ABD Başkanı Donald Trump, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 19 Kasım’da Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi kapsamında bir araya geldi. Yaklaşık 1,5 saat süren üçlü görüşmeden enerji piyasalarını ilgilendiren bir sonuç çıktı. Üç ülke, benzin, dizel ve jet yakıtı gibi rafine petrol ürünlerinin üretimini ve arzını artırmayı planlıyor. Ortak bildiride hangi ülkenin ne kadar ek yakıt sağlayacağı veya sevkiyatların ne zaman başlayacağı belirtilmedi.
Bu ayrıntı yatırımcılar için önemli. Rafineriler daha fazla yakıt üretirse ilk etki dizel ve jet yakıtı fiyatlarında görülebilir. Ham petrolde ise tablo farklı. Rafinerilerin üretimi artırmak için daha fazla ham petrol alması, yakıt fiyatları gerilerken bile Brent’e destek verebilir.
Üç lider hangi konularda anlaştı?
Çin hükümetinin yayımladığı dört maddelik ortak bildiride enerji dışında üç başlık yer aldı. Liderler Birleşmiş Milletler’de reform yapılmasını destekledi, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin yetkileri ve devlet yetkililerinin dokunulmazlığı konusunda ortak görüş bildirdi. Ayrıca nükleer silahların yayılmasını önlemek ve kullanım riskini azaltmak için diyaloğu sürdürme kararı aldı. Nükleer silah sayısına tavan getiren bir anlaşma açıklanmadı.
Ukrayna ve İran, zirve öncesindeki ikili görüşmelerde öne çıktı. Kremlin’e göre Trump ile Putin’in 30–40 dakikalık görüşmesinin ana gündemi Ukrayna’daki savaşa çözüm arayışıydı. Trump ise Şi ile temasında Hürmüz Boğazı’ndan enerji akışının sürmesinin ve İran’ın nükleer silah edinmesinin önlenmesinin ABD ile Çin’in ortak çıkarına olduğunu söyledi. Üçlü bildiride iki savaş için de ateşkes takvimi veya Hürmüz’den geçen tankerlerin güvenliğine ilişkin bir düzenleme yer almadı.
Petrol ve havayolu hisseleri nasıl etkilenebilir?
19 Kasım’da Türkiye saatiyle 12.53’te Brent petrol %0,26 yükselişle 92,19 dolardan, aralık vadeli ABD ham petrolü (WTI) ise 83,31 dolardan işlem görüyordu. Bu fiyatlar ortak bildirinin yayımlanmasından önceki görünümü yansıtıyor. O saatlerde Hürmüz çevresinde tankerlere yönelik saldırılar fiyatları desteklerken ABD ham petrol stoklarının haftalık 3,4 milyon varil artması yükselişi sınırlıyordu.
Zirvenin etkisini izlemek için en açıklayıcı göstergelerden biri, rafine yakıtların fiyatıyla ham petrol fiyatı arasındaki fark. Örneğin Brent 92 dolar civarında kalırken jet yakıtı ucuzlarsa Delta Air Lines (DAL) ve United Airlines (UAL) gibi havayollarının yakıt giderleri azalabilir. Dizel talebi sabitken piyasaya daha fazla ürün gelmesi de kara yolu taşımacılığında maliyet baskısını hafifletebilir.
Aynı senaryo rafineriler için farklı sonuç doğurur. Valero (VLO) ve Marathon Petroleum (MPC) açısından önemli olan, işledikleri ham petrolün maliyetiyle sattıkları yakıtın fiyatı arasındaki farktır. Ek arz bu farkı daraltırsa şirketlerin varil başına kârlılığı baskı görebilir. Bu nedenle ilk izlenecek veriler, üç ülkenin rafine yakıt ihracatı ve ek sevkiyatların hangi pazarlara ulaştığı olacak.
Trump–Şi görüşmesinden teknoloji hisseleri için ne çıktı?
Çin Dışişleri Bakanlığına göre Şi, yapay zekâ kaynaklı güvenlik riskleri konusunda ABD ile koordinasyonun artırılmasını istedi ve Tayvan konusundaki hassasiyetini yineledi. Çin tarafının aktarımına göre Trump da tarım, enerji ve süper bilgisayarlarda işbirliğini güçlendirmekten söz etti. Açıklamalarda gelişmiş çiplerin Çin’e satışına ilişkin yeni bir ihracat izni veya tarife indirimi duyurulmadı. Dolayısıyla görüşmenin Nvidia’nın Çin satışlarını ne ölçüde etkileyebileceğini hesaplamak için henüz somut bir karar bulunmuyor.
ABD piyasasında aynı sabah teknoloji hisselerini hareketlendiren daha doğrudan bir gelişme vardı. Reuters’a göre Nasdaq vadelileri açılış öncesinde %2’nin üzerinde yükselirken Nvidia yaklaşık %1,8 prim yaptı. Reuters, alımları Anthropic’in halka arz fiyatının beklenen aralığın üzerinde belirlenmesiyle yapay zekâ hisselerine ilginin canlanmasına bağladı. Nasdaq’taki yükselişi zirvenin sonucu olarak okumak bu nedenle güç.