Brexit Nedir? Nedenleri, Süreci ve Sonuçları

Brexit Nedir? Nedenleri, Süreci ve Sonuçları

Brexit, Birleşik Krallık’ın Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılmasını anlatan kısaltmadır. İngilizce “Britain” (Britanya) ile “exit” (çıkış) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir. Birleşik Krallık, 23 Haziran 2016’daki referandumda AB’den ayrılma yönünde oy kullandı ve 31 Ocak 2020’de birlikten resmen ayrıldı.

Brexit Nedir?

Birleşik Krallık, AB’den ayrılmak için 50. maddeyi işleterek ayrılış sürecini başlattı; bu sürece Brexit deniyor. Günlük dilde “İngiltere’nin AB’den ayrılması” denir; asıl ayrılan ülke ise İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’dan oluşan Birleşik Krallık’ın kendisidir.

  • Referandum: 23 Haziran 2016. Katılım %72,21, ayrılma oyu %51,89, kalma oyu %48,11.
  • Resmi ayrılış: 31 Ocak 2020.
  • Geçiş dönemi: 31 Aralık 2020’de sona erdi.
  • Bugünkü düzen: AB ile Birleşik Krallık arasındaki ilişkiyi Ticaret ve İşbirliği Anlaşması belirliyor.

Brexit Süreci: Referandumdan Ticaret Anlaşmasına

Brexit tek bir günde değil, dört buçuk yıllık bir süreçte tamamlandı. Önemli tarihler şöyle:

TarihGelişme
23 Haziran 2016Referandum yapıldı. Ayrılma oyu %51,89 (17.410.742 oy), kalma oyu %48,11 (16.141.241 oy) oldu.
29 Mart 2017Theresa May hükümeti, 50. madde uyarınca ayrılış sürecini resmen başlattı.
31 Ocak 2020Birleşik Krallık, AB’den resmen ayrıldı (saat 23.00 GMT). Geçiş dönemi başladı.
30 Aralık 2020AB ile Birleşik Krallık Ticaret ve İşbirliği Anlaşması imzalandı.
31 Aralık 2020Geçiş dönemi sona erdi.
1 Ocak 2021Ticaret ve İşbirliği Anlaşması geçici olarak uygulanmaya başladı.
1 Mayıs 2021Anlaşma resmen yürürlüğe girdi.

Geçiş dönemi boyunca Birleşik Krallık AB’nin gümrük birliği ve tek pazarı içinde kalmaya devam etti; yani günlük ticaret kuralları değişmeden işledi. Fark, 1 Ocak 2021’den itibaren yeni anlaşmanın devreye girmesiyle ortaya çıktı.

Brexit Neden Oldu?

Brexit’in tek bir nedeni yok; referandum kampanyasında iki taraf da farklı gerekçeler öne sürdü. Anketlere göre:

  • Ayrılma yanlıları, göç ve sınır kontrolü, sosyal yardım sistemi ve yasalar üzerinde daha fazla söz sahibi olmayı önemsedi. En çok dile getirilen gerekçe, “Birleşik Krallık ile ilgili kararların Birleşik Krallık’ta alınması” ilkesiydi.
  • Kalma yanlıları, AB üyeliğinin ekonomi, uluslararası yatırım ve ülkenin dünyadaki etkisi açısından daha iyi olduğunu düşündü. En çok dile getirilen gerekçe ise ayrılmanın ekonomi, iş ve fiyatlar açısından riskinin fazla büyük görülmesiydi.

Bu gerekçeler tarafların kendi görüşleridir.

Brexit’in Sonuçları Neler Oldu?

Ekonomi ve ticaret. Ayrılışın etkisi kesin bir sayıyla değil, tahminlerle anlatılıyor. Birleşik Krallık’ın bağımsız bütçe denetim kurumu OBR (Bütçe Sorumluluğu Ofisi), Ticaret ve İşbirliği Anlaşması’nın uzun vadede verimliliği AB’de kalma senaryosuna göre %4 düşüreceğini, ihracat ve ithalatın ise yaklaşık %15 daha düşük olacağını varsayıyor. OBR, AB ile gelecekteki ekonomik ilişkinin bazı unsurları ve şirketlerle hane halklarının yeni düzene tepkisi konusunda önemli bir belirsizlik olduğunu da belirtiyor. Yani bunlar ölçülmüş sonuçlar değil, varsayımlardır.

Türkiye açısından. Türkiye ile Birleşik Krallık arasında Serbest Ticaret Anlaşması 29 Aralık 2020’de imzalandı. Ticarette tercihli uygulama 1 Ocak 2021’de başladı, anlaşma 20 Nisan 2021’de yürürlüğe girdi (T.C. Ticaret Bakanlığı).

Brexit Sterlini Nasıl Etkiledi?

Piyasalar referandum sonucuna ilk anda sert tepki verdi. Reuters’ın haberine göre sterlin, sonuçların açıklanmasının ardından 24 Haziran 2016 Cuma günü dolar karşısında gün içinde bir noktada yüzde 10’un üzerinde değer kaybetti; haber bu düşüşü modern tarihin en büyüğü olarak nitelendiriyor. 27 Haziran’da sterlin 1,3152 dolara kadar geriledi; bu, Eylül 1985’ten bu yana görülen en düşük seviyeydi.

Güncel kur için canlı sterlin sayfasına, para birimini tanımak için GBP Para Birimi yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Brexit ne zaman oldu?

Birleşik Krallık 31 Ocak 2020’de AB’den resmen ayrıldı. Geçiş dönemi 31 Aralık 2020’de sona erdi.

Brexit ne demek?

“Britain” (Britanya) ve “exit” (çıkış) kelimelerinden türetilmiş, Birleşik Krallık’ın AB’den ayrılmasını anlatan bir terimdir.

İngiltere hâlâ AB üyesi mi?

Hayır. Üyelik 31 Ocak 2020’de sona erdi.

Referandumda kaç oy çıktı?

23 Haziran 2016’daki referandumda ayrılma 17.410.742 oy (%51,89), kalma 16.141.241 oy (%48,11) aldı. Katılım %72,21 oldu.

AB ile ilişki şimdi nasıl düzenleniyor?

30 Aralık 2020’de imzalanan Ticaret ve İşbirliği Anlaşması ile. Anlaşma 1 Ocak 2021’de geçici olarak uygulanmaya başladı, 1 Mayıs 2021’de resmen yürürlüğe girdi.

Brexit Nedir? Nedenleri, Süreci ve Sonuçları

Benzer İçerikler