Aylardır süren ve küresel enerji fiyatlarını yükselten İran savaşında taraflar ilk kez somut bir uzlaşmaya yaklaştı. ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, İran ile varılan mutabakatın pazar günü imzalanmasının planlandığını ve küresel petrol arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın imzanın hemen ardından tüm taraflara açılacağını belirtti.
Trump, pazar gününü işaret etti
Arabuluculuğu üstlenen Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, iki tarafın bir barış çerçevesinde uzlaştığını ve İslamabad’ın pazar günü elektronik imza için hazırlık yaptığını açıkladı. Şerif, bu adımı gelecek hafta teknik düzeyde görüşmelerin izleyeceğini ve tarafların barış anlaşmasına her zamankinden daha yakın olduğunu ifade etti. ABD’li bir yetkili ise kesin tarih vermekten kaçınmakla birlikte anlaşmayı güçlü olarak nitelendirdi.
Anlaşmanın imzalanma ihtimali
ABD’li yetkili, imza olasılığını cuma sabahı için %75, akşam ise %80 ila %85 olarak tahmin etti. Süreçteki sistemlerin karmaşıklığı nedeniyle ihtimali %100 olarak görmediğini vurguladı.
Tahran zamanlamada temkinli
İran tarafı ise imza beklentisine aynı kararlılıkla yaklaşmadı. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, devlet medyasına yaptığı açıklamada sürecin önümüzdeki günlerde tamamlanabileceğini, ancak karşı tarafın tereddütleri nedeniyle zamanlama konusunda temkinli olunması gerektiğini belirtti. Bekayi, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılmasının anlaşmanın ayrılmaz bir parçası olduğunu vurguladı.
Mutabakatın imzalanacağı kesin tarihi bekleyip görmemiz gerekecek, ancak bu yarın olmayacak.
Anlaşmada neler var?
Görüşmelere yakın kaynaklara göre mutabakat zaptı, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılmasını öngörüyor. Taraflar bu iki adımı eş zamanlı olarak atacak, boğazın mayınlardan temizlenmesi ise sonraki aşamaya bırakıldı. Trump’ın savaş gerekçesi olarak gösterdiği nükleer program ise ayrı bir müzakere sürecinde ele alınacak.
Taslak mutabakat 14 maddeden oluşuyor. Gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere dönmesi hedefleniyor. Nükleer müzakere takvimi ise 60 gün olarak planlandı.
Reuters’a konuşan kaynaklara göre ABD, boğazın açılması karşılığında milyarlarca dolarlık dondurulmuş İran varlığını serbest bırakmaya ve petrol ihracatına yönelik yaptırımlardan feragat etmeye başlayacak. İran basını ise taslağın 14 maddeden oluştuğunu ve gemi trafiğinin 30 gün içinde normalleşmesinin hedeflendiğini aktardı.
Hürmüz’de ücret tartışması
Boğazın hangi koşullarda işleyeceği konusunda iki başkent arasında görüş ayrılığı bulunuyor. ABD’li yetkili, Hürmüz’ün geçiş ücreti alınmadan açılacağını savunurken; İran tarafı, sunulan hizmetler için ücret alınacağını ve boğazın yönetiminin savaş öncesi düzene dönmeyeceğini belirtiyor. Anlaşmaya taraf olmayan İsrail’in tutumu ve boğaz çevresinde yaşanan insansız hava aracı gerginliği de imza öncesi belirsizliği artıran başlıklar arasında yer alıyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: endeks24.com
