Sızdırılan belgeler ve askeri patentler, Rusya’nın “C430L” kod adlı gizli bir program kapsamında İran’a gelişmiş süpersonik seyir füzesi geliştirmesinde yardım ettiğini ortaya koydu. ABD uçak gemilerini ve savaş gemilerini hedef alabilecek bu teknolojinin transferi, iki ülke arasındaki askeri iş birliğinin derinleştiğini gösteriyor.
İngiliz basını The Financial Times’ın haberine göre Rusya, Tahran yönetimine ABD savaş gemilerini ve uçak gemilerini tehdit edebilecek gelişmiş süpersonik seyir füzeleri geliştirmesi için gizlice yardım etti.
Financial Times tarafından sızdırılan Rus yazışmaları, seyahat kayıtları ve askeri patentlerin incelenmesiyle ortaya çıkan “C430L” kod adlı gizli program kapsamında, Rusya’nın en deneyimli füze uzmanları ABD’nin uçak gemilerini vurabilecek bir İran füzesinin üretilmesi için görev aldı.
FT’ye göre programın temel amacı, bir seyir füzesinin ses hızının birkaç katı hızda uçuşunu sürdürebilmesini sağlayan ramjet itki sistemini İran’ın geliştirmesine yardımcı olmak.
Uzmanlar, bu teknolojinin gemi karşıtı ve kara saldırı füzeleri için tasarlandığını vurguladı. ABD’nin yüzen üsleri olan uçak gemileri için bu füzeler gerçek bir tehdit anlamına geliyor.
RUSYA VE İRAN’IN ORTAK PROJESİ
Gizli proje, Rusya’nın devlete ait silah ihracatçısı Rosoboronexport ile gemi, denizaltı ve kara platformlarından fırlatılan füze sistemlerinden sorumlu NPO Mashinostroyenia tarafından organize edildi.
Sızdırılan seyahat kayıtları; aralarında NPO Mashinostroyenia Genel Müdür Yardımcısı Alexander Dergachev, Hava Emici İtki Üniteleri Tasarım Departmanı Başkanı Alexander Chebakov ve Aerodinamik ve Balistik Departmanı Başkanı Yuri Prokhorchuk’un da bulunduğu kıdemli uzmanların, sözleşmenin imzalandığı kasım 2023 öncesinde Tahran’a defalarca seyahat ettiğini gösterdi.
Ayrıca Rosoboronexport’un Savunma Teknolojileri ve Uzay Departmanı Başkanı Vladislav Kuzmichev de bu temaslara katılarak sözleşmeyi İran Savunma Bakanlığı ile müzakere etti.
PARÇALARINI GÖNDERDİLER
2025 yılına gelindiğinde NPO Mashinostroyenia, İran’ın ramjet sistemine ilişkin teknik materyalleri teslim aldı.
Rus mühendisler, İran’ın gerçekleştirdiği bir uçuş testinin verilerini analiz ederek Tahran’a yakıt sistemi, yanma kararlılığı, hava girişi ve motor parçaları gibi konularda detaylı sorular iletti.
Ayrıca test telemetri verilerinin birinci dakikadan kısa sürede kesilmesinden sonra motorun çalışmaya devam edip etmediği de araştırıldı.
Müzakerelerin ve teknik rapor çalışmalarının ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın sürdüğü 2026 yılına kadar devam ettiği, haziran 2026 tarihli bir Rosoboronexport mektubuyla belgelendi.
UZMANLAR NE DİYOR?
Conflict Armament Research kıdemli analisti Fabian Hinz, bunun Rusya’dan İranlıların onlarca yıldır elde etmek istediği son derece stratejik bir askeri teknolojinin transferi olduğunu belirtti. Hinz, böyle bir programın Rusya’da en üst düzeyden siyasi onay gerektirdiğini vurguladı.
Hinz ayrıca, teknoloji transferinin yalnızca plan veya parça göndermek olmadığını, 60 yaşındaki tecrübeli bir mühendisin gelip sorunları çözmesinin son derece değerli olduğunu ekledi.
CIA’in eski İran analistlerinden Jim Lamson ise bu sistemin İran’a ABD Donanması gemilerini tehdit edebilecek nitelikte stratejik bir silah kazandıracağını belirtti. Lamson, Rusların İranlıların teknik sorunlarını çözmelerine yardımcı olabilmesi halinde bunun Rusya’nın son yıllarda İran’a yaptığı en etkili askeri-teknik yardımlardan biri olacağını ve İran savunma sanayisi için uzun vadeli faydalar sağlayacağını söyledi.
RUSYA’NIN PLANI NE?
Sciences Po Üniversitesi’nden Profesör Nicole Grajewski, gizli programın Rusya’nın Ukrayna savaşını genişletmeye ve ABD’yi farklı tiyatrolara çekmeye çalıştığını, Rusya’nın bölgedeki kırmızı çizgileri eskisi kadar önemsemediğini ifade etti.
Öte yandan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’a Moskova’nın bu zorlu dönemde İran’ın ihtiyacı olan yardımı vermeye çalıştığını ve gerekli malları tedarik ettiğini söyledi.
Putin daha önce, Batı’nın Ukrayna’ya füze tedarikine misilleme olarak aynı sınıftan silahların Rusya tarafından, askeri tesislere saldırıların gerçekleştirileceği bölgelere tedarik edilebileceğini belirtmişti.
İRAN’IN İLK DENEMESİ DEĞİL
İran’ın ramjet teknolojisini kullanma çabaları onlarca yıl öncesine dayanıyor. Tahran yönetimi 2016 yılında süpersonik gemi karşıtı füzeler geliştireceğini ilan etmiş, 2018’de ise iki İranlı diplomat Ukrayna’da Sovyet dönemi Kh-31A füzelerine ait parçaları temin etmeye çalışırken tutuklanmıştı.
2019’da Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney yerli bir ramjet motorunu incelerken görüntülenmiş, ağustos 2023’te ise Devrim Muhafızları’yla bağlantılı Tasnim haber ajansı bir süpersonik seyir füzesi prototipinin test edildiğini duyurmuştu.
Bu füze desteği; İran’ın Rusya’ya Ukrayna’da kullanılan Şahed İHA’larını sağlaması ve Rusya’nın da İran’a Verba hava savunma sistemleri ile Çin merkezli Earth Eye şirketinden sağlanan uydu görüntüleri tedarik etmesiyle derinleşen stratejik ortaklığın en kritik adımlarından biri olarak öne çıkıyor.
Kremlin, Rosoboronexport, NPO Mashinostroyenia ve İran hükümeti ise konuya ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: sozcu.com.tr
