Ethereum üzerinde çalışan geliştirici Derek Chiang, 7 Eylül’de EIP-8141 teklifinin yazarlarının, çeşitli işlem özelliklerini Ethereum’un işlem zarfına ayrı ayrı eklemek yerine programlanabilir akıllı sözleşme çağrıları olarak ifade etmenin bir yolunu bulduğunu açıkladı.
EIP-8141’in ortak yazarı ve Ethlabs katkıcısı olan Chiang, bu gelişmeyi teklif yazarlarının son çalışmalarını ele aldığı bir paylaşımda “tasarımsal bir atılım” olarak nitelendirdi. Bu yaklaşım, işlem süresi sonu, toplu imzalar, gizlilik havuzu Merkle kökleri ve işlem sonrası doğrulamalar gibi unsurları “frame” adı verilen çağrılar olarak ele alıyor.
Teklifin resmi taslak dokümanında, Frame Transaction (Çerçeve İşlemi), bir dizi akıllı sözleşme çağrısı olarak tanımlanıyor. Farklı frame’ler, bir işlemi doğrulayabiliyor, işlem ücretinin ödenmesini onaylayabiliyor veya kullanıcı işlemlerini gerçekleştirebiliyor. Teklifte şu anda üç mod bulunuyor: DEFAULT, VERIFY ve SENDER.
VERIFY frame’i, gerekli bir koşulun sağlanıp sağlanmadığını kontrol edebiliyor. SENDER frame’i ise, işlem gönderen olarak tanımlanan hesaptan bir işlemi yürütüyor. Frame’ler atomik gruplar halinde de birleştirilebiliyor; yani bir gruptaki tüm işlemler birlikte başarılı olursa tamamlanıyor, aksi halde tamamı geri alınıyor.
Teklif, temel işlem zarfında zincir kimliği, nonce, gönderen, ücretler, imzalar ve frame listesi gibi alanları tanımlamaya devam ediyor. Chiang’ın vurguladığı nokta ise şu: Geliştiriciler, her yeni özellik için farklı bir zarf formatı oluşturmak zorunda kalmadan, yeni frame hedefleri ve çağrı desenleriyle daha fazla işlevsellik ekleyebilecek.
Sabit Bir Zarf Koordinasyon Yükünü Azaltabilir
Ethereum işlem zarfında yapılan değişiklikler yalnızca execution client’ları değil; cüzdanlar, Katman 2 ağları, blok gezginleri, imzalama cihazları, yazılım kütüphaneleri ve altyapı sağlayıcılarını da etkiliyor. Tüm bu bileşenlerin yeni formatı anlaması gerekiyor.
Chiang, Ethereum güncellemelerinin yaklaşık dokuz ayda bir gerçekleştiğini ve zarf değişikliklerinin bu nedenle yavaş ve koordinasyon açısından zahmetli olduğunu belirtiyor. Yeterince genel bir frame formatı, yeni doğrulama yöntemleri için sabit bir arayüz sunabilirken, akıllı sözleşmeler veya belirlenmiş protokol bileşenleri yeni doğrulama yöntemleri sağlayabilir.
Bu, gelecekte hiçbir işlevselliğin ağ güncellemesi gerektirmeyeceği anlamına gelmiyor. EIP-8141’in kendisi, Ethereum’un mutabakat kurallarını değiştiriyor ve istemci uygulaması gerektiriyor. Yeni opcode’lar, precompile’lar veya işlem ücreti kuralları da hard fork gerektirebilir. Ancak önerilen fayda, geliştiricilerin her seferinde işlem kabını baştan tasarlamak zorunda kalmaması.
EIP-8141’in hedefleri arasında yerel hesap soyutlaması da bulunuyor. Bu sayede anahtar döngüsü, alternatif imza sistemleri, sponsorlu işlem ücretleri ve işlem toplama gibi işlevler desteklenebilecek. Ayrıca, geleneksel dışarıdan sahip olunan hesaplarda kullanılan secp256k1 imza sistemine olan bağımlılığı azaltmayı amaçlıyor.
crypto.news’in Vitalik Buterin’in önerdiği Ethereum işlem tasarımıyla ilgili önceki haberinde de belirtildiği gibi, programlanabilir doğrulama, Ethereum’un sabit bir imza şemasını değiştirmeden yeni kimlik doğrulama sistemlerini benimsemesine yardımcı olabilir.
EIP-8130, Frame’lerin İncelenmesini Kolaylaştırabilir
Chiang, yüksek derecede soyutlanmış işlemlerin cüzdanlar, sıralayıcılar ve diğer altyapı bileşenleri için yürütme öncesinde analiz edilmesini zorlaştırabileceğini de kabul ediyor. Örneğin bir Katman 2 sıralayıcısı, hesaplanabilir maliyetleri öngörülebilir olduğu için yalnızca belirli imza yöntemlerini kabul etmek isteyebilir.
Bu nedenle geliştiriciler, frame’lerin başka bir taslak hesap soyutlama teklifi olan EIP-8130 ile nasıl çalışabileceğini araştırıyor. EIP-8130, hesapların aktörleri ve kimlik doğrulayıcı sözleşmeleri kaydettikleri zincir üstü bir anahtar deposu oluşturuyor. İşlemler, kimlik doğrulama yöntemini açıkça belirtiyor.
Bu yapı, bir düğümün, rastgele cüzdan kodunu çalıştırmadan önce bir işlemin hangi doğrulama sürecine ihtiyaç duyduğunu belirlemesini sağlıyor. EIP-8130’un önerdiği Katman 2 profilinde, bir zincir işlem yolunu sabit maliyetli kimlik doğrulayıcılarla sınırlayabilirken, diğer kimlik doğrulama yöntemleri standart EVM yürütmesiyle erişilebilir kalıyor.
Chiang, EIP-8130’un EIP-8141 frame’leri üzerinde tanımlı yapılar oluşturabileceğini belirtiyor. Bu iş birliği, frame’lerin esnekliğini korurken cüzdanlar ve yüksek işlem hacimli zincirler için daha okunabilir bir işlem formatı sunabilir. Ancak birleşik tasarım henüz kesinleşmedi ve her iki taslak da değişime açık.
crypto.news’in önceki haberlerinde, Hegotá kapsam belirleme sürecinde EIP-8141 ile EIP-8130 arasındaki rekabet ele alınmıştı. Son açıklamalar, geliştiricilerin artık bu teklifleri yalnızca birbirini dışlayan alternatifler olarak değil, uyumlu unsurlar arayarak değerlendirdiğini gösteriyor.
Buterin, Frame’leri Paralel Doğrulama ile İlişkilendiriyor
Vitalik Buterin, ayrı bir paylaşımda teknik yönü detaylandırarak işlem “eylemleri” ile “bağımlılıkları” arasında ayrım yaptı. Bir eylem, ETH transferi gibi Ethereum’un durumunu değiştiriyor. Bir bağımlılık ise imza, Merkle kanıtı veya sıfır bilgi kanıtı gibi sağlanması gereken bir koşul.
Buterin, birbirinden bağımsız bağımlılıkların paralel olarak kontrol edilebileceğini savunuyor. Ethereum durumuna erişmeyen koşullar, yürütme sırasında tekrar edilmek yerine mempool tarafından bir kez işlenebilir. Birden fazla kontrol, ileride özyinelemeli bir STARK kanıtı ile temsil edilebilir; ancak bu, henüz araştırma aşamasında olan bir konu.
Bu ayrım, istemcilerin öngörülebilir işlemler ile Ethereum’un tam dinamik yürütme ortamı gerektiren işlemlerini ayırmasına da yardımcı olabilir. Buterin, daha statik olarak analiz edilebilen işlemlerin daha düşük işlem ücretlerinden yararlanabileceğini ve ölçeklenebilirliğin artabileceğini belirtiyor. Ancak bu yönde onaylanmış bir ücret tablosu bulunmuyor.
Frame modeli, doğrulama ve yürütmenin tanımlanabilir çağrılar olarak görünmesi sayesinde bu yaklaşım için potansiyel bir arayüz sunuyor. Ethereum, esnek akıllı sözleşme yürütmesini korurken, daha basit işlemlerin gereksinimlerini açıkça belirtmesine olanak tanıyabilir.
EIP-8141 Takvime Alındı, Ancak Tarihler Net Değil
Resmi Hegotá Meta EIP dokümanında, Frame Transaction ve FOCIL’in Ethereum’un Hegotá güncellemesine dahil edilmesi planlanıyor. Bu, önceki değerlendirmelere kıyasla daha güçlü bir statü anlamına geliyor; ancak EIP-8141’in mevcut teknik tasarımını kesinleştirmiyor.
EIP-8141 hâlâ taslak Core teklifi olarak işaretli. Yazarları, uygulama çalışmaları devam ettikçe frame modları, imza yönetimi, işlem ücreti muhasebesi ve EIP-8130 ile ilişkisini revize edebilecek. Hegotá dokümanında Sepolia, Hoodi ve mainnet aktivasyon alanları ise henüz boş bırakılmış durumda.
Bir sonraki aşamada, güncellenmiş teknik dokümanlar, execution client uygulamaları, geliştirme ağları ve cüzdanlar ile Katman 2 sistemleriyle birlikte çalışabilirlik testleri yer alıyor. Ayrıca, programlanabilir doğrulamanın geçersiz işlemleri reddetmeyi daha maliyetli hale getirebileceği için mempool hizmet reddi risklerinin de incelenmesi gerekiyor.
Testler, esnek frame’ler ile yapılandırılmış kimlik doğrulayıcıların birleşiminin Ethereum’un temel katmanı ve daha hızlı EVM zincirlerinin ihtiyaçlarını karşılayıp karşılamayacağını gösterecek. Aktivasyon parametreleri yayınlanana kadar EIP-8141, Hegotá’nın planlanan ancak tamamlanmamış bir parçası olarak kalmaya devam edecek.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: crypto.news
