Uniswap Labs, merkeziyetsiz borsalarda düzenlemeye tabi finansal varlıkların alım satımını kolaylaştırmak amacıyla Uniswap v4 üzerinde geliştirilen yeni bir altyapı standardı olan Permissioned Pools’u resmi olarak tanıttı. Bu gelişme, zincir üstü uyumluluk kontrollerini mümkün kılan açık kaynaklı bir hook standardı sunarak, kurumsal düzeydeki hisse senetleri ve fonlar gibi varlıkların otomatik piyasa yapıcılar üzerinde işlem görmesini ve ihraççıların yatırımcı uygunluğunu doğrudan kontrol etmesini sağlıyor. Uyumluluk kontrollerinin protokole entegre edilmesiyle, yalnızca arayüz kısıtlamalarına bağlı kalmadan, düzenlemeye tabi kurumların zincir üstü likiditeye yasal yükümlülüklerinden ödün vermeden erişmesi mümkün hale geliyor.
Sistem, herhangi bir swap veya likidite sağlama işlemi öncesinde cüzdan adresinin ihraççı tarafından yönetilen bir izinli listede olup olmadığını doğruluyor. Böylece yalnızca onaylı yatırımcılar belirli likidite havuzlarıyla etkileşime geçebiliyor ve ihraççılar yatırımcı uygunluğu üzerinde tam kontrol sahibi oluyor. Mimari, Uniswap v4’ün sanal muhasebe altyapısını kullanarak borsa işlemlerini gerçekleştirirken, izinli varlıkları özel sözleşmelerde güvence altına alıyor. Likidite pozisyonunu temsil eden NFT’ler devredilemez şekilde tasarlandığı için izinli liste kısıtlamalarının aşılması engelleniyor. Ayrıca, ihraççılar gerektiğinde swap işlemlerini durdurma ve likidite pozisyonlarını kapatma yetkisine sahip.
Başlıca lansman ortakları arasında Superstate, Securitize ve Dowgo yer alıyor. Superstate, tokenlaştırılmış hisse senetleri ve yatırım fonları için çerçevenin tasarımına katkı sağladı. Securitize, kendi platformunda ihraç edilen varlıkların zincir üstünde uyumlu şekilde işlem görebilmesi için DS Protocol entegrasyonunu gerçekleştirdi. Dowgo ise ERC-3643 token standardı entegrasyonunu sağlayarak, AB’nin DLT Pilot Rejimi kapsamında Avrupa dijital menkul kıymetlerini destekledi. Bu iş birliği, tokenlaştırılmış fonlar ve menkul kıymetlerde yaşanan likidite sorununa, önde gelen merkeziyetsiz borsalarda uyumlu ikincil piyasa ortamları sunarak çözüm getirmeyi hedefliyor.
Permissioned Pool Mimarisi Nasıl Çalışıyor?
Permissioned Pools, Uniswap v4 hook’ları aracılığıyla standart likidite havuzlarına uyumluluk işlevi ekliyor ve protokolün izinsiz çekirdeğini değiştirmeden çalışıyor. Bir permissioned hook, kullanıcı bir varlık takası yapmak istediğinde ihraççı tarafından yönetilen izinli listeyi kontrol ediyor ve kullanıcıların likidite pozisyonu oluşturabilmesi için uygunluğunu doğruluyor. Tasarımda, düzenlemeye tabi varlığı tutan bir Permissions Adapter sözleşmesi bulunuyor ve işlemler, varlığın sarılmış bir temsili üzerinden gerçekleştiriliyor.
Onaylı yatırımcılar otomatik piyasa yapıcı üzerinden işlem yapabiliyor. İhraççılar ise uygunluk ve varlığa bağlı idari kontrolleri yönetiyor. Çerçeve, transferlerin yalnızca doğrulanmış veya nitelikli katılımcılarla sınırlı olabileceği tokenlaştırılmış düzenlemeye tabi varlıklara odaklanıyor ve uyumluluk gerekliliklerinin havuz seviyesinde uygulanmasını sağlıyor. Düzenlemeye tabi varlıklar genellikle uyumluluk, kimlik ve transfer kısıtlamaları taşırken, izinsiz havuzlar bu gereklilikleri karşılayamıyor.
Bu adım, Uniswap’ın izinsiz altyapısından çıkarak uyumlu piyasa segmentlerine açıldığını gösteriyor ve protokolü, bankalar gibi düzenlemeye tabi oyuncuların piyasaya girişiyle birlikte tokenlaştırılmış varlık akışı için rekabete hazırlıyor. Temel havuzlar izinsiz kalmaya devam ederken, yeni çerçeve, yalnızca belirli yatırımcıların erişebileceği varlıklar için kontrollü bir alan oluşturuyor. İhraççılar ve nitelikli katılımcılar için bu yapı, zincir üstünde likiditeye erişimi kolaylaştırıyor.
Mimari, merkeziyetsiz finans alanında ihraççıların düzenleyici kontrol ile DeFi bileşenliliği arasında seçim yapmak zorunda kaldığı tarihsel bir ikilemi ele alıyor. İhraççılara işlemleri durdurma, pozisyonları kapatma ve doğrulama sözleşmelerini güncelleme imkanı tanıyan bu standart, gerekli idari kontrolleri sağlıyor. Uniswap v4 protokolü genel olarak izinsiz kalırken, bu ekleme tokenlaştırılmış gerçek dünya varlıkları için altyapıyı genişletiyor ve potansiyel olarak önemli kurumsal sermayenin önünü açıyor.
v4’te Ücret Aktivasyonu ve Robinhood Chain, UNI Yakımlarını Artıracak mı?
Uniswap topluluğu, 19-26 Temmuz tarihleri arasında UNI token yakım protokolünü genişletmeyi amaçlayan iki önemli yönetişim önerisi üzerinde oylama yapacak. İlk öneri, Uniswap v4 likidite havuzlarında protokol ücretlerinin Ethereum (ETH), Arbitrum (ARB), Base, BNB Chain, Polygon, Optimism ve Robinhood Chain üzerinde etkinleştirilmesini hedefliyor. Bu, v4 ücret aktivasyonuna ilişkin ilk yönetişim oylaması olacak ve hesaplama için V4FeePolicy sözleşmesi ile yönetişim parametrelerini uygulayan V4FeeAdapter gibi yeni altyapı gerektiriyor.
Uniswap kurucusu Hayden Adams tarafından sunulan ikinci öneri ise Robinhood Chain üzerinde çalışan v2 ve v3 protokolleri için ücret tahsilatını mümkün kılıyor. Arbitrum teknolojisiyle geliştirilen Ethereum Katman 2 çözümü Robinhood Chain, 1 Temmuz’daki lansmanından sonraki on gün içinde Uniswap üzerinde 6 milyar doların üzerinde swap hacmi gerçekleştirdi. Alternatif zincirlerden elde edilen ücretler, yok edilmeden önce Ethereum mainnet’e aktarılıyor ve böylece ağlar arasında birleşik bir yakım mekanizması sağlanıyor.
Önerilen yapıda, toplanan ücretler Uniswap’ın TokenJar altyapısı üzerinden yönlendirilecek. Aracılar, birikmiş ücret varlıklarını, karşılığında eşdeğer UNI token’ı göndererek talep edebilecek ve bu UNI’ler kalıcı olarak yakım adresine aktarılacak. Özellikle Robinhood kaynaklı hacim dikkate alındığında, UNI yakımlarında önemli bir artış bekleniyor. Bu süreç, Aralık 2025’te onaylanan ve v2 ile v3 havuzlarında ücret tahsilatını mümkün kılan ‘UNIfication’ yönetişim reformunun devamı niteliğinde.
Başlangıçtaki yüksek hacmin büyük kısmı spekülatif token işlemlerinden kaynaklandığı için, analistler kalıcılığın önemli olduğuna ve onay sonrası düşük swap talebinin ücret tahsilatını azaltabileceğine dikkat çekiyor. UNI fiyatı, piyasa beklentilerini yansıtarak 3,52-3,53 dolar aralığında işlem görüyor. Tüm Uniswap sürümlerinin genişletilmiş yakım sistemine dahil olabilmesi için her iki önerinin de onaylanması gerekiyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: ainvest.com
