Washington’un Kanada sanayisine baskıyı artırması halinde eyaletin elektrik ihracatını ve maden erişimini kısıtlayabileceği uyarısında bulundu. Ford, Associated Press’e yaptığı açıklamada, “Her şey masada. Gerekirse ne gerekiyorsa yaparım.” diyerek, yılın başında piyasalar tarafından siyasi söylem olarak görülen tehdidi yeniden gündeme getirdi.
Bu gerilimin zamanlaması, ABD’de yaklaşan ara seçimler öncesinde Trump’ın önemli oy tabanını oluşturan Ortabatı’yı tehdit ediyor. Ayrıca, tedarik zincirlerini Çin’e bağımlılığı azaltarak savunma ve temiz teknoloji alanlarında güvence altına alma çabalarını da zora sokuyor. Kanada ile yaşanacak uzun süreli bir çatışma, ABD’nin en büyük ve entegre maden tedarikçisiyle ilişkileri kopararak, yerli alternatifler hazır olmadan bu stratejiyi sekteye uğratabilir.
Tedarik Üstünlüğü ve İhracat Misillemesi Riskleri
Natural Resources Canada verilerine göre, Kanada 2025 yılında ABD’ye 28,8 milyar dolar değerinde kritik maden ihraç etti. Bu rakam, Kanada’nın toplam kritik maden ihracatının yaklaşık %57’sine karşılık geliyor. Ontario ise bu operasyonların merkezinde yer alıyor. Sudbury Havzası, Vale (VALE) ve Glencore (GLCNF) gibi şirketlerin büyük ölçekli faaliyetleriyle dünyanın önde gelen nikel merkezlerinden biri konumunda. Yüksek kaliteli nikel, elektrikli araç bataryaları, paslanmaz çelik ve savunma sanayisinde, özellikle de uçak ve deniz platformlarında kritik öneme sahip. Ford, bu baskı noktasına açıkça dikkat çekerek, “ABD’ye gönderdiğimiz yüksek kaliteli nikel olmadan ne yaparlardı?” sorusunu gündeme getirdi.
Uranyum da stratejik bir diğer kırılma noktası. Cameco’nun (CCJ) Ontario’nun kuzeyindeki Blind River tesisi, dünyanın en büyük ticari uranyum rafinerisi olarak öne çıkıyor. Ayrıca Ring of Fire bölgesi, kobalt, bakır, titanyum ve platin grubu elementler açısından büyük ve henüz geliştirilmemiş rezervlere sahip.
Enerji bağlantıları ise acil risk oluşturuyor. Ontario ile Michigan arasında dört sınır ötesi iletim hattı yaklaşık 2 GW kapasiteye sahip ve bu hatlar, Michigan eyaletinin elektrik ihtiyacının yaklaşık %6’sını karşılayarak 1,5 milyon ev ve işyerine enerji sağlıyor. Ford, daha önce elektrik ihracatına %25 ek ücret uygulayarak baskı testini yapmıştı. Kanada anayasası, eyaletlere doğal kaynaklar üzerinde geniş yetkiler tanıdığı için Ford’un elini güçlendiriyor.
ABD’nin Sanayi Açmazı
Washington, bu kırılganlıkları azaltmaya çalışsa da süreç uzun vadeye yayılmış durumda. Savunma Sanayi Tabanı Konsorsiyumu, savaş uçağı, zırh, sensör ve elektroniklerde kullanılan indiyum, manganez, magnezyum ve titanyum gibi hammaddeler için yerli proje teklifleri arıyor. Finansman tarafında da hareketlilik var. ABD İhracat-İthalat Bankası, Ivanhoe Electric’in Arizona’daki Santa Cruz bakır projesi için 1,1 milyar dolarlık potansiyel bir kredi paketi sağladı. Bu adım, Trump tarafından da kamuoyu önünde desteklendi.
Ancak yatırım takvimi, politika hedefleriyle sanayi gerçekliği arasındaki uyumsuzluğu gözler önüne seriyor. Santa Cruz’un yıllık 72 bin ton bakır üretmesi planlanıyor, ancak ilk katot üretimi 2029’un ilk yarısına hedefleniyor. Tünel açma çalışmaları 2027’de başlayacak, eğim geliştirme ve tesis inşaatı ise 2028’e kadar sürecek.
Bu takvim, ABD’nin ileri teknoloji üretiminin hâlâ ithalata, üstelik büyük oranda Kanada’ya bağımlı olduğu çok yıllı bir boşluğa işaret ediyor. Eğer misilleme, gümrük vergilerinden fiziksel tedarik kısıtlamalarına kayarsa, Washington yeni yerli maden ve işleme tesisleri devreye girmeden yıllar önce ciddi tedarik kesintileriyle karşı karşıya kalabilir.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Benzinga
