QatarEnergy, Avrupa ve Asya’daki müşterilere sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) teslimatlarında mücbir sebep uygulamasını uzattı. Bu karar, Hürmüz Boğazı’ndan düzenli LNG sevkiyatlarının büyük ölçüde durması nedeniyle alındı.
İtalyan enerji şirketi Edison, QatarEnergy’nin eylül sonu ile kasım başı arasında planlanan beş LNG kargosunu daha teslim edemeyeceğini açıkladı.
Böylece nisan ayından bu yana Edison’un sözleşmesi kapsamında etkilenen kargo sayısı 29’a yükseldi. Bu da yaklaşık 3,8 milyar metreküp doğal gaza karşılık geliyor.
Edison, bu kargolardan 21’ini (yaklaşık 2 milyar metreküp) halihazırda ikame ettiğini ve müşterilerine taahhütlerini yerine getirmeye devam edebileceğini belirtti.
QatarEnergy’nin Pakistan’daki alıcılara iptallerin ekim ayına kadar süreceğini bildirdiği, Bangladeş’e yapılan sevkiyatların ise eylül sonrasına kadar etkileneceği ifade edildi. Diğer Avrupalı alıcılar da benzer bildirimler almaya başladı.
QatarEnergy, mart ayında ilk kez mücbir sebep ilan etmiş ve kesintinin beklenenden uzun sürmesi nedeniyle bu uygulamayı her ay yenilemişti.
Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikası Merkezi’nden araştırmacı Anne-Sophie Corbeau, siyasi bir çözüm ya da ana paydaşlardan birinin geri adım atmaması halinde mevcut durumun bir süre daha devam edeceğini söyledi.
Corbeau, QatarEnergy’nin mücbir sebep uygulamasını ay bazında uzatmasının, normal ihracatın ne zaman başlayacağına dair güvenilir bir tarih olmamasından kaynaklandığını belirtti.
QatarEnergy, Euronews’in yorum talebine yanıt vermedi.
Alıcılar Katar LNG’sini nasıl ikame ediyor?
Yaşanan kesinti, Katar LNG’sinin büyük bölümünü küresel piyasadan çıkardı. ICIS verilerine göre, savaşın ilk altı ayında Katar yalnızca 18 kargo ihraç etti. Geçen yıl aynı dönemde bu sayı 509’du.
Bu düşüşün Katar’a yaklaşık 24 milyar dolar (20,7 milyar euro) kayıp yaşattığı tahmin ediliyor.
Diğer ihracatçılar ise açığın bir kısmını kapattı. Corbeau, ABD ve Kanada’dan, özellikle son bir yılda faaliyete geçen tesislerden daha fazla LNG geldiğini, Nijerya ve Malezya’da da üretimin arttığını söyledi.
Ancak ikame tedarikler açığın tamamını karşılamadı. Bazı Asya ülkeleri tüketimi azalttı ya da başka yakıtlara yöneldi. Avrupa ise pahalı spot kargolar için rekabet etmek yerine depolardaki gazı daha fazla kullandı.
Corbeau, mevcut kargoların en yüksek teklifi veren alıcılara gittiğini, Güneydoğu Asya’daki bazı alıcıların yüksek LNG fiyatlarına rağmen aktif kalmaya devam ettiğini belirtti.
Corbeau, Katar ve BAE’den LNG kaybının uzamasının, başka bölgelerde üretim artsa bile 2026’da küresel ticaretin düşmesine yol açabileceğini ifade etti.
Avrupa ve Asya farklı risklerle karşı karşıya
Kesintinin ithalatçı ülkeler üzerindeki etkisi eşit dağılmadı. Avrupa Birliği’nin LNG ithalatı, nisan ile ağustos arasında geçen yılın aynı dönemine göre daha düşük gerçekleşti. Çin’in ithalatı da azaldı ancak bu düşüş aylar arasında değişkenlik gösterdi.
Corbeau, en büyük riskin Katar veya BAE LNG’sine yüksek oranda bağımlı olup yeterli ikame kargo bulamayan ülkelerde olduğunu söyledi. Kısa vadeli alımlara bağımlı olanlar ise özellikle savunmasız durumda.
Corbeau, Pakistan, Bangladeş ve Hindistan’ı en kırılgan ülkeler olarak tanımladı. Japonya’nın ise Katar’dan görece az LNG alması ve petrol ya da ABD gaz fiyatlarına endeksli uzun vadeli sözleşmelerinin çeşitliliği sayesinde daha korunaklı olduğunu belirtti.
Corbeau, Çin’in şu ana kadar Katar LNG’sindeki büyük kaybı yönetebildiğini, Avrupa’nın ise depolardaki gazı daha fazla kullanarak stoklarını azalttığını söyledi.
ABD, Kanada, Avustralya ve Nijerya’da inşaatı süren yeni LNG ihracat kapasitesinin, zamanla Katar dışı arzı artırması bekleniyor.
Ancak küresel piyasanın, daha önce 2026 ortasında beklenen arz-talep dengesine yeniden kavuşması 2028’i bulabilir.
Hürmüz’ün açılması sadece ilk adım olur
İran savaşı öncesinde Hürmüz Boğazı, küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte birini taşıyordu. Bazı petrol tankerleri su yolunu kullanmaya devam etse de, LNG taşıyıcıları daha az bulunuyor, daha özel ve ikame edilmesi daha zor. Bu da Katar’ın gaz ihracatı için pratikte çok az alternatif bırakıyor.
Corbeau, QatarEnergy’nin boğazın güvenli olduğuna kanaat getirmesi halinde, hasar görmemiş 12 LNG üretim ünitesinden üretimi yaklaşık iki ay içinde yeniden başlatmayı planladığını söyledi.
QatarEnergy, Ras Laffan’daki saldırılarda zarar gören iki ünitenin onarımının ise üç ila beş yıl sürebileceğini açıkladı.
Haziran ayında ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat sonrası sınırlı LNG hareketi yeniden başlamıştı. Ancak bu toparlanma kısa sürdü; yeni saldırılar deniz taşımacılığı riskini tekrar artırdı.
Corbeau, kısa süreli yeniden başlatmanın, Katar’ın hasar görmemiş tesislerinden ihracatı nispeten hızlı şekilde yeniden başlatabileceğini gösterdiğini ancak bunun yalnızca gemilerin Hürmüz’den güvenli ve istikrarlı şekilde geçebilmesi halinde mümkün olacağını vurguladı.
En önemli unsurun boğazın gerçekten açık olduğundan emin olmak olduğunu belirten Corbeau, bunun ise oldukça zor olduğunu söyledi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: euronews.com
