ABD Başkanı Donald Trump, Truth Social üzerinden yaptığı paylaşımda, Kongre’deki Cumhuriyetçilere Rusya yaptırımlarının kapsamının genişletilmesi çağrısında bulundu. Trump, Cumhuriyetçilerin Rusya Yaptırımları Tasarısı’na İran’ı da eklemesi gerektiğini belirtti ve bu adımın, kısa süre önce hayatını kaybeden Senatör Lindsey Graham’ın da hedefi olduğunu vurguladı.
Trump’ın işaret ettiği ve uzun süredir üzerinde çalışılan Rusya yaptırımları yasa tasarısının revize edilen son metni, Moskova’ya yönelik zorunlu önlemlerin kapsamını genişletirken başkana da önemli muafiyet yetkileri tanıyor. Graham, ölümünden önceki günlerde Kiev’de Demokrat Senatör Richard Blumenthal ile birlikte hazırladığı tasarının son versiyonu üzerinde Beyaz Saray ile anlaşmaya varıldığını açıklamıştı.
Senatör Blumenthal, salı günü yaptığı açıklamada, tasarı üzerinde aylarca süren ve zaman zaman hararetli geçen partiler üstü müzakereler yürüttüklerini belirtti. Blumenthal, Başkan Trump’ın desteğinden büyük memnuniyet duyduklarını ifade etti.
Yeni tasarı, zorunlu yaptırımların yalnızca Rusya liderliği ve enerji sektörüne değil, aynı zamanda Rus savunma sanayisinin alt yüklenicilerine ve yaptırımları delmek için kullanılan “gölge filoya” da uygulanmasını öngörüyor. Ayrıca, önceki versiyona kıyasla başkanın Rus enerjisi satın alan küresel alıcılar üzerindeki gümrük vergisi yetkisi daraltılıyor. Güncellenen metin, Beyaz Saray’ın muafiyetin ABD’nin ulusal çıkarlarına uygun olduğunu yazılı olarak belgelemesi ve gerekçelerini içeren bir rapor sunması şartıyla, başkana yaptırımları veya kısıtlamaları askıya alma yetkisi veriyor.
Rusya’nın savaş bütçesine giden kaynakları kesmeyi amaçlayan bu partiler üstü girişim, yasama organı ile Beyaz Saray arasında yürütme organının yetkileri konusunda yaşanan anlaşmazlıklar nedeniyle uzun süredir tıkanmıştı. Beyaz Saray, Graham’ın ofisinden tasarıdaki yaptırım dilinin yumuşatılmasını, Trump’ın yaptırım uygulanacak kişi veya kurumları seçebilmesine olanak tanıyacak muafiyetlerin eklenmesini ve bağlayıcı ifadelerin metinden çıkarılmasını talep etmişti.
Yasanın mevcut halinde, yürürlüğe girmesinden itibaren 30 gün içinde Rus liderliği, enerji sektörü ve finans kuruluşlarının yanı sıra yasa dışı yollarla Rus petrolü taşıyan gölge filoyu da içeren geniş yaptırım kaçakçılığı ağlarına yönelik kısıtlamaların devreye girmesi gerekiyor.
Müttefiklere Enerji İthalatında Esneklik
Tasarı, Rusya’nın enerji ihracatına bağımlılığı azaltmaları için küresel alıcılara baskı yapmak amacıyla gümrük vergilerini kullanmayı hedefliyor. Önceki taslakta yer alan küresel alıcılara yönelik %500’lük genel gümrük vergisi oranı bu versiyonda değiştirildi. Yeni düzenleme, Rus doğalgazına olan bağımlılığını azaltmak için “önemli adımlar” atan ve toplam doğalgaz ithalatı Rusya’nın o dönemki yıllık toplam doğalgaz ihracatının %15’inden az olan ülkelere istisna tanıyor. Bu hüküm, Rus enerjisine bağımlılığını azaltmakta zorlanan ABD müttefiklerine hareket alanı sağlıyor.
Konuya yakın bir Senato çalışanına göre, geçen hafta Türkiye’de düzenlenen NATO zirvesinde Senatör Graham, Senatör Jeanne Shaheen ve Hazine Bakanı Scott Bessent arasında yürütülen üst düzey görüşmelerin ardından taraflar arasında tam bir uzlaşı sağlandı.
Tasarının nisan 2025’te sunulan önceki versiyonu, ocak ayında Beyaz Saray’ın onayını almış ancak daha sonra yeniden sonuçsuz kalmıştı. Senatörler, Beyaz Saray ile yakın çalışılarak hazırlanan bu yeni metnin Kongre’den sorunsuz bir şekilde geçmesini bekliyor.
Graham, tasarıyı geçen yıl nisan ayında ilk kez sunduğunda Avrupa ülkelerine, Rusya ile yaptığı ticaret nedeniyle Çin’i cezalandırma çağrısında bulunmuştu. Blumenthal ise bu konuda daha temkinli bir dil kullanarak, “Adım atıyorlar, umarız daha fazlasını yaparlar” demişti. Demokrat Senatör Mark Kelly ise tasarının hızlıca yasalaşması konusunda daha karamsar bir tablo çizerek, Senato’daki Cumhuriyetçilerin genellikle Donald Trump’ı takip ettiğini ve bağımsız bir yönetim organı olduklarını sıkça unuttuklarını söyledi. Kelly, Trump’ın bu konuda ne söyleyeceğini görmeleri gerektiğini belirtti.
Demokratlar Karşı
Bazı Demokrat Kongre üyeleri, tasarının yasalaşması halinde ABD’deki tüketiciler için fiyatların yükseleceği uyarısında bulunarak Kongre’ye tasarıyı engelleme çağrısı yaptı. “2026 Rusya’ya Yaptırım Yasası” adını taşıyan revize edilmiş tasarı, Graham’ın ölümünden günler sonra perşembe günü Senato’ya sunuldu.
Cumhuriyetçiler, tasarının geçmesini Graham’ın mirasına ve Ukrayna’nın özgürlüğüne verilen desteğe bir saygı duruşu olarak nitelendirirken, Demokratlar bu adımın faturasını Amerikan hanehalkının ödeyeceğini savunuyor. Temsilciler Meclisi üyeleri Don Beyer ve Brad Schneider, yaptırımların yanı sıra Rus petrol ve doğalgazını almaya devam eden ülkelerden yapılacak ithalata %100’e varan gümrük vergisi getirilmesinin, Amerikan ailelerinin maliyetlerini artıracağını ve ABD’nin en önemli ticari ilişkilerine zarar vereceğini belirtti.
Rus petrol ve doğalgazının en büyük alıcıları arasında Çin ve Hindistan yer alıyor. Birleşmiş Milletler ticaret verilerine göre Çin, geçen yıl Meksika ve Kanada’nın ardından ABD ithalatında yaklaşık %10’luk payla üçüncü sırada yer alırken, Hindistan ise %3’lük bir oran oluşturdu.
Demokratların bu uyarıları, Ukrayna’nın Rus petrol rafilerine düzenlediği insansız hava aracı saldırılarının küresel ölçekte ve ABD’de ekonomik sarsıntılara yol açtığı bir döneme denk geldi. Dünyanın en büyük petrol üreticilerinden Rusya, iç piyasadaki yakıt tedarikinin aksaması üzerine bu ay dizel ihracatını askıya almıştı. Bu gelişme, küresel çapta dizel fiyatlarını yükseltirken ABD’de de dizel fiyatlarının galon başına 5 doların üzerine çıkmasına neden oldu.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: ntv.com.tr
