Ortadoğu’daki savaşın enerji maliyetlerini artırmaya devam etmesiyle, Amerikalılar bu yılki Labor Day hafta sonunda rekor seviyede benzin fiyatlarıyla karşı karşıya kalıyor. Bu durum, ABD’de ara seçim kampanyalarının başladığı döneme denk geliyor.
GasBuddy analisti Patrick De Haan’a göre, ülke genelinde ortalama benzin fiyatının Labor Day’de 4,03 dolara ulaşması bekleniyor. Bu seviye, 2012’de kaydedilen 3,83 dolarlık önceki rekorun oldukça üzerinde.
De Haan, son blog yazısında, “Benzin fiyatları tüm zamanların en yüksek seviyesinde olmasa da, yılın bu kadar geç bir döneminde şimdiye kadarki en yüksek seviyede. Bu da Amerikalıların Labor Day’de ilk kez ulusal ortalamada galon başına 4 doların üzerinde bir fiyat görebileceği anlamına geliyor.” ifadelerini kullandı.
GasBuddy’nin fiyat takip verilerine göre, perşembe günü itibarıyla ülke genelinde ortalama benzin fiyatı yaklaşık 4,13 dolar seviyesindeydi. Bu, geçen yılın ortalamasına kıyasla neredeyse 1 dolar daha yüksek. Analistler, galon başına 4 dolar seviyesinin birçok tüketici için ciddi bir sınır olduğunu belirtiyor.
Benzin fiyatları, ABD’li tüketiciler için en görünür ekonomik göstergelerden biri olarak, genel ekonomi algısını hızla şekillendirebiliyor. Fiyatların yılın büyük bölümünde 4 doların üzerinde seyretmesi, ABD Başkanı Donald Trump ve Cumhuriyetçi Parti için kalıcı bir endişe kaynağı haline geldi.
Trump, enerji maliyetlerini düşürme sözü verdi. Son haftalarda rafinerileri ve akaryakıt satıcılarını, yüksek pompa fiyatlarından kâr elde etmekle suçlayarak eleştirilerini artırdı. Trump, 14 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, İran’ın nükleer silah elde etmesini engellemek için Amerikalıların benzine “çok az bir miktar daha fazla” ödemeye razı olması gerektiğini söyledi.
Labor Day, birçok Amerikalı için yazın son tatil kaçamağı olarak görülüyor ve bu dönemde pek çok kişi otomobil veya uçakla seyahat ediyor.
Pompa fiyatları, bu hafta ABD ile İran arasında yeniden başlayan askeri hareketlilik sonrası ham petrol fiyatlarının varil başına 90 doların üzerine çıkmasıyla birlikte yükseldi. Küresel ham petrol arzında kesinti endişeleri yeniden gündeme geldi.
Dizel ve ısıtma yağı gibi distilat ürünlerinin fiyatları da arttı. Bu artışta, Rusya’daki rafineri tesislerine yönelik devam eden saldırıların arz kesintisi endişelerini artırması etkili oldu.
Perakende akaryakıt fiyatları ve ham petrol genellikle aynı yönde hareket ediyor; çünkü yakıt üretiminde en büyük maliyet kalemi ham petrol.
SÜRÜCÜLER TÜKETİMİ KISMAK ZORUNDA
Colorado’nun Evergreen kasabası yakınlarındaki bir Phillips 66 istasyonunda aracına yakıt alan 57 yaşındaki Randi O’Brien, “Tamamen kontrolden çıktı.” dedi.
Colorado, Utah, Idaho, Montana, Wyoming ve North Dakota, savaşın başlamasından bu yana en sert fiyat artışlarının yaşandığı eyaletler arasında. California, Hawaii ve Washington ise şu anda ülke genelinde en yüksek ortalama benzin fiyatlarına sahip.
Home Depot’ta çalışmak için her gün yaklaşık 40 dakika yol yapan O’Brien, “Şu anda sadece 15 dolarlık benzin alabiliyorum.” dedi. Yüksek fiyatların bir kısmını, İran savaşı sonrası ABD’den yapılan ham petrol ve yakıt ihracatındaki artışa bağlıyor. Bu gelişme, birçok ülkenin yakıt tedariki için ABD’ye yönelmesine neden oldu.
ABD Enerji Bilgi İdaresi’ne göre, rafine ürün ihracatı geçen yıla kıyasla yüzde 10’dan fazla arttı.
O’Brien, “Kendi yakıtımız burada ama biz başka yerlere gönderiyoruz.” diye konuştu.
O’Brien’ın yaşadığı zorluklar, ABD genelinde birçok sürücü tarafından paylaşılıyor.
Sıradan bir market alışverişinin bile maliyeti artarken ve aile bütçeleri zaten zorlanırken, Houston’da yaşayan 28 yaşındaki Madison Moore, Labor Day tatil planlarını küçülttüğünü söyledi.
Moore, Houston’daki bir Shell istasyonunda yakıt alırken, “Eskiden arabayı hazırlayıp Galveston’a, sahile gidip mangal yapmak kolaydı. Ama artık insanlar böyle hareket etmek istemiyor.” dedi.
“Devletimizin, halkının gerçekten ihtiyacı olduğunda biraz daha fazlasını yapabileceğini düşünürdünüz.”
ALTERNATİF KALMADI
Wood Mackenzie danışmanlık şirketinden araştırma analisti Kuan Dosmuratov’a göre, kalıcı yüksek benzin fiyatlarının temel nedeni arz sıkıntısı. Hürmüz Boğazı’ndan enerji sevkiyatında yaşanabilecek kesintilere dair endişeler, hem ham petrol fiyatlarını hem de rafineri marjlarını yükseltti. Rus rafinerilerine yönelik saldırılar ise yakıt stoklarını genel olarak daralttı.
Şu anda yakıt arzını artıracak operasyonel ve politik seçenekler oldukça sınırlı. ABD rafinerilerinin kullanım oranı şu anda yüzde 98 ile 2018’den bu yana en yüksek seviyede. Hükümet, Jones Act muafiyetini uzatarak ABD limanları arasında yakıt taşımayı kolaylaştırdı. Ayrıca, fiyatları sınırlamak amacıyla yazlık benzin standartlarını erken sonlandırdı.
ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin çarşamba günü açıkladığı verilere göre, geçen hafta ABD benzin stokları 1,2 milyon varil azalarak 205,7 milyon varile geriledi. Bu rakam, ağustos ayı için son beş yılın ortalaması olan 217,6 milyon varilin altında.
Diğer rafine ürünlerin fiyatları da keskin şekilde yükseldi. AAA verilerine göre, ABD’de dizel fiyatları bu hafta yeni bir rekor kırarken, Labor Day tatilinde hava yolculuğu yapacakların biletler için geçen yıla kıyasla yüzde 20 daha fazla ödemesi bekleniyor.
Gulf Oil baş enerji danışmanı Tom Kloza, “Kamuoyu dizel fiyatlarına çok takılmıyor ama perakende fiyatların haziran 2022’deki galon başına yaklaşık 5,82 dolarlık tüm zamanların rekorunu aşma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorum. Bu, endişe verici bir gelecek tablosu çiziyor.” dedi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: marketscreener.com
