E

Enflasyon endeksli tahvil, anapara ve faiz ├Âdemelerini piyasadaki de─či┼čimlere kar┼č─▒ koruyan bir yat─▒r─▒m arac─▒d─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n risk fakt├Âr├╝n├╝ azaltma g├Ârevini ├╝stlenir. ÔÇťEnflasyon endeksli tahvil nedir?ÔÇŁ sorusuna detayl─▒ bir cevap vermeden ├Ânce bu bor├ž senetlerinin sa─člad─▒─č─▒ fayday─▒ belirtmek gerekir. Enflasyon oran─▒ faizden y├╝ksek oldu─čunda tahvilin sa─člad─▒─č─▒ kazan├ž azal─▒r. Bu durum, devletten veya ├Âzel sekt├Ârden tahvil talep edenler i├žin risk ta┼č─▒r. S├Âz konusu riski ├Ânlemek i├žin kupon faizi enflasyon oran─▒na endekslenir. 

Enflasyon, piyasadaki mal ve hizmetlerin de─čer kaybetmesi ve paran─▒n al─▒m g├╝c├╝n├╝n d├╝┼čmesi anlam─▒na gelir. Tahviller ise kamu ve ├Âzel firmalar taraf─▒ndan ├ž─▒kar─▒lan bor├ž senetleridir. Bu senetler, kuponlu ve kuponsuz olmak ├╝zere ikiye ayr─▒l─▒r. Enflasyon endeksli tahvil, kuponlu bor├žlanma ara├žlar─▒ aras─▒nda yer al─▒r. 3, 6 ve 12 ayl─▒k d├Ânemlerle faiz ├Âdemesi yapan bu senetlerin oranlar─▒, enflasyon rakamlar─▒na endekslenir. B├Âylece piyasa ko┼čullar─▒ndan dolay─▒ yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n getiri kayb─▒ ya┼čamas─▒ ├Ânlenir. 

Enflasyon Endeksli Tahvilin ├ľzellikleri Nelerdir?

Enflasyona endeksli tahvil fonu ├Âzellikleri aras─▒nda risk fakt├Âr├╝n├╝n d├╝┼č├╝r├╝lmesi g├Âsterilebilir. Piyasalar─▒n belirsiz oldu─ču d├Ânemlerde tercih edilen bu yat─▒r─▒m arac─▒, faiz oranlar─▒n─▒ sabitleme imk├ón─▒ verir. S├Âz konusu bor├žlanma senedine sahip olan yat─▒r─▒mc─▒lar, belirli d├Ânemlerde kupon faizi getirisi elde eder. Bu sayede paran─▒n al─▒m g├╝c├╝ d├╝┼čse dahi yat─▒r─▒mlardan elde edilecek getiride herhangi bir azalma meydana gelmez. 

Enflasyona endeksli tahvil sonucunda kazan─▒lacak getiride vade s├╝resi belirleyici olur. Uzun vadeli bor├žlanma senetlerinin faiz oran─▒ daha y├╝ksektir. Ayn─▒ zamanda risk fakt├Âr├╝ de k─▒sa vadeye g├Âre nispeten daha fazlad─▒r. Faiz oran─▒n─▒ enflasyona endekslemek, anaparay─▒ ve getiriyi korurken yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ bekleyen riskleri de ├Ânler. B├Âylece tahvil piyasas─▒nda arz ve talep dengesini korunur ve uzun vadeli bor├žlanman─▒n dezavantajlar─▒n─▒ ├Ânlenir. 

Enflasyon Endeksli Tahvil Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Piyasa dalgalanmalar─▒n ya┼čand─▒─č─▒ d├Ânemlerde enflasyon endeksli tahvil talebinde art─▒┼č g├Âzlemlenir. Yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ de─čer d├╝┼č├╝┼člerine kar┼č─▒ korumak isteyenler, bor├žlanma senetlerini belirli bir orana sabitlemek ister. Bu yat─▒r─▒m arac─▒na dair oran─▒ hesaplamak i├žin an├╝ite form├╝l├╝ kullan─▒l─▒r. S├Âz konusu form├╝l ┼ču ┼čekildedir:

1 + Reel Faiz Oran─▒ = 1 + Nominal Faiz Oran─▒ / 1 + Enflasyon Oran─▒

Form├╝lde yer alan nominal faiz oran─▒, tahvilin ├╝zerinde yazan rakam─▒ belirtir. Reel faize ise nominal de─čerden enflasyon oran─▒n─▒n ├ž─▒kar─▒lmas─▒ sonucunda ula┼č─▒l─▒r. Bu hesaplama sonucunda elde edilen rakama tahvilin vade sonundaki de─čeri eklenir. B├Âylece paran─▒n de─čer kayb─▒ ya┼čad─▒─č─▒ d├Ânemde tahvilden elde edilecek kazan├ž ├Â─črenilir. 

Enflasyon Endeksli Tahvili Kimler Alabilir?

├ľzellikle piyasalardaki belirsizliklerin artt─▒─č─▒ d├Ânemlerde ÔÇťEnflasyon endeksli tahvil nas─▒l al─▒n─▒r?ÔÇŁ gibi sorular merak konusu olur. Bu senet, uzun vadeli bor├žlanmalarda getiri ve risk dengesini koruma ┼čans─▒ verir. Belirli d├Ânemlerde kupon getirisi sa─člad─▒─č─▒ i├žin yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ belirsiz piyasa ortam─▒na kar┼č─▒ korur. S├Âz konusu bor├žlanma senedi, al─▒m g├╝c├╝n├╝n d├╝┼čt├╝─č├╝ zamanlarda yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ korumak isteyenler i├žin son derece uygundur. Devlet ve ├Âzel sekt├Âr taraf─▒ndan arz edilen bor├žlanma senetlerinde de enflasyona endeksli oranlar ile kar┼č─▒la┼čmak m├╝mk├╝nd├╝r.   

Al─▒c─▒ya; finansal bir ├╝r├╝n├╝, kararla┼čt─▒r─▒lan tarih aral─▒klar─▒nda ve belirli fiyattan verme hakk─▒ sa─člayan kontratlara opsiyon denir. Egzotik opsiyonlar, standart ┼čartlar─▒ i├žeren normal kontratlardan farkl─▒ olarak daha karma┼č─▒k i┼člevli ├╝r├╝nlerdir. S├Âz konusu opsiyonlar al─▒c─▒n─▒n ihtiyac─▒na g├Âre ┼čekillenir. Bu nedenle de bir finansal ├╝r├╝n├╝n belirlenen mali de─čeri ge├žmesi durumunda opsiyon ge├žerlili─čini kaybeder. 

Egzotik opsiyonlar nedir sorusuna verilecek cevapta toplam 7 t├╝rden bahsetmek m├╝mk├╝nd├╝r. Bunlar;

┼čeklindedir. Her bir opsiyon t├╝r├╝, farkl─▒ ├Âzelliklere sahiptir. 

Egzotik Opsiyonlar─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

Egzotik opsiyon piyasas─▒, vanilya olarak da isimlendirilen standart opsiyon sistemden ├žok farkl─▒ ├Âzelliklere sahiptir. Yat─▒r─▒mc─▒ya ├Âzel ko┼čullar sunan bu uygulama, son derece esnektir. S├Âz konusu sistem, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n talebine g├Âre de─či┼čebilen ko┼čullar─▒ sayesinde risk ve getiri dengesinin korunmas─▒na katk─▒da bulunur. Esnek yap─▒s─▒ egzotik opsiyonlar─▒ s├╝rekli olarak geli┼čebilen ve yat─▒r─▒mc─▒ya ├Âzel finansal bir anahtar yapar. 

Egzotik opsiyon anla┼čmalar─▒; belirli vadede bir finansal ├╝r├╝n├╝ veya mal─▒, s─▒n─▒rland─▒r─▒lm─▒┼č bir fiyat ├╝zerinden prim kar┼č─▒l─▒─č─▒nda talep eden ki┼čiye verir. Ancak al─▒c─▒y─▒ bir mecburiyete ba─člamaz. ├ťstelik egzotik opsiyonlarda al─▒c─▒ talep ederse sat─▒c─▒ i┼člem yapmak zorundad─▒r. Bu s├Âzle┼čme t├╝r├╝ne g├Âre al─▒c─▒ opsiyonda varl─▒─č─▒n fiyat─▒n─▒n y├╝kselmesini bekler. Sat─▒c─▒n─▒n beklentisi ise s├Âz konusu finansal varl─▒─č─▒n de─čerinin d├╝┼čmesidir. 

Egzotik Opsiyon ├çe┼čitleri Nelerdir?

Egzotik opsiyon t├╝rleri, kendi i├žerisinde ├že┼čitlili─če sahiptir. Bunlardan ilki Asya olarak adland─▒r─▒lan ve belirli bir d├Ânemde fiyat aral─▒─č─▒na ba─čl─▒ olarak de─či┼čen opsiyonlard─▒r. ÔÇťAverage optionÔÇŁ olarak da tan─▒mlanan bu t├╝rde fiyat, ortalama bir aral─▒kta de─či┼čir.

Bir di─čer t├╝r ise dijital ya da ikili opsiyon olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu uygulamada bir fiyat e┼či─či belirlenir. Opsiyon vadesi i├žinde varl─▒─č─▒n de─čeri e┼čik fiyat─▒n─▒ ge├žerse al─▒c─▒ sabit bir ├╝cret kazan─▒r. Varl─▒k de─čeri, belirlenen fiyat e┼či─činin alt─▒nda kal─▒rsa al─▒c─▒ primini kaybeder. 

Egzotik kontratlar aras─▒nda yer alan di─čer t├╝r bariyer opsiyondur. Burada ise finansal ├╝r├╝n├╝n fiyat e┼či─či ├Ânceden belirlenir. S├Âz konusu uygulamalarda, vanilya opsiyonlar─▒n aksine, fiyat belirli bir e┼či─če ula┼čmadan aktif ya da pasif h├óle gelmez. Dayanak varl─▒─č─▒n gelece─činde belirsizli─čin oldu─ču durumlarda fiyat seyrine g├Âre tercihli sistemler de kullan─▒l─▒r.

Birden fazla dayanak varl─▒─č─▒n se├žildi─či bir opsiyon ├že┼čidi de vard─▒r. Vadesi, fiyatlar─▒, kullan─▒m ├Âzellikleri a├ž─▒s─▒ndan farkl─▒l─▒k i├žeren bu sisteme g├Âkku┼ča─č─▒ denir. Di─čer bir opsiyon t├╝r├╝ olan lookback, varl─▒─č─▒n ge├žmi┼č de─čerine bakarak piyasa d─▒┼č─▒nda fiyat koyma f─▒rsat─▒ verir. Mevcut bir sistem ├╝zerine kurulan anla┼čmalar ise birle┼čik opsiyon olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu uygulamalar─▒n vadesi de kullan─▒m fiyat─▒ da iki adettir.

Ba┼čka bir ├╝lkenin para birimi ├╝zerinden ├ž─▒kar─▒lan tahvillere eurobond/eurotahvil denir. Eurobond, devletlerin d─▒┼č bor├žlanma i├žin ihra├ž ettikleri d├Âviz cinsinden menkul k─▒ymettir. Bu tahvillerin yaln─▒zca euro olmas─▒ gerekmez. Bazen devletler dolar cinsinden de tahvil ihra├ž edebilir. 

Eurobondlar, hazinenin d─▒┼č bor├žlanmada kulland─▒─č─▒ uzun vadeli d├Âviz bonolar─▒d─▒r. Eurotahvili bonodan ay─▒ran en ├Ânemli ├Âzellik ise bir y─▒ldan uzun s├╝reli vadeye sahip olmas─▒d─▒r. Devletlerin yabanc─▒ para cinsinden ihra├ž etti─či bu eurotahvil t├╝rleri, yen ve sterlin cinsinden de olabilmektedir. ÔÇťEurotahvil nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒ k─▒saca bu ┼čekilde a├ž─▒klanabilir.

Eurotahvil ├ľzellikleri Nelerdir?

Eurotahvil nedir sorusunu yan─▒tlad─▒ktan sonra bu de─čerin ├Âzelliklerine de de─činmek gerekir. Eurobondun en temel niteli─či, uzun vadeli bir yat─▒r─▒m arac─▒ olmas─▒d─▒r. Eurotahvil, ├žo─ču zaman devletlerin paraya ihtiyac─▒ oldu─ču d├Ânemlerde piyasaya sunulur. Eurobondlar kuponlu tahvil ├že┼čitlerindendir. ├ťzerlerinde ├žo─čunlukla sabit kupon faizi bulunmaktad─▒r. 

Eurobondlar, d├Âviz cinsine g├Âre y─▒lda bir ya da iki d├Ânem kupon faizi ├Âdemesi de ger├žekle┼čtirir. ├ľdeme, ihra├ž i┼člemini ger├žekle┼čtiren kurumun g├╝vencesindedir. Hamiline yaz─▒l─▒ olarak ├ž─▒kan bu d├Âvizli menkul k─▒ymetin y├╝ksek likidite de─čeri vard─▒r. Eurobond, genellikle 5 ila 30 y─▒l aras─▒ bir vade s├╝resine sahiptir. 

Eurotahvil Nas─▒l Al─▒n─▒r?

Eurobond almak isteyen bireyler, bankalar─▒n ve arac─▒ finans kurulu┼člar─▒n─▒n yard─▒m─▒yla bu yat─▒r─▒m─▒ ger├žekle┼čtirebilir. Bu i┼člem, bankalarda genellikle mesai saatleri i├žinde yap─▒l─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n vadesi gelmeden eurobondlar─▒n─▒ satmas─▒ da m├╝mk├╝nd├╝r. Bunun i├žin tahvil sahipleri, g├╝n i├žinde ilan edilmi┼č al─▒┼č fiyat─▒n─▒ kullanarak eurobondlar─▒ elden ├ž─▒karabilmektedir.  Eurobondlar hem ├Âzel sekt├Âr hem de devlet taraf─▒ndan yurt d─▒┼č─▒ndan kaynak sa─člamak i├žin kullan─▒labilir. ÔÇťEuro tahvil nas─▒l al─▒n─▒r?ÔÇŁ sorusuna bu ┼čekilde yan─▒t verebilmek m├╝mk├╝nd├╝r.

Eurotahvile Yat─▒r─▒m─▒n Avantajlar─▒ Nelerdir?

Eurobond, yat─▒r─▒mc─▒lara pek ├žok avantaj sunar. Hazine M├╝ste┼čarl─▒─č─▒ taraf─▒ndan ihra├ž edilen bu k─▒ymet olduk├ža g├╝venlidir. Eurobond, kupon faizi sundu─ču i├žin d├Ânemsel nakit ak─▒m─▒n─▒ ger├žekle┼čtirir. Baz─▒ eurobondlar─▒ uluslararas─▒ piyasalarda al─▒m sat─▒m yapabilmek m├╝mk├╝nd├╝r. 

Eurobond tarihine kadar ana paran─▒n ve faizin tamam─▒ ├Âdeme garantili olarak sunulur. Bu ├╝r├╝nler, genellikle d├Âviz cinsi yat─▒r─▒m ara├žlar─▒n─▒ kullanmak isteyen t├╝keticiler i├žin uygundur. Euro tahvillerin risk i┼čtah─▒ d├╝┼č├╝k, yat─▒r─▒m vadesi ise uzundur. Eurotahvil faizleri ve fiyatlar─▒ g├╝ncel olarak takip edilmelidir. 

Merkez Bankas─▒, finansal transferlerin ├žok daha rahat bir ┼čekilde i┼čleyebilmesi i├žin ├že┼čitli altyap─▒ hizmetleri sunar. Bu hizmetler kapsam─▒nda EMKT nedir sorusuyla s─▒k├ža kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r. Borsa terimlerinden bir tanesi olan EMKT, Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi kelimelerinin ba┼č harflerinden olu┼čur. Bu kavram, ├že┼čitli menkul k─▒ymetlerin elektronik ortamda aktar─▒lmas─▒ ┼čeklinde ├Âzetlenebilir. 

Aktar─▒m i┼člemi, bankalar aras─▒nda kar┼č─▒l─▒kl─▒ uzla┼čma sonucunda ger├žekle┼čtirilir. Elektronik ortamda yap─▒lan bu i┼člem, ger├žek zamanl─▒ ve kaydi olarak tamamlan─▒r. ─░kinci nesil EMKT sistemi, ├ľdeme Sistemleri Yeniden Yap─▒land─▒rma Program─▒ ├žer├ževesinde 2013 y─▒l─▒nda hizmete al─▒nm─▒┼čt─▒r. Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi nedir sorusunun cevab─▒ bu ┼čekilde a├ž─▒klanabilir. 

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi (EMKT) Nas─▒l ├çal─▒┼č─▒r?

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi nedir sorusunu cevaplad─▒ktan sonra bu i┼člemin ├žal─▒┼čma mant─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klamak gerekir. EFT, FAST ve EMKT, T├╝rkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas─▒ ├ľdeme Sistemleri aras─▒nda yer al─▒r. Bu sistemler, hafta i├ži her g├╝n 08.30 – 17.30 saatleri aras─▒nda kullan─▒l─▒r. Yar─▒m i┼č g├╝nlerinde ise 13.00ÔÇÖe kadar faaliyet g├Âsterir. Bunun yan─▒ s─▒ra m├╝┼čteri ├Âdemelerini ger├žekle┼čtiren bankalarda farkl─▒ ├žal─▒┼čma saatleri belirlenebilir. 

Bankalar aras─▒ yap─▒lan ├Âdemeler, 1 saniyeden daha k─▒sa s├╝rede al─▒c─▒n─▒n hesab─▒na aktar─▒l─▒r. Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi bedeli ise d├Âneme ve komisyon bedellerine g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterir. EMKT bedeli ile ilgili i┼člemin yap─▒ld─▒─č─▒ bankadan bilgi almak m├╝mk├╝nd├╝r.

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi (EMKT) Neden Gereklidir?

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi, ├že┼čitli varl─▒klar─▒n elektronik ortamda e┼č zamanl─▒ olarak aktar─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. EMKT sisteminin faydalar─▒ a┼ča─č─▒daki gibi s─▒ralan─▒r: 

Ayr─▒ca EMKT sayesinde ├Âdeme hizmetlerinin ├že┼čitlenmesine f─▒rsat veren yeni altyap─▒lara imza at─▒labilir. Sistemin sa─člad─▒─č─▒ faydalar, Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi neden gereklidir sorusunun cevab─▒ niteli─čindedir.

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi (EMKT) Sorumlusu Kimdir?

Elektronik Menkul K─▒ymet Transferi, T├╝rkiye Cumhuriyeti Merkez Bankas─▒ ├ľdeme Sistemleri b├╝nyesinde yer alan aktar─▒m t├╝rlerinden bir tanesidir. Bu sistem i├žerisinde EMKT’nin yan─▒ s─▒ra Fonlar─▒n Anl─▒k ve S├╝rekli Transferi (FAST) ve Elektronik Fon Transfer (EFT) sistemi de yer al─▒r. Buna ba─čl─▒ olarak transfer sorumlulu─čunda i┼člem sahibinin ve i┼čleticisinin TCMB oldu─ču s├Âylenebilir.  

Enflasyon telafisi yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n nominal ve enflasyona endeksli tahvil aras─▒nda kay─▒ts─▒z kalmalar─▒n─▒ sa─člayan bir orand─▒r. T├╝rkiye Cumhuriyet Merkez Bankas─▒ÔÇÖn─▒n tan─▒m─▒na g├Âre bu kavram; yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n reel anlamda kay─▒p ya┼čamamak i├žin talep ettikleri enflasyon risk primi ve enflasyon beklentisi toplam─▒d─▒r. Enflasyon telafisi kavram─▒, bu verinin hesaplanma bi├žiminden yola ├ž─▒k─▒larak anlat─▒labilir. Bu telafi oran─▒; vade ba┼čta olmak ├╝zere kalan t├╝m verileri ayn─▒ olan enflasyona endeksli tahvil ile nominal tahvilin getirileri aras─▒ndaki fark ┼čeklinde ifade edilebilir. 

Enflasyon telafisi; nominal ve enflasyona endeksli tahvil de─čerlerinin birbirinden ├ž─▒kar─▒lmas─▒yla bulunur. Bu kavram─▒n hesaplamas─▒n─▒n yap─▒lmas─▒ i├žin reel ve nominal tahvil getirilerinin tek tek bulunmas─▒ gerekir. Reel ve nominal tahvil parametrelerinin eksi veya art─▒ y├Ânl├╝ hareketi bu oran─▒n de─či┼čmesinde do─črudan etkilidir.  

Enflasyon Telafisinin Etkileri Nelerdir?

Enflasyon telafisinin en temel etkisi, bu kavrama dair beklentilerin analiz edilmesine yard─▒m─▒d─▒r. Telafi verileri ile ger├žek piyasalardaki enflasyon beklentilerine ─▒┼č─▒k tutulabilir. ├ťstelik enflasyonun telafisi, reel piyasa kaynaklar─▒ yoluyla olu┼čtu─ču i├žin olduk├ža g├╝venilir sonu├žlar do─čurur. 

Enflasyonun telafisinde ya┼čanan d├╝┼č├╝┼čler, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n uzun vadede fiyat de─či┼čim oranlar─▒nda azalma bekledi─čini g├Âsterir. Bu da daha istikrarl─▒ bir ekonomi anlam─▒na gelir ve yat─▒r─▒mc─▒n─▒n piyasalara olan g├╝veni artar. Bu nedenle geli┼čmi┼č ekonomilerde enflasyon telafisinin d├╝┼č├╝k veya y├╝ksek olmas─▒ piyasaya dair g├╝venilir veriler elde edilmesine yard─▒mc─▒ olur. Enflasyon telafisi nedir ve etkileri nelerdir gibi sorulara yan─▒t verdikten sonra bu kavram─▒n ├Âneminden bahsedilebilir.

Enflasyon Telafisinin ├ľnemi 

Enflasyon telafisi kavram─▒ reel ekonomik parametreler ile ┼čekillenir. Bu kavram; enflasyon beklentileri, belirsizlik ve likidite gibi fakt├Ârlerden direkt olarak etkilenir. Dolay─▒s─▒yla enflasyon telafisi kavram─▒n─▒n yap─▒lacak vaka analizlerinde g├╝venilir veriler elde edilmesine olanak sa─člad─▒─č─▒ s├Âylenebilir. Bu da kavram─▒n ├Âneminin daha iyi anla┼č─▒lmas─▒na imk├ón verir. 

Enflasyon telafisi asl─▒nda yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n piyasa i├žinde kendilerini korunakl─▒ hissetmelerini de sa─člar. ├ç├╝nk├╝ her ekonomide, k├╝├ž├╝k ya da b├╝y├╝k ├Âl├žekli enflasyon kavram─▒n─▒n yans─▒malar─▒ g├Âr├╝l├╝r. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n bu gibi durumlarda kendini g├╝vende hissetmesi y├╝ksek enflasyon riskini d├╝┼č├╝r├╝r ve fiyat istikrar─▒n─▒ sa─člar. Bu sayede ekonominin genel gidi┼čat─▒ olumlu y├Ânde etkilenir. 

Eurodollar, ABD dolar─▒ cinsinden mevduatlar─▒ ifade etmek i├žin kullan─▒lan bir borsa terimidir. Dolar cinsinden mevduatlar─▒ ifade eden bu terim, yaln─▒zca Amerika Birle┼čik Devletleri d─▒┼č─▒ndaki bankalarda ge├žerlidir. S├Âz konusu banka, ABDÔÇÖye ait olsa dahi devlet s─▒n─▒rlar─▒n─▒n d─▒┼č─▒nda bulunuyorsa eurodollar terimini kullanmas─▒ gerekir. Yani euro dolarlar, ABD bankalar─▒n─▒n yurt d─▒┼č─▒ ┼čubelerinde tutulan Amerikan paras─▒ cinsinden mevduatlar─▒ ifade eder.

Bu mevduatlar─▒n b├╝y├╝k ├žo─čunlu─ču Bat─▒ Avrupa ├╝lkelerindeki bankalarda tutuldu─ču i├žin s├Âz konusu kavram─▒n ba┼č─▒na ÔÇťeuroÔÇŁ s├Âzc├╝─č├╝ getirilir. Ancak sadece Avrupa k─▒tas─▒nda de─čil, d├╝nya ├╝zerindeki t├╝m ├╝lkelerde tutulan ABD dolar─▒ hesaplar─▒ bu isimle an─▒l─▒r. Euro dolarlar nedir sorusunun cevab─▒ bu ┼čekilde ├Âzetlenebilir. 

Euro Dolarlar─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?

Eurodollar─▒n ├Âzelliklerini kavramak i├žin s├Âz konusu piyasalara g├Âz atmak gerekir. Dolay─▒s─▒yla ÔÇťEurodolar piyasas─▒ nedir? ├ľzellikleri nelerdir?ÔÇŁ sorular─▒na cevap vermek ├Ânemlidir. Eurodollar piyasalar─▒, ulusal benzerlerine g├Âre etkin i┼čleyen pazarlard─▒r. Bu piyasalar, mevduat sahiplerine daha fazla faiz ├Âder. ├ťstelik fon talep eden bireyler, eurodollar piyasalar─▒ sayesinde daha d├╝┼č├╝k faiz oran─▒yla kredi alabilir.

Euro dolar─▒n i┼čleyi┼či ise k─▒saca ┼č├Âyledir: ├ľncelikle i┼člemi yapacak olan bankan─▒n Amerika Birle┼čik Devletleri s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒nda bulunmas─▒ gerekir. Bu banka, faiz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda Amerikan dolar─▒ cinsinden mevduat kabul eder. Ard─▒ndan bu fonlar─▒ kullanarak tekrar dolar kredisi a├žar. Bu i┼člem, yabanc─▒ firmalar─▒n New York Piyasas─▒ÔÇÖnda bor├žlanmalar─▒n─▒ engellemek i├žin ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r.

Euro Dolarlar─▒n ├ľnemi Nedir?

1960ÔÇÖlarda bor├žlanmay─▒ ├Ânlemek i├žin ├že┼čitli y├Ântemlerle birlikte geli┼čtirilen bu piyasa modeli, g├╝ncelli─čini s├╝rd├╝r├╝r. ├ç├╝nk├╝ y─▒llar i├žinde borsa ad─▒na b├╝y├╝k ├Ânem kazanm─▒┼čt─▒r. Euro dolarlar─▒n ├Ânemi, bir ulusal paran─▒n kendi ├╝lke s─▒n─▒rlar─▒ d─▒┼č─▒nda olu┼čan t├╝m piyasalar─▒ ifade etmesidir. 

Eurodollar, interbank i┼člemleri i├žin de ├Ânemlidir. Bu terim, bankalar aras─▒ para piyasas─▒n─▒ ifade eder. Bankalar sadece birey ve kurumlarla de─čil, kendi aralar─▒nda da para al─▒┼čveri┼činde bulunabilir. Bu piyasalar─▒ y├Ânetmek i├žin eurodollar uygun bir tercihtir. Eurodollar─▒n bankalar a├ž─▒s─▒ndan ba┼čka bir ├Ânemi daha bulunur. Bankalar, ├žok k─▒sa vadeli d├Âviz ihtiya├žlar─▒n─▒ da bu piyasalardan kar┼č─▒lar. 

Eurodollar piyasalar─▒na ba┼čvuranlar, yaln─▒zca ki┼čiler ve bankalar de─čildir. ├çok uluslu ┼čirketler ve h├╝k├╝metler de fon arz ve talepleri i├žin euro dolar piyasalar─▒na ba┼čvurur H├╝k├╝metler, aktif olarak kullanmad─▒klar─▒ d├Âviz rezervlerini bu piyasalara yat─▒rarak faiz geliri elde eder. G├Âr├╝ld├╝─č├╝ ├╝zere ki┼či, kurum, ┼čirket, h├╝k├╝met ve bankalar─▒n eurodollar piyasalar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla k├ór elde etmesi m├╝mk├╝nd├╝r.

Etkin piyasa, bir ├že┼čit hipotezdir. Bir piyasada, i┼člemde olan menkul k─▒ymetlerin mevcut de─čerlerine bak─▒larak onlara ili┼čkin elde edilebilir t├╝m bilgilere ula┼č─▒ld─▒─č─▒ varsay─▒l─▒r. Etkin piyasa hipotezinde fiyat─▒, al─▒c─▒lar─▒n ve sat─▒c─▒lar─▒n belirledi─či d├╝┼č├╝n├╝l├╝r. Pazar i┼člemcilerinin eri┼čilebilir bilgilere, ayn─▒ anda ve simetrik olarak ula┼čt─▒─č─▒ temel al─▒n─▒r. Bu do─črultuda ortaya ├ž─▒kan para, denge fiyat─▒ olarak alg─▒lan─▒r. Etkin piyasa nedir sorusu bu ┼čekilde a├ž─▒klanabilir.  

Bu hipotez, finansal piyasalar─▒n bilgi y├Ân├╝nden olduk├ža aktif ├žal─▒┼čt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir. Buna g├Âre bono ve senet gibi ticarete konu varl─▒klar, mevcut veriyi yans─▒t─▒r. Ek olarak bu tez, yeni bilgiye en y├╝ksek h─▒zla tepki verildi─čini savunur. Bu hipoteze g├Âre yeni bilgi, ┼ču anda bilinmeyendir. Ancak bu veri, gelecekte rassal bir ┼čekilde ortaya ├ž─▒kar.

Etkin Piyasa ├ľzellikleri Nelerdir?

Etkin piyasada t├╝m bilgiler kullan─▒c─▒lara aktar─▒l─▒r ve bu ki┼čiler taraf─▒ndan verilerin de─čerlendirilmesi beklenir. Etkin piyasa ├Âzellikleri aras─▒nda, fiyatlar─▒n rassal olu┼čtu─ču d├╝┼č├╝ncesi yer al─▒r. De─čerlerin birbirinden ba─č─▒ms─▒z olu┼čtu─ču varsay─▒l─▒r. Bu fiyatlar, elde edilen bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda de─čer al─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar, elde ettikleri veriler do─črultusunda karar verir. 

Etkin piyasalarda senet fiyatlar─▒ ve beklentiler, ├Ânceden elde edilen bilgiler ─▒┼č─▒─č─▒nda olu┼čur. Piyasa fiyat─▒, beklentinin alt─▒ndaysa hisse senedi al─▒┼č─▒ ger├žekle┼čir. Ancak menkul k─▒ymetlerin fiyat─▒, pazar─▒n ├╝zerinde kal─▒yorsa hisse senedi sat─▒┼č─▒ yap─▒l─▒r. 

Senet ve bono gibi menkul k─▒ymetlerin de─čerlerini; ge├žmi┼č fiyat bilgileri, ula┼č─▒lan veriler ve i├ž bilgiler etkiler. Bu veriler zay─▒f, yar─▒ g├╝├žl├╝ ve g├╝├žl├╝ olarak s─▒n─▒fland─▒r─▒l─▒r. Zay─▒f formdaki etkinliklerde, menkul k─▒ymetlerden az da olsa bir getiri sa─člamak i├žin eski fiyat hareketleri temel al─▒n─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒lar, ge├žmi┼čteki ve ┼ču anki fiyatlar─▒ kar┼č─▒la┼čt─▒rarak gelecekteki de─čeri kestirmeye ├žal─▒┼č─▒r.

Yar─▒ g├╝├žl├╝ formda hem piyasada olu┼čan fiyatlar hem de ge├žmi┼čtekiler incelenir. Bunlara ek olarak kamuya a├ž─▒klanm─▒┼č bilgiler g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulur. Bu formda t├╝m bilgiler fiyatlara yans─▒r. Bundan dolay─▒, normalin ├╝st├╝nde getiri elde etmek m├╝mk├╝n olmaz. G├╝├žl├╝ formda ise piyasa fiyatlar─▒, ge├žmi┼č de─čer bilgileri ve kamuya a├ž─▒klanan t├╝m veriler incelenir. Bunlara ek olarak firma i├ži bilgiler de g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulur. Bu formda da firma sahipleri ortalaman─▒n ├╝zerinde gelir elde edemez. 

Etkin Piyasa Ko┼čullar─▒ Nelerdir?

Piyasada anomali g├Âzlemlenebilir. Bu durum, sunulan veriler ile ola─čan olmayan eylemlerin uyu┼čmamas─▒ndan do─čar. Hipotez kapsam─▒nda fiyatta sapma m├╝mk├╝nd├╝r. Etkin piyasa ko┼čullar─▒nda, bu durum mevsimsel ve fiyat anomalisi olarak ikiye ayr─▒l─▒r. Mevsimsel, bir d├Ânem ├Âncesi ya da sonras─▒ olu┼čan sapmaya denir. Fiyat anomalisi ise a┼č─▒r─▒ ya da d├╝┼č├╝k reaksiyondan kaynakl─▒ piyasada olu┼čan sapma durumunu ifade eder.  

Etkin piyasada, do─čru ko┼čullar─▒n sa─članmas─▒ ├Ânemlidir. Yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n gerekli t├╝m verilere eri┼čimi sa─članm─▒┼č olmal─▒d─▒r. Bu do─črultuda yat─▒r─▒mc─▒lar, hisse senetlerinin al─▒m ve sat─▒m─▒n─▒ etkin piyasa modeli do─črultusunda ger├žekle┼čtirebilir.

Enflasyona endeksli tahvil, anapara ve faiz ├Âdemelerini belirli bir fiyat g├Âstergesine ba─člayan yat─▒r─▒m arac─▒d─▒r. Piyasalardaki para de─či┼čimlerine g├Âre de─čer kayb─▒ ya┼čatmayan bu tahvil grubu, belirli bir oranda sabit getiri sa─člamay─▒ hedefler. 

Enflasyona endeksli tahviller ile ┼čirketler, hisse senedi satarak ya da tahvil ihra├ž ederek piyasaya fon sa─člar. Firma, senedi sat─▒n alan yat─▒r─▒mc─▒lara belli d├Ânemlerde sabit bir ├Âdeme yapar. Buna kupon ├Âdemesi denir. ─░┼čletme, vade doldu─čunda anaparay─▒ al─▒c─▒ya geri ├Âder. Tahvilin fiyat─▒ kuponlar─▒n ve ├Âdenecek tutar─▒n toplam de─čerine e┼čittir.

Enflasyona Endeksli Tahvil ├ľzellikleri Nelerdir?

Enflasyon endeksli tahvillerin en temel ├Âzelli─či, para birimindeki reel kay─▒p riskinden ba─č─▒ms─▒z olmalar─▒d─▒r. Piyasadaki dalgalanmalara kar┼č─▒ vadeye kadar sabit bir de─čer sunan bu ara├ž, anaparay─▒ ve yat─▒r─▒mc─▒y─▒ korurken sat─▒n alma g├╝c├╝n├╝ de ayn─▒ ┼čekilde s├╝rd├╝r├╝r. 

Enflasyona endeksli tahvil do─črultusunda bireyler, yat─▒r─▒m karar─▒ al─▒rken kuponlar─▒ belli bir s├╝re ├Âd├╝n├ž verip d├Ânemsel faiz geliri elde etmeyi hedefler. Tahvil sat─▒n al─▒nd─▒─č─▒nda anonim ┼čirkete do─črudan nakit ak─▒┼č─▒ ger├žekle┼čir. D├Ânemsel i┼člemler ve para iade durumunda da nakit elde edilir. Bu senetlerin de─čeri, yat─▒r─▒mc─▒n─▒n gelecekte elde etti─či nakit ak─▒┼č─▒n─▒n bug├╝nk├╝ de─čeri olarak tan─▒mlanabilir. 

Tahvillerin belirli bir yat─▒r─▒m d├Ânemindeki vadeye kadar olan getirisi de─či┼čkenlik g├Âsterir. Vade uzad─▒k├ža senetlerin getirisi art─▒┼č g├Âsterir. Bununla orant─▒l─▒ olarak tahvillerin s├╝resi k─▒sald─▒k├ža getirisi de d├╝┼čer. Tahvil de─čerlendirmesinde; nominal de─čer, piyasa ihra├ž de─čerleri ve kupon faizi ├Ânemli rol oynar. Nominal kavram─▒, menkul k─▒ymetin ├╝zerinde yazan de─čerdir. Piyasa de─čeri ise menkul k─▒ymetin arz ve talep do─črultusunda olu┼čan fiyat─▒d─▒r. ─░hra├ž de─čeri, senetlerin ilk al─▒mdaki ortaya ├ž─▒kar. Kupon faizi ise senedin belirlenmi┼č ├Âdenen faizidir. 

Enflasyon Endeksli Tahvili Kimler Al─▒r?

Tahvil de─čerlendirmesi yaparken faiz ve enflasyon oranlar─▒ g├Âz ├Ân├╝ne al─▒n─▒r. Faiz oran─▒ artt─▒k├ža senedin fiyat─▒ d├╝┼čer. Tam tersi durumda faiz d├╝┼čt├╝k├že tahvil fiyatlar─▒ y├╝kselir. Bu do─črultuda tahviller, faiz oran─▒ riski ta┼č─▒r. Enflasyona endeksli tahviller, riskten korunmak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lar taraf─▒ndan tercih edilir. Bu tahvillerin reel getirisi, piyasadaki dalgalanmalara ra─čmen yat─▒r─▒c─▒lara ├Âng├Âr├╝lebilir bir k├ór sunar. 

Enflasyon Endeksli Tahvil Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Tahvil faiz ├Âdemeleri, vade s├╝resince e┼čit olarak ger├žekle┼čtirilir. Buna ba─čl─▒ olarak enflasyona endeksli tahvil hesaplamak i├žin an├╝ite form├╝l├╝ kullan─▒l─▒r. Ortaya ├ž─▒kan de─čere, tahvilin vade sonundaki de─čeri eklenir.

Bir ├Ârnekle a├ž─▒klamak gerekirse menkul k─▒ymetin ├╝zerinde yaz─▒l─▒ olan nominal de─čer 2000 TL olsun. Bu senedin %20 nominal faizi ve 1 y─▒l vadesi vard─▒r. Enflasyon oran─▒, %12 olursa bu tahvilin getirisi a┼ča─č─▒daki gibi hesaplanabilir. 

1+Reel Faiz Oran─▒= 1+Nominal Faiz oran─▒/1+Enflasyon oran─▒

Bu form├╝lden yola ├ž─▒karak yukar─▒daki ├Ârnek hesapland─▒─č─▒nda reel getiri oran─▒ %74 olur. Riskten ka├ž─▒nmak i├žin tercih edilen bu sistem, ├Âzellikle piyasadaki d─▒┼č ve i├ž kaynakl─▒ dalgalanmalar kar┼č─▒s─▒nda yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ korur.  

Efektif, bankac─▒l─▒─ča ├Âzg├╝ bir kavramd─▒r. ─░ngilizcede effective, Frans─▒zcada ise effectif olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan bu s├Âzc├╝k, haz─▒r para anlam─▒na gelmektedir. ├ľzellikle T├╝rkiye Cumhuriyet Merkez Bankas─▒ÔÇÖn─▒n literat├╝r├╝nde yer alan bu kavram, piyasada s─▒kl─▒kla kullan─▒l─▒r. Efektif para, TCMBÔÇÖnin hem al─▒m─▒n─▒ hem de sat─▒m─▒n─▒ yapt─▒─č─▒ ve T├╝rk liras─▒ cinsinden kurunu belirledi─či d├Âvizdir. Piyasalarda ise yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ya da i┼čletmelerin ellerinde bulunan ve her an kullan─▒labilecek olan nakit paray─▒ tan─▒mlar.

Bu s├Âzc├╝k bankac─▒l─▒kta sermaye ya da yat─▒r─▒mlar a├ž─▒s─▒ndan da farkl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒lar─▒n─▒ ifade eder. Bu terim, bankac─▒l─▒kta ├žek ve senet benzeri k─▒ymetli evrak─▒n yan─▒ s─▒ra k├ó─č─▒t ve madeni paralar─▒ da kapsar. ├ľrne─čin d├Âvize ihtiyac─▒ olan bir ki┼či, bunu ├žek ya da poli├že olarak kar┼č─▒lamak yerine banknot temin ederse efektif d├Âviz olu┼čur. Bu s├Âzc├╝k, sermaye ba─člam─▒nda kullan─▒ld─▒─č─▒nda ise nakit para anlam─▒n─▒ ta┼č─▒r.

Efektif Paran─▒n ├ľzellikleri Nelerdir?┬á

Bu para t├╝r├╝, kaydi forma d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lmeden elde tutulur. ─░┼čletmeler ya da yat─▒r─▒mc─▒lar, nakit olarak bulunan bu paralar─▒ diledikleri i┼člem i├žin kullanabilir. Bu kavramdan s├Âz edilebilmesi i├žin paran─▒n nakd├« olarak kullan─▒ma haz─▒r durumda bulunmas─▒ gerekir. Bu noktadan yola ├ž─▒karak efektif s├Âzc├╝─č├╝n├╝ ├╝├ž farkl─▒ ba┼čl─▒k alt─▒nda de─čerlendirmek m├╝mk├╝nd├╝r. Bu kelimenin birinci anlam─▒ bankac─▒l─▒kta likiditeye yani nakit paraya kar┼č─▒l─▒k gelir. S├Âzc├╝─č├╝n metal para ya da banknot i├žin de kullan─▒lmas─▒ m├╝mk├╝nd├╝r. 

├ť├ž├╝nc├╝ olarak kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kan anlam ise T├╝rk Paras─▒n─▒n K─▒ymetini Koruma Kanunu ile ilgilidir. S├Âz konusu kelime, bu ba─člamda TCMB taraf─▒ndan al─▒m─▒ ve sat─▒m─▒ yap─▒lan ├╝lke paralar─▒n─▒ tan─▒mlar. Bu kavram─▒n en ├Ânemli ├Âzelli─či, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n diledikleri zaman kullanabilecekleri haz─▒r paray─▒ ifade etmesidir. T├╝m bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra efektif s├Âzc├╝─č├╝, borsada da kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. ─░lgili kelime bu ba─člamda s├╝rekli olarak al─▒m ve sat─▒m i┼člemlerinin ger├žekle┼čtirildi─či canl─▒ bir borsa y├Ânetimini anlat─▒r. Efektif nedir sorusunun cevab─▒n─▒ ├Â─črenen bireyler, s├Âz konusu kavram─▒n etkilerini merak eder. 

Efektif Paran─▒n Etkileri Nelerdir?

Efektif s├Âzc├╝─č├╝ piyasalarda hem fiyatland─▒rma hem de talep a┼čamas─▒nda s─▒kl─▒kla kullan─▒l─▒r. Pazar─▒n i├žinde nakit paran─▒n dola┼čmas─▒ ekonomiye canl─▒l─▒k katar. ├ľte yandan efektif fiyat kavram─▒n─▒ al─▒c─▒ taraf─▒ndan al─▒┼čveri┼č esnas─▒nda fiil├« olarak ├Âdenen bedel ┼čeklinde tan─▒mlamak m├╝mk├╝nd├╝r. Dolay─▒s─▒yla ├╝retici taraf─▒ndan piyasaya s├╝r├╝len mal─▒n fiyat de─či┼čimleri, iki farkl─▒ kavram─▒ do─čurur. Virt├╝el fiyat, ├╝reticinin t├╝keticiden talep etmeyi tasarlad─▒─č─▒ miktar─▒ belirtir. 

├ťr├╝n├╝n el de─či┼čtirmesinin sonucunda ortaya ├ž─▒kan bedel ise efektif fiyat olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu sistem sayesinde piyasada nakit ak─▒┼č─▒ sa─članm─▒┼č olur. Bahsi ge├žen haz─▒r para, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ├žok daha rahat hareket etmesine imk├ón tan─▒r. ├çek ve senet benzeri k─▒ymetli evrak arac─▒l─▒─č─▒ ile yat─▒r─▒m yapmak hem zaman kayb─▒na hem de ekstra maliyete neden olabilir. Efektif para, ki┼čilerin haz─▒r nakit ihtiyac─▒n─▒ kar┼č─▒lad─▒─č─▒ i├žin yap─▒lan i┼člemler kolay bir h├ól al─▒r. 

Enflasyon denince akla gelen ilk tan─▒m, mal ve hizmet fiyatlar─▒ndaki art─▒┼č olur. Her ├╝r├╝nde d├Ânem d├Ânem ├╝cret art─▒┼č─▒ g├Âr├╝lebilir. Enflasyon ise belirli bir mal ve hizmette de─čil, t├╝m ├╝r├╝nlerin fiyatlar─▒nda g├Âr├╝len art─▒┼č─▒ temsil eder. Buradaki en ├Ânemli detay, genel d├╝zeyde s├╝rekli ve hissedilebilir y├╝kseli┼čtir.┬áFiyatlar─▒n genel seyri, mal ve hizmetlerin parasal kar┼č─▒l─▒─č─▒d─▒r. ├ťcret ise dola┼č─▒mdaki para miktar─▒ ve ├╝r├╝nler aras─▒ndaki dengeye g├Âre belirlenir.

Enflasyon Nedir?

Enflasyon, bir ├╝lkedeki ├╝r├╝n ve hizmet fiyatlar─▒n─▒n genel seviyesindeki y├╝kseli┼čidir. Para ve ├╝r├╝nde y├╝kseli┼č, dengeli oldu─ču takdirde de─či┼čiklik g├Âr├╝lmez. Ancak, bu iki kavram aras─▒ndaki dengesizlik, fiyatlar─▒n de─či┼čmesinde b├╝y├╝k bir rol oynar. ├ľrnek olarak bir ├╝r├╝n├╝n az miktarda ├╝retilmesi, k─▒ymetli h├óle gelmesini sa─člar. Az bulunan ├╝r├╝n├╝n fiyat─▒ da dolayl─▒ olarak artmaya ba┼člar. Enflasyon nedir sorusunun cevab─▒ da bu ┼čekilde a├ž─▒klanabilir.┬á

Fiyatlar─▒n Art─▒┼č Oran─▒na G├Âre Enflasyon T├╝rleri Nelerdir?

Enflasyon, pek ├žok ekonomik sorunda oldu─ču gibi tek bir nedenden dolay─▒ olu┼čmaz. Bu duruma yol a├žan nedenler parasal kaynakl─▒ olabilir. Ayr─▒ca mal piyasas─▒ndaki dengesizlik ve yurt d─▒┼č─▒ kaynakl─▒ durumlar da buna sebebiyet verebilir. Enflasyon t├╝rleri, bir ├╝lkedeki fiyatlar─▒n art─▒┼č miktar─▒na g├Âre ├že┼čitlilik g├Âsterir. 

Il─▒ml─▒ Enflasyon Nedir?

Il─▒ml─▒ enflasyonda, fiyat art─▒┼člar─▒ ├žok d├╝┼č├╝k oranda ya┼čan─▒r. Bu kavram, halk aras─▒nda s├╝r├╝nen ya da sinsi y├╝kseli┼č olarak bilinir. Bu tip tabirlerin kullan─▒lmas─▒n─▒n nedeni ise bunu ├Ânlemeye gerek g├Âr├╝lmemesidir. Bu t├╝r i├žin kesin rakamlar, a├ž─▒klanmasa da genelde art─▒┼č─▒n %10’un alt─▒nda kald─▒─č─▒ bilinir. Her ├╝lkenin yap─▒s─▒na g├Âre normal kabul edilen bir y├╝kseli┼č t├╝rd├╝r. Geli┼čmekte olan ├╝lkeler i├žin y─▒ll─▒k %6 civar─▒, geli┼čmi┼č ├╝lkeler i├žin ise %4’├╝n alt─▒nda fiyat art─▒┼č─▒ beklenir. Bu oranlara kar┼č─▒n ki┼čilerin paraya olan g├╝veni sars─▒lmaz. Halk, birikimlerini likit olarak bankada ya da vadesiz hesapta tutabilir.

Y├╝ksek Enflasyon Nedir?

Y├╝ksek enflasyon, ├╝lke ekonomisini b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de zarara u─čratan bir t├╝rd├╝r. Bu durumda paran─▒n de─čeri ve tasarruf arac─▒ olma ├Âzelli─či azalmaya ba┼člar. Ayl─▒k fiyat art─▒┼člar─▒n─▒n; %5, %10 ya da %15 oran─▒nda de─či┼čti─či g├Âr├╝l├╝r. Ki┼čiler, birikim yapt─▒klar─▒ paray─▒ likit olarak tutmak istemez. Para, faiz getirisi y├╝ksek olan k├ó─č─▒tlarda ya da gayrimenkul al─▒mlar─▒nda de─čerlendirilir. 

Hiperenflasyon Nedir?

Hiperenflasyon, paran─▒n t├╝m fonksiyonlar─▒n─▒ yitirdi─či bir t├╝rd├╝r. Art─▒┼č; y─▒ll─▒k bazda %1000’i, ayl─▒k bazda ise %50’leri a┼čar. Bu t├╝r├╝ di─čerlerinden ay─▒ran ├Âzelliklerden biri, piyasada ger├žekle┼čen i┼člemlerin d├Âviz ├╝zerinden yap─▒lmas─▒d─▒r. Sonu├ž olarak ulusal para biriminin ├ž├Âk├╝┼č├╝ g├Âzlenir. Bu kavram, genellikle sava┼č sonras─▒nda ortaya ├ž─▒kar. II. D├╝nya Sava┼č─▒ sonras─▒nda Almanya’n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ ekonomik durum buna ├Ârnek olarak verilebilir. 

Nedenlerine G├Âre Enflasyon T├╝rleri Nelerdir?

Enflasyon ├že┼čitleri, nedenlerine g├Âre kendi i├žerisinde kategorilere ayr─▒l─▒r. Bu kategorilere a┼ča─č─▒daki ba┼čl─▒klardan ula┼čabilirsiniz.

Talep Enflasyonu Nedir?

Talep enflasyonu, bir ├╝lkedeki taleplerin arz─▒ a┼čmas─▒ h├ólinde ortaya ├ž─▒kar. Bir ba┼čka tan─▒mla; mal ve hizmet arz─▒n─▒n, toplam talebin art─▒┼č h─▒z─▒na ayak uyduramad─▒─č─▒ durumlard─▒r. Genellikle bu durumla ekonominin toparlanma s├╝recinde kar┼č─▒la┼č─▒l─▒r. Para bollu─ču, daha fazla mal ve hizmet talebini ortaya ├ž─▒kar─▒r. Fiyatlar artmaya ba┼člar. Para arz─▒yla birlikte ekonominin canland─▒─č─▒ g├Âr├╝l├╝r. Bu durum ise art─▒┼ča zemin haz─▒rlar.

Maliyet Enflasyonu Nedir?

Enflasyondaki art─▒┼č yaln─▒zca talebi de─čil, arz─▒ da b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de etkiler. Girdi ├╝r├╝nlerinin fiyatlar─▒ndaki art─▒┼č, maliyet enflasyonunu beraberinde getirir. Art─▒┼čla birlikte, ├╝lkenin ekonomik ve politik durumuna geli┼čebilir. Ayn─▒ zamanda do─čal afetlerin olu┼čmas─▒ sonucunda da bu kavram kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kar. Bunun sonunda toplam arzda d├╝┼č├╝┼č, fiyatlar─▒n genel seviyesinde ise y├╝kselme g├Âr├╝l├╝r.

Yap─▒sal Enflasyon Nedir?

Yap─▒sal enflasyon, ekonomik yap─▒ ile do─črudan ili┼čkili bir t├╝r olarak bilinir. Bu t├╝re, ├Âzellikle az geli┼čmi┼č ├╝lkelerde s─▒k├ža rastlan─▒r. Kat─▒ bir yap─▒ya sahip ekonomiler, ├╝retim ve talep de─či┼čimlerine cevap veremez. Yava┼člama, esnek yap─▒n─▒n olu┼čmad─▒─č─▒n─▒n bir g├Âstergesidir. Yap─▒sal t├╝re; kaynak serbestli─činin d├╝┼č├╝kl├╝─č├╝, sermaye, d├Âviz ve vas─▒fl─▒ i┼č g├╝c├╝n yetersizli─či gibi durumlar ├Ârnek g├Âsterilebilir. Ekonomide talep fazlal─▒─č─▒n─▒n bulunmamas─▒; ├╝retim art─▒┼č─▒n─▒n yerine fiyat ve ├╝cret art─▒┼člar─▒na neden olur. 

Enflasyonun Nedenleri ve Etkileri Nelerdir?

Enflasyon sonucunu de─čerlendirmek i├žin beklenen ve ├Âng├Âr├╝lmeyen kriterleri g├Âz ├Ân├╝nde bulundurmak gerekir. Bu durum, o ├╝lkelerde ya┼čayan ki┼čilerin uyum s├╝recini kolayla┼čt─▒rabilir. ├ľng├Âr├╝lmeyen y├╝kseli┼č, ├╝lkede ekonomik ve sosyal olumsuzluklara neden olur. Enflasyon etkileri ┼č├Âyle s─▒ralayabiliriz.  

Bu ekonomik durum sonunda paran─▒n sat─▒n alma g├╝c├╝ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de azalt─▒r. Enflasyon vergisi ise elinde para tutan ki┼čilerin u─črad─▒─č─▒ sermaye kayb─▒d─▒r. Hesaplama i├žin ise iki ayr─▒ veri kullan─▒l─▒r. Bunlardan ilki T├ťFE, ikincisi ise Y─░ – ├ťFE olarak bilinir. T├ť─░K enflasyon hesaplamas─▒ yaparken y├╝zlerce temel ve alt ├╝r├╝ne bakar. Bu ├╝r├╝nlerin fiyat de─či┼čimi, T├ť─░K taraf─▒ndan incelenir. 

T├ťFE hesaplamas─▒, istatistik alan─▒nda yer alan fiyat endeks say─▒lar─▒ baz al─▒narak hesaplan─▒r. Belirli bir y─▒l ├╝zerinden hesaplama i┼člemi yap─▒labilir. Se├žilen y─▒l, temel kabul edilirken endeks de─čeri 100 olur. Sonraki y─▒llar, enflasyon de─čerine g├Âre ├že┼čitlilik g├Âsterebilir. Temel al─▒nan endekste birtak─▒m de─či┼čiklikler yap─▒l─▒r. 

Y─░ – ├ťFE’nin a├ž─▒l─▒m─▒, Yurt ─░├ži ├ťretici Fiyat Endeksi olarak bilinir. ├ťretimi yap─▒lan ya da yurt i├žine sat─▒lan ├╝r├╝nlerin fiyatlar─▒ndaki de─či┼čimleri inceleyen bir endekstir. A┼ča─č─▒da yer alan kriterler sayesinde, T├ťFE ve Y─░ – ├ťFE enflasyon verileri kolayca hesaplanabilir.

Enflasyon hesaplama i┼člemini hesaplama ara├žlar─▒ sayesinde kendiniz yapabilirsiniz. Bu tip ara├žlarda mal sepet tutar─▒, sepet d├Ânemi ve hesaplama d├Ânemi bilgilerini girerek i┼člem butonuna basabilirsiniz. B├Âylece hem se├žti─činiz y─▒l─▒n hem de bulundu─čunuz y─▒l─▒n T├ťFE ve enflasyon oran─▒ gibi bilgilerine k─▒sa s├╝rede ula┼čman─▒z m├╝mk├╝n olur.