Yapay zeka yatırımlarının tetiklediği bellek çip krizi, DDR4 bellek fiyatlarının 1,62 dolardan 31 doların üzerine çıkmasıyla derinleşen tedarik sıkıntısı nedeniyle Apple, Samsung ve Lenovo gibi teknoloji devlerinin maliyetlerini artırıyor ve tüketici elektroniğinde yeni bir zam dalgasını kaçınılmaz kılıyor.
Yapay zeka veri merkezlerine yönelik yatırımların hızlanması, sunucularda kullanılan dinamik rastgele erişimli bellek (DRAM) ve yüksek bant genişlikli bellek (HBM) talebini artırarak küresel bellek piyasasında arz dengesini bozdu. Bu gelişme, teknoloji şirketlerinin maliyetlerinde ciddi artışlara yol açtı.
Sektörde en sık kullanılan 8 gigabit kapasiteli DDR4 belleklerin spot piyasa fiyatı, aralık 2023’te 1,62 dolar seviyesindeyken 2024’ü yüzde 15 düşüşle 1,37 dolardan tamamladı. Ancak 2025’te fiyat yüzde 1.568 artarak 22,85 dolara ulaştı ve yaklaşık 17 katına çıkarak tüm zamanların en güçlü yıllık yükselişini kaydetti.
DDR4 belleklerin fiyatı bu yıl da yükselmeye devam etti. Yükseliş serisini altıncı çeyreğe taşıyan DDR4 belleklerin fiyatı, yılın ilk 6 ayında yüzde 38 artarak 31,59 dolara çıktı.
Kişisel bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan geleneksel belleklere talep 2024’ün sonlarında zayıf seyrederken, yüksek stoklar ve arz fazlası fiyatları baskıladı. Çinli üreticilerin eski nesil belleklerde kapasite artırması da fiyat rekabetini güçlendirdi.
Buna karşılık, 2025’te ABD’nin gümrük vergisi politikalarına ilişkin belirsizliklerin artmasıyla piyasadaki görünüm değişmeye başladı. Yeni tarifeler öncesinde stoklarını artırmak isteyen müşterilerin siparişlerini öne çekmesi talebi güçlendirdi. Olası arz sıkıntısına dair beklentiler de stoklama eğilimini hızlandırdı.
Böylece bellek piyasasında denge, birkaç çeyrek içinde arz fazlasından tedarik sıkışıklığına döndü.
Arzdaki sıkışıklık, bellek fiyatlarını ve teknoloji üreticilerinin maliyetlerini yükseltirken, belleği üretim girdisi olarak kullanan şirketler artan maliyetleri ürün fiyatlarına yansıtmaya başladı. Maliyetleri tüketiciye aktarma gücü daha sınırlı olan şirketlerde ise kâr marjları üzerindeki baskı arttı.
Bellek fiyatlarındaki yükseliş, 2025’in ikinci çeyreğinden itibaren hız kazandı. Bu dönemde yapay zeka talebiyle yüksek katma değerli ürünlere kapasite kaydırılması eski nesil DDR4 arzını daraltırken, tarife belirsizliği nedeniyle öne çekilen siparişler piyasadaki sıkışıklığı artırdı.
YAPAY ZEKA KAYNAKLI TALEP PATLAMASI
Piyasadaki sıkışıklığı kalıcı hale getiren bir diğer gelişme ise yapay zeka yatırımlarının yalnızca HBM talebini değil, geleneksel sunucu belleklerine yönelik talebi de artırması oldu.
Başlangıçta yapay zeka hızlandırıcılarında kullanılan HBM ürünlerine yoğunlaşan talep, veri merkezi yatırımlarının büyümesiyle yüksek kapasiteli sunucu DRAM’lerine ve kurumsal veri depolama ürünlerine yayıldı.
Sunucu belleğindeki bu genişleme, üretim kapasitesinin yüksek getirili ürünlere yönelmesini hızlandırarak tüketici elektroniğinde kullanılan belleklerin arzını da daralttı. Böylece veri merkezlerinde başlayan talep dalgası, ortak tedarik zinciri üzerinden akıllı telefon, kişisel bilgisayar ve oyun konsolu üreticilerine taşındı.
SAMSUNG VE APPLE’DAN FİYAT ARTIŞI HAMLESİ
Samsung Electronics, dünyanın önde gelen bellek üreticilerinden biri olması nedeniyle yükselen DRAM fiyatlarından yararlanırken, akıllı telefon üretiminde aynı ürünleri girdi olarak kullanması nedeniyle artan maliyetlerle karşı karşıya kaldı.
Samsung Üst Yöneticisi TM Roh, yılın başında bellek çiplerindeki arz sıkışıklığını “benzeri görülmemiş” olarak değerlendirirken, yükselen maliyetlerin ürün fiyatlarına yansımasının kaçınılmaz olabileceğini belirtmişti.
Yüksek fiyatlama gücüyle rakiplerinden ayrışan Apple da artan bellek maliyetlerinden etkilendi.
Apple Üst Yöneticisi Tim Cook, haziran ayında bellek ve depolama çiplerindeki maliyet artışının şirket açısından sürdürülemez hale geldiğini ve bazı ürünlerde fiyat artışına gidilmesi gerektiğini bildirmişti.
LENOVO FİYATLARI ARTIRDI
Dünyanın en büyük kişisel bilgisayar üreticilerinden Lenovo da yükselen DRAM ve depolama belleği maliyetlerine karşı fiyatlarını artıran şirketler arasında yer aldı.
Lenovo Üst Yöneticisi Yang Yuanqing, şirketin bellek arzındaki sıkışıklığı önceden öngördüğünü ve Çin, Güney Kore ile ABD’deki farklı tedarikçilere erişimin şirket açısından avantaj sağladığını ifade etti.
Bununla birlikte, bellek maliyetlerindeki artışın etkisi düşük fiyat segmentinde güçlü konuma sahip Xiaomi’de daha belirgin hissedildi.
Xiaomi Başkanı Lu Weibing, bellek maliyetlerindeki baskının 2026’da ağırlaşacağını ve yalnızca fiyat artışının maliyetlerdeki yükselişi tamamen karşılamaya yetmeyebileceğini belirtti.
TEKNOLOJİ ÜRETİCİLERİNDEN ÖNLEMLER
Bellek maliyetlerindeki yükseliş, HP, Sony ve Raspberry Pi gibi üreticilerin fiyat ve tedarik politikalarına da yansıdı.
HP, artan DRAM ve NAND tipi flash bellek maliyetlerine karşı bilgisayar fiyatlarını yükseltirken, tedarik ve ürün konfigürasyonlarında değişikliğe gitti.
Sony, PlayStation 5 için ihtiyaç duyduğu bellek tedarikini güvence altına almaya çalışırken, Raspberry Pi ise düşük güç tüketimli dördüncü nesil çift veri hızlı bellek (LPDDR4) maliyetlerindeki yükselişi gerekçe göstererek bazı modellerinde fiyat artışı yaptı.
ELEKTRONİK SANAYİNİN EN BÜYÜK SORUNU BELLEK FİYATLARI
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz, bellek fiyatlarındaki aşırı artışların bugün yapay zeka ve elektronik sanayinin en büyük sorunu haline geldiğini belirtti.
Veri merkezi yatırımları için planlanan harcamaların her çeyrek arttığını aktaran Kaymaz, başta bellek olmak üzere bileşen maliyetlerindeki yükselişin yatırım harcamalarını artıran temel unsurlar arasında yer aldığını söyledi.
Kaymaz, yüksek bellek fiyatlarının etkisinin çok sayıda sektörde hissedildiğini, akıllı telefon pazarının da bu yıl daraldığını ifade etti.
Bellek fiyatlarındaki yükselişin özellikle alt segment cihaz satışlarını etkilediğini belirten Kaymaz, eriyen marjlar nedeniyle üreticilerin üretimi yavaşlattığını veya ürün karmasını değiştirdiğini aktardı.
Kaymaz, Oppo ve Xiaomi gibi Çinli üreticilerin sevkiyatlarının düştüğünü, buna karşın Samsung’un küçülen pazarda sınırlı da olsa büyüdüğünü ve pazar payını artırdığını söyledi.
Samsung’un kendi çiplerini üretebilmesinin önemli bir avantaj sağladığına dikkati çeken Kaymaz, şirketin ortalama satış fiyatının ve kâr marjının daha yüksek olmasının da dayanıklılığını desteklediğini ekledi.
Çeyreklik bazda 8 gigabayt kapasiteli DDR4 bellek fiyatları şöyle gerçekleşti:
2024 1. çeyrek sonunda 1,79 dolar (yüzde 10,49 artış)
2024 2. çeyrek sonunda 1,73 dolar (yüzde 3,35 düşüş)
2024 3. çeyrek sonunda 1,72 dolar (yüzde 0,58 düşüş)
2024 4. çeyrek sonunda 1,37 dolar (yüzde 20,35 düşüş)
2025 1. çeyrek sonunda 1,57 dolar (yüzde 14,6 artış)
2025 2. çeyrek sonunda 4,34 dolar (yüzde 176,43 artış)
2025 3. çeyrek sonunda 5,15 dolar (yüzde 18,66 artış)
2025 4. çeyrek sonunda 22,85 dolar (yüzde 343,69 artış)
2026 1. çeyrek sonunda 27,75 dolar (yüzde 21,44 artış)
2026 2. çeyrek sonunda 31,59 dolar (yüzde 13,84 artış)
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: sozcu.com.tr
