Bitcoin ve Ethereum, dünya genelinde binlerce madenci, doğrulayıcı, düğüm ve kullanıcı tarafından destekleniyor. Ancak merkeziyetsizliği ölçmeye yönelik yeni bir girişim, her iki ağda da beklenenden daha dar bir baskı noktası olduğunu ortaya koydu.
ARK Invest ve Glassnode tarafından yayımlanan ortak bir çalışmaya göre, kritik blok üretim eşiğine ulaşmak için gereken minimum varlık sayısı hem Bitcoin hem de Ethereum için yalnızca üç olarak belirlendi.
Solana’da ise bu sayı 19 olarak hesaplandı.
Bu bulgu, “Bitcoin üç şirketin kontrolünde” şeklinde yorumlandığında olduğundan daha olumsuz görünebilir. Gerçekte durum böyle değil. Ancak bu durum, bir blok zincirine katılan kişi sayısı ile madencilik veya staking gücünün nerede toplandığı arasındaki farkı gözler önüne seriyor.
Bitcoin’de 51% Eşiği Üç Madencilik Havuzuyla Aşılabiliyor
Bitcoin tarafında hesaplama, madencilik havuzları üzerinden yapılıyor.
Rapor, teorik olarak koordineli madencilerin blok üretim gücünü artırarak işlemleri yeniden düzenleyebileceği veya belirli işlemleri sansürleyebileceği %51’lik hash oranı eşiğini temel alıyor.
2026 verilerine göre Foundry USA %27,27, AntPool %17,06 ve F2Pool %16,96’lık hash oranına sahip. Bu üç havuzun toplam payı yaklaşık %61,3’e ulaşıyor ve %51’in oldukça üzerinde kalıyor.
Ancak bir madencilik havuzu, tüm makinelerin tek bir şirkete ait olduğu bir yapı değil. Bireysel madenciler, gelirlerini dengelemek için güçlerini havuzlara yönlendiriyor ve bu hash oranını başka bir havuza kolayca taşıyabiliyor. ARK ve Glassnode, %1’lik bir Bitcoin madencilik pozisyonundan çıkmanın yaklaşık 30 saniye sürdüğünü belirtiyor. Bu da Bitcoin’deki yoğunlaşmanın, ilk bakışta görüldüğünden daha akışkan olduğunu gösteriyor.
Bu hareketlilik önemli çünkü havuz yoğunlaşması, daha önce küçük çaplı etkiler de yarattı. Mart ayında Foundry, art arda yedi Bitcoin bloğu üreterek nadir görülen iki blokluk bir yeniden organizasyona yol açtı. Bu süreçte, daha önce AntPool ve ViaBTC tarafından üretilen bloklar değiştirildi. Bitcoin ağı, en fazla Proof of Work biriktiren zinciri takip ederek olayı normal şekilde çözdü ve bu bir %51 saldırısı olarak değerlendirilmedi. Ancak bu örnek, yoğunlaşan madenciliğin tek bir havuzun arka arkaya birden fazla blok üretme olasılığını artırdığını gösterdi.
Ethereum’da da Kritik Eşik Üç Varlıkla Aşılabiliyor
Ethereum, Proof of Stake mutabakat mekanizmasını kullandığı için farklı bir zayıf noktaya sahip.
Burada kritik eşik, stake edilen ETH’nin %33’ü olarak kabul ediliyor. Bir varlık veya koordineli grup, üçte birden fazlasını kontrol ettiğinde, tüm ETH’leri çalmasa da Ethereum’un finaliteye ulaşmasını engelleyebiliyor.
ARK ve Glassnode, kendi verilerinde bu eşiği aşmak için yalnızca üç staking varlığının yeterli olduğunu tespit etti.
Ancak bu sayı da bağlam gerektiriyor.
Ethereum staking genellikle, birçok farklı kullanıcıyı ve bazı durumlarda çok sayıda düğüm operatörünü temsil eden hizmetler aracılığıyla toplanıyor. Örneğin Lido, tek bir sunucu çiftliği değil, bir protokol olarak faaliyet gösteriyor.
Lido’nun 2026 yılının ilk yarısına ait raporu, bu alandaki değişimin hızını ortaya koyuyor. Yıl başında %23,93 olan Lido’nun stake edilen ETH payı, 30 Haziran itibarıyla %21,18’e gerilerken, Lido üzerinden stake edilen toplam ETH miktarı 9,13 milyona yükseldi. Aynı dönemde kurumsal stakingin pazar payı ise %25,9’dan %35,3’e çıktı.
Coinbase ise ikinci çeyrekte doğrulayıcılarına ortalama 4,76 milyon ETH stake edildiğini ve bunun toplam stake edilen ETH’nin %12,16’sına denk geldiğini açıkladı.
Dolayısıyla burada asıl mesele sahiplikten ziyade, ne kadar koordinasyonun az sayıda geçit noktasında toplanabildiği.
Solana’da Neden 19 Varlık Gerekiyor? Bitcoin Neden Daha Merkeziyetsiz?
En dikkat çekici sonuçlardan biri Solana ile ilgili.
ARK ve Glassnode, Solana’da %33’lük eşiğe ulaşmak için 19 doğrulayıcı varlığın koordinasyonunun gerektiğini belirtiyor. Bu sayı, Ethereum’daki üç varlığa kıyasla oldukça yüksek.
Ancak bu durum, Solana’yı çalışmadaki en merkeziyetsiz blok zinciri yapmıyor.
Rapor, yalnızca doğrulayıcı dağılımını değil; sahiplik, düğüm erişilebilirliği, çıkış esnekliği, blok zinciri yeniden inşa maliyetleri ve fiziksel altyapı gibi kriterleri de dikkate alıyor.
Genel sıralamada Bitcoin en güçlü merkeziyetsizlik puanına ulaşıyor. Ölçülen düğümlerin yaklaşık %63’ü Tor üzerinden çalışırken, kalan kısmı ise ev tipi veya kendi barındırdığı altyapılarda yer alıyor. Ethereum’da ise düğümlerin yaklaşık %20’si AWS gibi bulut servislerinde barındırılıyor. Solana’nın altyapısı ise büyük oranda profesyonel veri merkezlerinde yoğunlaşıyor.
Kısacası merkeziyetsizlik, ölçüm yapılan noktaya göre farklı zayıf noktalar ortaya çıkarabiliyor.
Willy Woo: Bitcoin’in Dört Yıllık Döngüsü de Zayıflıyor Olabilir
Bu yapısal tartışmalar sürerken, analist Willy Woo Bitcoin’in bir başka temel özelliğinin de değişebileceğini öne sürüyor: dört yıllık piyasa döngüsü.
Woo, Bitcoin fiyatlarının uzun süredir her yarılanmada yaşanan arz şokuyla şekillendiğini belirtiyor. Ancak yıllık yeni arz oranı şu anda yaklaşık %0,8’e gerilemiş durumda ve Woo, bir sonraki yarılanmadan sonra bu oranın %0,4’e düşmesini bekliyor.
Arz şokunun etkisinin azalmasıyla birlikte Woo, Bitcoin’in geleneksel finans piyasalarındaki altı ila sekiz yıllık kısa vadeli borç döngüsüne yaklaşabileceğini ve küresel likidite ile makro koşulların, yarılanma takviminden daha önemli hale gelebileceğini savunuyor.
Woo, Bitcoin’in uzun süredir dört yıllık bir döngüye bağlı olduğunu, ancak artık içsel arz dinamiklerinin “de minimis” seviyeye indiğini ifade ediyor.
Bitcoin’in altı ila sekiz yıllık yeni bir döngüye geçtiğine dair henüz kesin bir kanıt yok. Ancak bu yaklaşım, ağın değerlendirilme biçimindeki genel değişimle uyumlu görünüyor.
Bitcoin, büyüklüğüyle birlikte basit etiketlerle açıklanamayacak kadar karmaşık bir yapıya ulaşıyor. Bir ağ, en merkeziyetsiz büyük blok zinciri olarak öne çıkarken, madencilik gücünün yarısından fazlası üç havuzda toplanabiliyor. Ayrıca Bitcoin’in arzı 21 milyon ile sınırlı olsa da, fiyatı giderek daha fazla Bitcoin dışındaki likidite döngüsüne bağlı hale geliyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: ccn.com
