ABD Başkanı Donald Trump, ABD ile İran arasında yeni bir anlaşmanın bugün imzalanacağını açıkladı. Trump, bu anlaşmanın Tahran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğini ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz trafiğine yeniden açılmasını sağlayacağını belirtti.
Trump, sahibi olduğu Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran’ın artık nükleer silah istemediğini ve satın alma, geliştirme ya da başka bir yolla nükleer silaha sahip olmayacağını ifade etti.
Trump açıklamasında, anlaşmanın ertesi gün imzalanmasının planlandığını ve imzanın hemen ardından Hürmüz Boğazı’nın tüm gemilere açılacağını söyledi. Ayrıca, İran ile ilişkilerin önceki yönetimlere kıyasla çok daha iyi bir noktada olduğunu vurguladı ve sürecin hızlı, kolay ve sorunsuz ilerlemesini umduğunu belirtti. Aksi durumda ise, bir daha asla kullanmak zorunda kalmayacakları nihai bir alternatiflerinin olduğunu ekledi.
Daha önce İran, ABD ve arabulucu ülkeler, Orta Doğu’da üç aydır süren savaşı sona erdirecek ön barış anlaşmasının günler içinde imzalanabileceğini açıklamıştı. Ancak taraflar, anlaşmanın zamanlaması ve içeriği konusunda farklı görüşler bildirdi.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İslamabad’ın 24 saat içinde elektronik imzaya hazır olacağını ve ardından gelecek hafta teknik düzeyde görüşmeler yapılacağını açıkladı. Şerif, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, barış anlaşmasına hiç olmadıkları kadar yakın olduklarını ve bu tarihi anlaşmanın kalıcı barış için güçlü bir temel oluşturacağına inandıklarını belirtti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise daha temkinli bir açıklama yaparak, mutabakat zaptının imzalanacağı kesin tarihi bekleyip görmeleri gerektiğini, ancak bu tarihin ertesi gün olmayacağını ve önümüzdeki günlerde gerçekleşme ihtimalinin göz ardı edilemeyeceğini söyledi.
Tansiyonun Yükselmesi
Son günlerde İran ile İsrail ve ABD arasındaki çatışmalar, nisan ayında ateşkesin başlamasından bu yana en yoğun seviyesine ulaştı. Trump, perşembe günü İran’ın petrol ihracat terminali Harg Adası’nı ele geçirmekle ve yeni bir saldırı dalgası başlatmakla tehdit etmiş, ardından diplomatik bir ilerleme sağlandığını öne sürmüştü. ABD Başkanı, taslak anlaşmanın İran liderliğinin en üst düzeyi tarafından onaylandığını belirtmişti.
Çatışmalar boyunca Trump yaklaşık 40 kez anlaşmanın tamamlanmak üzere olduğunu iddia etti; ancak bu açıklamaların ardından İran’a yönelik yeni saldırı tehditleri de devam etti.
Taraflar Karşılıklı Taviz İddiasında
ABD ve İran’daki yetkililer, olası anlaşmayı kendi ülkeleri açısından bir başarı olarak göstermeye çalışıyor ve karşı tarafın önemli tavizler verdiğini savunuyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, taslak anlaşmanın İran’ın çatışmadan daha güçlü çıktığını gösterdiğini söyledi ve İran’ın ABD ile yapılan savaşın galibi olduğunu ifade etti.
Bu açıklamalardan saatler sonra ABD güçleri, Hürmüz Boğazı’na doğru ilerleyen çok sayıda İran yapımı tek yönlü saldırı İHA’sını düşürdü. Savaş öncesinde, dünya petrol ve sıvı doğalgaz arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik su yolu olan Hürmüz Boğazı, çatışmaların başlamasından birkaç gün sonra İran tarafından büyük ölçüde ticari gemi trafiğine kapatılmıştı.
Anlaşmanın İçeriği Hakkında Farklı İddialar
Müzakerelere yakın kaynaklara göre önerilen anlaşma, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngörüyor. İran’ın nükleer programına ilişkin görüşmelerin ise daha sonra yapılması planlanıyor.
Trump, İran’ın yarı resmi Mehr haber ajansında yayımlanan ve İran müzakere ekibine yakın bir kaynağa dayandırılan taslak anlaşma metni haberinin gerçekle ilgisi olmadığını söyledi.
Mehr ve İranlı yetkililere göre anlaşma, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde çatışmayı sona erdirecek ve İran’ın dondurulmuş 24 milyar dolarlık varlığının serbest bırakılmasını sağlayacak.
Taslak metne göre ayrıca:
– Tahran’ın nükleer programı konusunda 60 günlük bir müzakere süreci başlatılacak,
– İran’ın petrol ve petrokimya ürünleri satışına yönelik yaptırımlar askıya alınacak,
– İran, Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerden hizmet bedeli alma hakkına sahip olacak,
– 13 Nisan’dan bu yana uygulanan ABD deniz ablukası kaldırılacak.
Ancak bu iddialar, Washington’dan gelen açıklamalarla çelişiyor. ABD’li yetkililer, anlaşmanın İran’ın nükleer materyallerinin imha edilmesini, nükleer programının sökülmesini, İran’ın dondurulmuş fonlarının ise belirli şartlar yerine getirilmeden serbest bırakılmamasını ve Tahran’ın bölgedeki müttefik silahlı gruplara desteğini sonlandırmasını içerdiğini savunuyor.
Adının açıklanmaması koşuluyla gazetecilere konuşan bir ABD’li yetkili, anlaşmanın Trump’ın temel hedeflerini karşıladığını ve müzakereleri çok iyi bir noktaya taşıdığını belirtti.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: haberturk.com
