ABD Başkanı Donald Trump, Suudi Arabistan ile yapılan sivil nükleer iş birliği anlaşmasını incelenmek üzere pazartesi günü Kongre’ye gönderdi.
Bir ABD yetkilisi, gizli belgenin iletildiğini doğruladı ve Enerji Bakanlığı öncülüğünde hazırlanan anlaşmanın Atom Enerjisi Yasası ile uyumlu olduğunu belirtti. Yetkili ayrıca, anlaşmanın ilerlemesinin Suudi Arabistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılımına bağlı olduğunu ifade etti. Söz konusu gelişme, MS Now tarafından salı günü bildirildi.
The Wall Street Journal, Suudi Arabistan ile yapılan nükleer anlaşmanın Kongre’ye resmi olarak sunulduğunu ilk kez duyurmuştu.
Kongre’nin, Atom Enerjisi Yasası kapsamında anlaşmayı incelemek için 90 günü bulunuyor. Bu süre zarfında herhangi bir itiraz gelmezse anlaşma yürürlüğe girecek. ABD’nin yabancı ülkelerle sivil nükleer enerji geliştirme konusunda iş birliği yapması durumunda, yasa gereği böyle bir inceleme süreci uygulanıyor. Kongre, inceleme döneminde ortak bir kararla anlaşmayı reddetmediği sürece, anlaşma otomatik olarak yürürlüğe girebiliyor.
Enerji Bakanlığı, konuya ilişkin yorum talebine henüz yanıt vermedi.
Nükleer ‘Tehlikeli Eşik’ Uyarısı
Council on Foreign Relations’ta Stanton nükleer güvenlik kıdemli araştırmacısı olan Erin Dumbacher, bu anlaşmanın ABD’nin geleneksel sıkı nükleer silahsızlanma önlemlerinden ayrıldığını vurguladı.
Dumbacher, CNBC’ye yaptığı açıklamada, “Bu durum, nükleer silaha sahip ülke sayısını dokuzda tutan önlemler olmadan, daha fazla ülkenin nükleer materyale sahip olmasına giden tehlikeli bir eğilim başlatabilir” diyerek, dünya genelinde kontrolsüz nükleer materyalin yaratabileceği risklere dikkat çekti.
Suudi Arabistan-İsrail Normalleşmesinde Engeller
Bu adım, Trump’ın temmuz ayında Suudi Arabistan ile onayladığı nükleer anlaşmanın ardından geldi. Söz konusu anlaşma, krallığın sivil nükleer programı için uranyum zenginleştirme kapasitesi kazanmasının önünü açabilir. On milyarlarca dolar değerinde olduğu tahmin edilen anlaşma, ABD-Suudi ortak çalışması sonrası Suudi Arabistan’da bir uranyum zenginleştirme tesisi kurulmasına zemin hazırlayabilir. Anlaşmanın süresi 30 yıl olarak belirlendi.
Trump, ABD-Suudi sivil nükleer anlaşmasının Suudi Arabistan’ın uranyum zenginleştirmesini yasaklayacağını ve anlaşmanın yalnızca Riyad’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılıp İsrail ile ilişkileri normalleştirmesi halinde ilerleyeceğini belirtti.
Öte yandan Suudi Arabistan, bağımsız bir Filistin devleti tanınmadan İsrail ile ilişkileri normalleştirmeyeceğini açıkladı. Bu tutum, 2023’te başlayan Gazze savaşı sonrası daha da güçlendi.
Senatörlerden Nükleer Anlaşmaya Tepki
Anlaşma, ABD’li senatörler arasında da endişelere yol açtı. Senatör Chris Murphy (D-Conn.), bu adımın ABD’nin İran ile müzakerelerdeki pazarlık gücünü zayıflatabileceği ve Ortadoğu’da nükleer silahlanma riskini artırabileceği uyarısında bulundu.
Benzer şekilde Senatör John Kennedy (R-La.), anlaşmanın zamanlamasına dair şüphelerini dile getirdi. Kennedy, ABD’nin hâlâ İran ile çatışma halinde olduğu bir dönemde Suudi Arabistan ile nükleer anlaşma yapılmasının, ABD’nin bölgedeki politikası hakkında çelişkili ve karışık bir mesaj verdiğini söyledi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Benzinga
