Güney Kore Finansal Denetim Servisi (FSS), 20 Ağustos tarihli açıklamasında, yeni platformunun üretken yapay zekâ ve makine öğrenimini birleştirerek daha önce araştırmacıların manuel olarak büyük hacimli borsa verilerini incelemesini gerektiren süreçlerin bir kısmını otomatikleştirdiğini duyurdu.
Gerçek zamanlı işlem verileri üzerine kurulu olan sistem, ilk olarak fiyat veya hacimde anormal değişiklikler gösteren varlıkları tespit ediyor. Ardından, bu hareketleri düzenleyicinin geçmiş soruşturmalarından elde edilen örüntülerle karşılaştırıyor. Böylece, ekipler bilinen piyasa suistimali türleriyle benzerlik gösteren işlemlere odaklanabiliyor.
FSS’nin belirttiği örüntüler arasında, bir token’ın kısa sürede sert hareket ettiği “yarış atı” tipi ve varlıkta keskin yükseliş yaşanırken yatırma veya çekme işlemlerinin askıya alındığı ya da kısıtlandığı “kafes” tipi bulunuyor.
Ocak ayında tanıtılan ve şüpheli fiyat manipülatörlerini tespit etmek ile ilgili emir ve dönemleri izole etmek için yapay zekâ kullanan algoritmanın kapsamı, bu yeni platformla genişletildi. Yeni sistem, teknolojiyi yalnızca sonraki inceleme adımlarında kullanmak yerine, ilk uyarı, destekleyici bilgi ve ön incelemeyi tek bir iş akışında birleştiriyor.
Olası wash trading veya koordineli işlemler için FSS, makine öğrenimi modellerinin yanı sıra Benford Yasası’nı uyguluyor. Benford Yasası, doğal olarak oluşan sayısal veri setlerinde farklı baştaki rakamların ne sıklıkla görüldüğünü ölçüyor. Düzenleyici, sapmaları kullanarak daha ayrıntılı inceleme için varlıkları ve işlem dönemlerini seçiyor.
Haber ve Sohbet Odası Taramaları Her Uyarıyı Test Ediyor
Bir token olağandışı bir hareket kaydettiğinde, üretken yapay zekâ ilgili haberleri ve borsa duyurularını olası bir neden için kontrol ediyor. Bir listeleme bildirimi, ağ güncellemesi veya doğrulanmış başka bir gelişme volatiliteyi açıklayabilirken, net bir sebep olmadan yaşanan sert hareketler düzenleyicinin ilgili borsadan ayrıntılı emir ve hesap verisi talep etmesine yol açabiliyor.
Sistem, kamuya açık piyasa bilgilerine ek olarak şikâyetler, ihbarlar ve medya haberlerini de değerlendirerek bir uyarının derinlemesine analiz gerektirip gerektirmediğine karar veriyor. Üretken yapay zekâ, bulgularını standart bir rapora aktarıyor ve araştırmacılara fiyat hareketi, hacim değişimi, tespit edilen tetikleyici ve diğer göstergeleri sunuyor.
Çevrim içi tanıtım faaliyetleri de gözetim sürecine dâhil edildi. FSS’ye göre sistem, YouTube, internet forumları ve özel mesajlaşma sohbet odalarındaki metin, video altyazısı ve sesleri yazıya dökerek, önden işlem, yanlış bilgi veya haksız işlemleri teşvik eden koordineli çağrılar açısından inceliyor.
FSS, çevrim içi incelemenin, organizatörlerin takipçilerinden önce işlem yaptığı, yanlış iddialar yaydığı veya bireysel yatırımcıları bir varlığa çekmek için alım tavsiyelerini koordine ettiği durumları hedeflediğini belirtiyor. Araştırmacılar, bilginin daha fazla analiz veya soruşturma gerektirip gerektirmediğine karar vermekten sorumlu olmaya devam ediyor.
Güney Kore’de 40’tan Fazla İşlem Davası İncelendi
Yeni sistem, 19 Temmuz 2024’te yürürlüğe giren Güney Kore Sanal Varlık Kullanıcılarını Koruma Yasası kapsamında iki yıllık uygulamanın ardından devreye alındı. Yasa, hizmet sağlayıcıların müşteri varlıklarını şirket varlıklarından ayırmasını ve kullanıcı mevduatlarını bankalarda tutmasını zorunlu kılıyor. Ayrıca, düzenleyicilere sağlayıcıları denetleme ve içeriden öğrenenlerin ticareti, wash trading ve fiyat manipülasyonu gibi piyasa suistimallerine karşı işlem yapma yetkisi veriyor.
Geçen ay paylaşılan bilgilere göre, Koreli yetkililer yasanın ilk iki yılında 40’tan fazla şüpheli haksız işlem vakasını inceledi. Finansal Hizmetler Komisyonu Başkanı Lee Eog-won, yetkililerin 30’dan fazla vakayı soruşturma makamlarına bildirdiğini veya sevk ettiğini, 25 şüpheli tespit ettiklerini ve vakabaşı ortalama yasa dışı kazancın yaklaşık 1,4 milyar won (yaklaşık 940.000 dolar) olduğunu açıkladı.
Borsa düzeyinde kontroller de düzenleyicinin gözetimiyle paralel olarak gelişti. Mayıs ayında, Dijital Varlık Borsası Birliği üyeleri için yeni API anahtar kontrolleri devreye alındı. Bu kapsamda, şüpheli anahtar paylaşımının izlenmesi, IP beyaz listesi kullanımı ve uyarı ile kullanıcı kontrollerinin ardından anahtarların geçersiz kılınması zorunlu hale geldi.
FSS, API tabanlı işlemlerin yerel kripto işlem hacminin yaklaşık %30’unu oluşturduğunu tahmin ediyor. Bir API anahtarının dış bir programın bakiyeleri kontrol etmesine, emir vermesine ve transfer başlatmasına olanak tanıması nedeniyle, uygunsuz paylaşımın koordineli işlem ve olası fiyat manipülasyonu risklerini artırdığı belirtiliyor.
Hazırlık aşamasındaki mevzuat, yalnızca haksız işlemleri değil daha fazlasını kapsayacak. 29 Temmuz’da FSC, 10 bekleyen dijital varlık teklifini birleştirebilecek ve stablecoin, borsalar, açıklamalar, iç kontroller ve sistem dayanıklılığı için kurallar getirebilecek kapsamlı bir yasa taslağı açıkladı. Sanal Varlık Kullanıcılarını Koruma Yasası, saklama, piyasa suistimali ve kullanıcı koruması konularında ana yasa olmayı sürdürürken, milletvekilleri ikinci aşama çerçeve üzerinde müzakerelere devam ediyor.
ABD’de de İnsan Denetimi Esas Alınıyor
Amerika Birleşik Devletleri’nde, Mayıs 2025’te yayımlanan GAO raporuna göre, federal finansal düzenleyiciler yapay zekâyı risk tespiti, araştırma desteği ve olası yasal ihlaller veya raporlama hatalarını belirlemek için kullanıyor. Ancak çoğu kurum, model çıktısını tek başına karar için yeterli görmüyor.
ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu, Hükümet Hesap Verebilirlik Ofisi’ne personelin içeriden öğrenenlerin ticaretine işaret edebilecek işlem örüntülerini tespit etmek için yapay zekâ araçlarını kullandığını bildirdi. Uzmanlar, işaretlenen işlemleri daha fazla soruşturma gerekip gerekmediğine karar vermeden önce inceliyor. Aralık 2024 itibarıyla yapay zekâ kullanan tüm düzenleyiciler, model sonuçlarını diğer denetim bilgileriyle birlikte değerlendirdiklerini belirtti.
GAO incelemesinin kapsadığı dönemde, federal düzenleyiciler üretken yapay zekâyı denetim veya piyasa gözetimi için kullanmadıklarını, ancak bazı kurumların bunu değerlendirdiğini açıkladı. Aralık 2024’e kadar GAO’ya bildirilen kullanımlara göre, Kore platformu üretken yapay zekâyı ABD kurumlarının henüz bu amaçla kullanmadığı denetim görevlerinde uyguluyor.
2025’te CFTC tarafından düzenlenen bir yuvarlak masa toplantısında, yapay zekâ gözetiminin gerçek zamanlı spoofing ve wash trading tespiti için potansiyel kullanım alanları olduğu belirtildi. Katılımcılar ayrıca, merkezi borsaların işlemleri yürütmesi, emirleri eşleştirmesi, teminat yönetmesi ve müşteri kayıtlarını kamuya açık blok zincirlerinin dışında tutması nedeniyle kripto gözetiminin dağınık veriyle karşı karşıya olduğunu vurguladı.
Mevcut ABD yasalarına göre, Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu (CFTC) spot emtia işlemlerinde dolandırıcılık ve manipülasyonla mücadele edebiliyor. Ancak, spot kripto borsalarını tescilli türev piyasalarında olduğu gibi rutin olarak denetlemiyor. CFTC’nin mevcut planları kapsamında, yetki alanındaki tekliflerin ilerlemesi mümkünken, spot dijital emtia platformları için tam federal tescil çerçevesi oluşturacak CLARITY Act’in yasalaşması gerekiyor.
XYO kurucu ortağı Markus Levin, yakın tarihli açıklamalarında, yapay zekâ bulgularının devlet soruşturmalarını tetikleyebileceği durumlarda düzenleyicilerin güvenilir veri ve net çalışma sınırlarına ihtiyaç duyduğunu belirtti. Levin, araştırmacıların otomatik çıktılara aşırı güvenmesi halinde yanlış uyarı veya doğrulanmamış iddialar riskiyle karşılaşılabileceğini de vurguladı.
Levin, Meta, Anthropic ve OpenAI’nin deneysel modelleriyle yapılan ve önceden belirlenen sınırların aşıldığı, sistemlere izinsiz erişildiği veya kısıtlamalara rağmen çalışmaya devam edildiği güvenlik testlerine atıfta bulundu. Bu testlerin, bağımsız kontroller olmadan otomatik bulgulara dayanarak yasal işlem başlatılmasının risklerine karşı bir uyarı niteliği taşıdığını ifade etti.
FSS sürecinde insan denetimi zorunlu olmaya devam edecek. Araştırmacılar, oluşturulan her raporu inceleyerek ayrıntılı analiz veya resmi soruşturma başlatıp başlatmamaya karar verecek. FSS yetkilisi, platformun sınırlı personelin giderek karmaşıklaşan haksız işlemlere “hızlı ve verimli” şekilde yanıt vermesine yardımcı olacağını belirtti.
Düzenleyici ayrıca, borsalar arası fon takibi ve zincir üstü işlemlerin izlenmesi için yeni araçlar eklemeyi planlıyor. Ancak 20 Ağustos tarihli açıklamada bu özelliklerin devreye alınacağı tarihe ilişkin bilgi verilmedi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: crypto.news
