Bitcoin, enflasyona karşı bir koruma aracı olarak tasarlandı. Ancak son bir yılda açıklanan her yüksek enflasyon verisi, fiyatında düşüşe yol açtı ve perşembe günü açıklanan veriler de bu eğilimi değiştirmedi. Üretici Fiyat Endeksi (PPI), mayıs ayında %1,1 artarak yıllık bazda %6,5’e yükseldi. Bu, kasım 2022’den bu yana en hızlı artış olarak öne çıkarken, ekonomistlerin beklediği %0,7’lik aylık artışın da oldukça üzerinde gerçekleşti.
Enerji fiyatlarındaki yükseliş, bu artışta belirleyici oldu. Nihai talep mallarında %2,8’lik artış, aralık 2009’dan bu yana en yüksek aylık artış olarak kaydedildi. Enerji fiyatları %10,7, benzin ise %23,4 yükseldi. İran’daki çatışmalar nedeniyle petrol arzındaki riskler, bu artışta etkili oldu. Gıda, enerji ve ticaret hizmetleri hariç tutulduğunda bile endeks aylık bazda %0,8, yıllık bazda ise %5,1 arttı. Bu da ekim 2022’den bu yana en yüksek çekirdek PPI verisi olarak kayıtlara geçti.
PPI’nın neyi ölçtüğünü çoğu kişi bilmez; çünkü bu endeks, tüketicilerin doğrudan görmediği işlemleri izler. Üretici Fiyat Endeksi, ABD’de üreticilerin sattığı mal, hizmet ve inşaat projeleri için aldığı ortalama fiyat değişimini ölçer.
Tüketici Fiyat Endeksi (CPI), enflasyonu alıcı tarafında ölçerken, PPI satıcı tarafındaki fiyat baskılarını gösterir. Bu nedenle PPI, genellikle hanehalkının hissettiği fiyat baskısından haftalar veya aylar önce sinyal verir.
ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu, endeksi 50 eyalet ve Washington DC’deki üreticilerden alınan gizli ve olasılığa dayalı bir örneklemle oluşturuyor. Madencilik ve imalat sektörlerinde neredeyse tam kapsama, hizmetlerde ise geniş bir kapsama sahip.
Açıklanan veri, kişisel tüketim, sermaye yatırımı, kamu alımları ve ihracat için satılan tüm ürünleri kapsayan nihai talep PPI’sı. Ayrıca, işletmeler arası satılan girdileri izleyen ayrı bir ara talep endeksleri ailesi de bulunuyor.
PPI’nın Temel Özellikleri
Üretici Fiyat Endeksi (PPI), ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu tarafından aylık olarak yayımlanıyor. ABD’li üreticilerin mal, hizmet ve inşaat satışlarından elde ettiği fiyatları izliyor. CPI, tüketicinin ödediği fiyatı ölçerken, PPI üreticinin aldığı fiyatı gösteriyor. PPI, enflasyon baskısını hanehalkı fiyatlarına yansımadan önce gösterebiliyor. Bitcoin için ise yüksek PPI, faiz indirimi beklentilerini zayıflatıyor ve likidite beklentilerini sıkılaştırıyor. Son açıklanan mayıs PPI verisi %1,1 artışla yıllık %6,5’e yükseldi; benzinde ise %23,4’lük bir artış yaşandı.
Toptan Fiyatlar Tüketiciye Nasıl Yansıyor?
Üreticiler daha yüksek fiyatlar aldığında, bu maliyetin bir noktada birileri tarafından ödenmesi gerekiyor. Benzin maliyetinde %23,4, dizelde %15,7’lik artışla karşılaşan bir şirket, bu yükü ya kâr marjını azaltarak üstleniyor, ya müşterilere yansıtıyor ya da iki seçenek arasında bir denge kuruyor.
İlk seçenek, şirketin kârını, istihdamını ve hisse fiyatlarını baskı altına alıyor. İkinci seçenek ise raf fiyatlarına, teslimat ücretlerine, uçak biletlerine ve nakliye ek ücretlerine zamanla yansıyor. Mayıs ayı verileri, bu geçişin şimdiden başladığını gösteriyor; fiyat baskısı yakıtın ötesine geçiyor.
İşletmeler arası satılan işlenmiş malların fiyatı son 12 ayda %13,3 arttı. Bu, ağustos 2022’den bu yana en yüksek yıllık artış. Yani, gelecekteki tüketici fiyatlarına yansıyacak maliyetler, tüketicilerin şu anda ödediği fiyatlardan daha hızlı yükseliyor.
PPI ile CPI arasındaki ilişki mükemmel değil. Vergiler, ithalat fiyatları, perakende marjları ve şirketlerin fiyatlandırma stratejileri, üreticinin aldığı fiyat ile tüketicinin ödediği fiyat arasındaki farkı oluşturuyor. Dolayısıyla, yüksek bir PPI ayı, bir sonraki ayın tüketici enflasyonu için kesin bir gösterge değil.
Richmond Fed’in araştırmasına göre, üretici fiyatları tüketici fiyatlarına kategoriye göre değişen gecikmelerle yansıyor. Enerji fiyatları hızlı geçiş gösterirken, hizmetlerde bu süreç daha yavaş ilerliyor; çünkü maaş sözleşmeleri ve kira anlaşmaları yıllık olarak yenileniyor. Çarşamba günü açıklanan mayıs ayı CPI verisi, benzinin yıllık bazda %40,5 arttığını gösterdi. Perşembe günü gelen üretici verileri ise bu geçişin devam edeceğine işaret ediyor.
Politika Kararlarında PPI’nın Rolü
Politika kararları bu verilere bağlı olarak şekilleniyor; ancak tek bir rapor otomatik olarak bir adım tetiklemiyor. ABD Merkez Bankası (Fed), PCE fiyat endeksini hedefliyor. Ancak PPI’nın bazı bileşenleri doğrudan PCE hesaplamalarına dahil ediliyor. Bu nedenle ekonomistler, Fed’in izlediği göstergede neler olabileceğini öngörmek için üretici verilerini kullanıyor.
Nisan ayı PCE verisi %3,8 ile Fed’in %2’lik hedefinin neredeyse iki katıydı ve mayıs ayındaki enerji şoku bu tabloyu daha da zorlaştırdı. Para politikasının ötesinde, PPI endeksleri uzun vadeli tedarik sözleşmelerine fiyat artış maddesi olarak ekleniyor, istatistikçiler tarafından reel büyüme ile fiyat artışını ayırmak için kullanılıyor ve enerji politikası, gümrük vergileri ve kamu harcamaları tartışmalarında siyasi argümanlara temel oluşturuyor. Yıllık %6,5’lik üretici enflasyonu, Washington’daki tartışmalara yeni bir ivme kazandırıyor.
Bitcoin Yatırımcıları Neden PPI’yı Takip Ediyor?
Toptan enflasyon, Bitcoin gibi merkeziyetsiz varlıklarla faiz oranı beklentileri üzerinden bağlantılı. Yüksek üretici enflasyonu, Fed’in faiz indirimine gitme olasılığını azaltıyor. Daha yüksek faizler, hazine tahvilleri ve para piyasası fonlarını cazip kılıyor; dolar güçlü kalıyor ve volatil varlıklara yönelen sermaye azalıyor.
CryptoSlate’in analizlerine göre, Bitcoin artık likidite döngülerini çok yakından takip ediyor ve fiyatlamada halving etkisinin önüne geçti. Bu nedenle, dizel yakıt ve toptan marjlarla ilgili bir devlet istatistiği, üreticilerin fabrika kapısında asla kabul etmeyeceği bir varlığın fiyatını etkileyebiliyor.
ABD Merkez Bankası Açık Piyasa Komitesi, 16-17 Haziran’da toplanacak. Bu, Kevin Warsh’ın Jerome Powell’dan görevi devralmasından sonraki ilk toplantı olacak. Tahmin piyasaları, faiz oranının %3,50-%3,75 aralığında sabit tutulmasını neredeyse kesin olarak fiyatlıyor.
Faiz indirimi umutları yıl boyunca zayıfladı. Ocak ayındaki hizmet enflasyonu şokundan, mart ayında faiz indirimi olasılığının sıfıra çekilmesine kadar geçen süreçte, Bitcoin’in ekim 2025’teki rekor seviyesinden 60.000 doların altına gerilemesi ve yaklaşık 3,45 milyar dolarlık ETF çıkışları bu tabloyu destekledi.
Ancak burada Bitcoin lehine önemli bir ayrıntı var. Kalıcı enflasyon, nakit ve tahvillerin alım gücünü aşındırıyor. Bitcoin’in sabit arzı da tam olarak bu sorunu çözmek için tasarlandı. CryptoSlate, BTC’nin stagflasyonist bir on yılda güçlü kalacak şekilde yapılandığını savunuyor. Şu anda yaşananlar, enflasyonun uzun vadeli Bitcoin tezini desteklerken, enflasyona verilen politika tepkisinin kısa vadeli fiyatı baskıladığını gösteriyor.
Önümüzdeki dönemde hangi dinamiğin ağır basacağı, haziran ayı CPI verisinin maliyet geçişini teyit edip etmeyeceği, 25 Haziran’daki PCE açıklamasının Fed’in hedefinden ne kadar uzaklaşacağı, İran kaynaklı haberlerle petrol fiyatlarının yükselmeye devam edip etmeyeceği ve Warsh’ın ilk basın toplantısında enerji şokunu nasıl değerlendireceğiyle netleşecek.
Tek bir rapor enflasyon tartışmasını bitirmez. Ancak enflasyona karşı sigorta olarak pazarlanan bir varlık, yeni bir enflasyon uyarısı aldı. Fed, para politikasında gevşeme sözü verene kadar bu paradoksun Bitcoin’in 2026’daki seyrini belirlemeye devam etmesi bekleniyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: cryptorank.io
