ABD’de yapay zekâ veri merkezlerine yönelik vergi teşvikleri sorgulanıyor

ABD’de yapay zekâ veri merkezlerine yönelik vergi teşvikleri sorgulanıyor

Yapay zekâ altyapısının hızla büyümesi, ABD’yi dünyanın en büyük veri merkezi pazarı haline getiren vergi teşviklerinin yeniden değerlendirilmesine yol açıyor. Virginia’dan Nebraska, New York ve Teksas’a kadar birçok eyalette yetkililer, teknoloji şirketlerinden veri merkezlerinin enerji, su ve altyapı maliyetlerinin daha fazlasını üstlenmelerini talep ediyor. Bazı eyaletler vergi teşviklerini askıya aldı, yeni ücretler getirdi veya projeleri geçici olarak durdurdu. New York Times’ın haberine göre, yerel halk veri merkezlerinin istihdam ve kamu geliri açısından kaynak kullanımını haklı çıkarıp çıkarmadığını sorguluyor.

Bu değişim, bulut hizmeti sağlayıcıları, veri merkezi geliştiricileri ve yapay zekâ şirketleri için inşaat ve işletme maliyetlerinin artmasına yol açabilir. Yeni vergiler, kamu hizmeti ücretleri ve izin kısıtlamaları projeleri geciktirebilir veya yatırımların daha uygun koşullar sunan eyaletlere kaymasına neden olabilir. Elektrik şirketleri ve bağımsız enerji sistemleri geliştiren firmalar ise teknoloji şirketlerinin ek elektrik ihtiyacı nedeniyle avantaj sağlayabilir.

“Data Center Alley” olarak bilinen bölgeye ev sahipliği yapan Virginia, veri merkezlerini elektrik tüketimine göre vergilendiren ilk eyalet oldu. Eyalet Senatörü L. Louise Lucas’a göre, bu sınırlı vergi uygulaması önümüzdeki yıl 600 milyon dolara kadar gelir sağlayabilir.

Bu adım, Virginia’daki veri merkezi ekipmanlarına uygulanan satış vergisi muafiyetinin kaldırılması girişiminin başarısız olmasının ardından geldi. Amazon (AMZN), Microsoft (MSFT) ve Alphabet’in (GOOG)(GOOGL) de üye olduğu Data Center Coalition ve teknoloji şirketleri, daha kapsamlı vergi teklifine karşı çıktı.

Virginia’daki gelişmeler, yapay zekâdan elde edilen potansiyel gelirin nasıl paylaşılması gerektiğine dair ulusal çapta süren tartışmayı yansıtıyor. Savunucular, toplulukların yüksek kâr elde eden teknoloji şirketlerini sübvanse ederken artan elektrik maliyetleri, çevresel baskılar ve altyapı taleplerini üstlenmemesi gerektiğini savunuyor.

Virginia Üniversitesi’nin verilerine göre, son iki yılda yaklaşık 120 topluluk veri merkezi inşaatına geçici kısıtlamalar getirdi veya bu tür kararları değerlendirdi. Yaklaşık 30 eyalet ise tesislerin enerji tüketimine ilişkin düzenlemeleri gündemine aldı.

New York, yeni veri merkezi projelerine bir yıl süreyle eyalet genelinde moratoryum uyguladı ve vergi teşviklerini gözden geçirmeyi planlıyor. Illinois, Ohio ve Arizona bazı sektör teşviklerini durdururken, Nebraska ise talebin yüksek olması nedeniyle kamu desteğine gerek kalmadığı sonucuna vararak teşvik programını askıya aldı.

Teksas Valisi Greg Abbott, eyaleti yapay zekâ yatırımları için cazip bir merkez olarak tanıtmış olmasına rağmen, veri merkezlerinin elektrik düzenlemelerine uyumunu denetlemek için denetim başlattı. New Jersey ise büyük elektrik kullanıcılarının sistem maliyetlerine daha fazla katkı sağlamasını amaçlayan yeni bir tarife onayladı.

Sektör temsilcileri, veri merkezlerinin inşaat istihdamı yarattığını, emlak vergisi gelirlerini artırdığını ve yerel ekonomilere katkı sağladığını savunuyor. Virginia’daki Loudoun County, sektörden elde edilen gelirle emlak vergilerini düşürdü; Louisiana’da ise bir bölge, veri merkezi projesinden elde edilen gelirle öğretmenlere ikramiye verdi.

Ancak modern yapay zekâ tesisleri, inşaat sonrası genellikle az sayıda kişiyi istihdam ediyor ve önceki veri merkezlerine kıyasla çok daha fazla elektrik ve su tüketiyor. Bu dengesizlik, cömert teşviklerin gerekçesini zayıflatıyor.

Büyük yapay zekâ şirketleri, kendi elektriklerini sağlamayı ve hane halkı faturalarına etkisini sınırlamayı taahhüt ediyor. Ancak bu taahhütlerin etkinliği projeden projeye ve lokasyona göre değişiyor.

Politika tartışmasının, yapay zekânın 2026 ara seçimlerinde gündeme gelmesiyle daha da alevlenmesi bekleniyor. New York Times’ın haberine göre, teknoloji sektörü için toplulukların vergi teşvikleriyle veri merkezleri için yarıştığı dönem sona ererken, şirketlerin ev sahibi bölgelere daha net ekonomik katkı sunması gerekecek.