Salı günü küresel hisse senedi piyasalarında satış eğilimi belirginleşirken, fiyatlamalar üzerinde Orta Doğu’daki gerilimin yeniden tırmanması etkili oldu. Bölgede askeri hareketliliğin sürmesiyle birlikte sabah saatlerinde iki tankerin saldırıya uğraması, ardından ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın İran Devrim Muhafızları’na ait hedeflere yönelik yeni hava operasyonları düzenlemesi ve İran’ın karşılık vermesi, jeopolitik risk algısını yükseltti. Bu gelişmeler Brent petrol fiyatlarını yukarı taşırken, enerji maliyetlerine ilişkin endişeler tahvil faizlerindeki yükselişi de destekledi. Son birkaç günlük fiyatlama davranışı genel olarak değerlendirildiğinde, yatırımcı duyarlılığında belirgin bir bozulma olduğu görülüyor. Ayrıca, İran merkezli çatışmaların kısa vadede çözüme kavuşma ihtimalinin zayıf görünmesi ve jeopolitik tansiyonun Rusya-Ukrayna savaşıyla sınırlı kalmayıp Moskova ile Avrupa arasındaki ilişkilere de yansıması, belirsizlikleri artırıyor. İran ve Ukrayna kaynaklı jeopolitik risklerin emtia piyasalarındaki etkisi ise sırasıyla petrol ve buğday fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskının devam etmesi şeklinde oldu.
Siyasi gelişmeler de küresel risk algısını olumsuz etkileyen başlıklar arasında yer alıyor. Almanya İçin Alternatif (AfD) Partisi’nin 6 Eylül’deki seçimlerde Saksonya-Anhalt eyalet yönetimini kazanma ihtimali yakından izlenirken, Fransa’nın 6 Ekim’e kadar bütçe teklifini sunması gerekiyor. ABD’de ise 3 Kasım’da gerçekleştirilecek ara seçimler öncesinde hem Kongre’nin iki kanadındaki güç dağılımının nasıl şekilleneceği hem de seçim sonuçlarının uzun süreli bir siyasi anlaşmazlığa dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor. Geçmiş dönemlerde teknoloji ve yapay zekâ hisseleri, makroekonomik veya jeopolitik stresin yükseldiği dönemlerde genel piyasa performansını destekleyen başlıca unsurlardan biri olmuştu. Ancak son dönemde teknoloji sektöründeki fiyatlama dinamikleri bu alışılmış yapının dışında seyrediyor. Daha önce yatırımcıların ağırlıklı olarak satış yönünde pozisyon aldığı geleneksel yazılım şirketlerinde güçlü yükselişler yaşanırken, mega ölçekli teknoloji şirketlerinde performans daha sınırlı kalıyor ve yapay zekâ ekosistemine altyapı sağlayan şirketlerde oynaklık artıyor.
İstanbul Sanayi Odası, ağustos ayı imalat PMI verilerini yayımladı. İmalat PMI temmuzda 47,7’den 48,1’e yükselse de 50,0 eşik değerinin altında kalarak faaliyet koşullarında ılımlı bir yavaşlamaya işaret etti. Anket katılımcılarına göre Orta Doğu’daki savaş, geniş bir ölçeğe yayılan belirsizliğe bağlı olarak ağustosta da talebin zayıf seyretmesine yol açtı ve imalat sektörünün performansını baskılamaya devam etti. Bunun sonucunda hem toplam yeni siparişler hem de yeni ihracat siparişleri yavaşladı. Her iki göstergedeki düşüş ise temmuz ayına kıyasla daha sınırlı gerçekleşti.
İstanbul Ticaret Odası, ağustos ayı İstanbul tüketici fiyat endeksi (TÜFE) verilerini yayımladı. Buna göre endekste aylık değişim oranı temmuz ayındaki yüzde 2,06’dan yüzde 1,66’ya gerilerken, yıllık enflasyon yüzde 35,20’den yüzde 34,96’ya indi. Alt harcama gruplarına bakıldığında, aylık bazda en yüksek artış yüzde 17,28 ile eğitimde gerçekleşirken, onu yüzde 8,22 ile alkollü içecekler ve tütün grubu izledi.
Bu görünüm altında dün gün sonu fiyatlamaları, riskten kaçış temasının genele yayıldığını gösterdi. S&P 500 günü yüzde 0,71’lik kayıpla tamamlarken, eşit ağırlıklı S&P 500 ise yüzde 0,84 geriledi. Dow Jones’ta kayıp yüzde 0,79, Nasdaq’ta yüzde 0,81 ve Russell 2000’de ise yüzde 1,23 olarak gerçekleşti. ABD hazine tahvillerinde satışların güçlenmesiyle getiri eğrisi genelinde faizler 2-5 baz puan yükseldi. Fed’e ilişkin piyasa beklentileri de daha sıkı bir para politikası yönünde hareket etmeyi sürdürdü. Yıl sonuna kadar fiyatlanan toplam faiz artışı yaklaşık 40 baz puana çıkarken, Jackson Hole öncesinde bu rakam yaklaşık 25 baz puan düzeyindeydi. Fed’in 16 Eylül toplantısında faiz artırma ihtimali ise yaklaşık yüzde 67 seviyesinde bulunuyor. Dolar endeksi yüzde 0,3 yükselirken, Brent petrol yüzde 4,6 artışla varil başına 95 dolar seviyesine yaklaştı. Alternatif varlıklarda ise satış baskısı öne çıktı. Altın yüzde 2,5, gümüş yüzde 3,7 ve Bitcoin ise yüzde 1,8 değer kaybetti. BIST 100 endeksi dünkü işlem gününe 9 puanlık sınırlı bir kayıpla başlangıç yaptı. Gün boyunca yön arayışının ve dalgalı fiyatlamaların öne çıktığı endeks, kapanışta yüzde 0,73 değer kaybederek 14.229 puan seviyesine geriledi.
Bu sabah Asya borsalarında Kore öncülüğünde belirgin satış baskısı sürerken, ABD ve Avrupa vadeli endekslerinde de negatif bir görünümün hakim olduğu görülüyor. Yurt içi veri gündeminde bugün makroekonomik açıdan öne çıkan önemli bir açıklama bulunmazken, ABD’de açıklanacak ağustos ayı ADP özel sektör istihdam verileri günün önemli başlıkları arasında yer alacak.
Koç Holding, Tüpraş’taki hisselerinin bir kısmını Merrill Lynch International’a satma kararı aldı. Bu kapsamda holdingin Tüpraş sermayesinde sahip olduğu 11 milyon TL nominal değerli A grubu pay (çıkarılmış sermayenin yüzde 0,57’si) ile dolaylı ana ortak Temel Ticaret ve Yatırım A.Ş.’nin sahip olduğu 5 milyon 19 bin 979 TL nominal değerli A grubu payın (çıkarılmış sermayenin yüzde 0,26’sı) satışı gerçekleştirilecek. Pay başına belirlenen satış bedeli 384,50 TL olarak açıklandı. İşlem sonrası Koç Holding ve iştiraki Enerji Yatırımları A.Ş.’nin Tüpraş’taki toplam pay sahipliği oranı yaklaşık yüzde 50,1 seviyesinde korunacak. İşlem sonrası Tüpraş’ın halka açıklık oranı yüzde 49,7’ye yükselecek. Devir işleminin 3 Eylül tarihinde hayata geçirilmesi ve 7 Eylül tarihinde de takas süreçlerinin tamamlanması öngörülüyor.
Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) ağustos ayı verilerini açıkladı. Buna göre ağustosta yurt içinde 81 bin adet otomobil ve hafif ticari araç satıldı. Bu sayı, geçtiğimiz yılın aynı ayına göre yüzde 20,3 düşüşe, geçtiğimiz 5 yılın ağustos ayı ortalamasına göre ise yüzde 4,4 artışa işaret etti. Ağustosta yıllık bazda gerileme üst üste 6’ncı aya taşınmış oldu. Geçtiğimiz ay yerli araçların pazar payı ise yıllık bazda 4,6 yüzde puan artarak yüzde 31,1 oldu. Elektrikli otomotiv satışları ise yüzde 32 daralarak yaklaşık 12 bin seviyesine gelirken, bu araçların pazar payı yüzde 19,4 oldu.
TCMB’nin yayımladığı yeni blog yazısına göre deprem bölgesinde konut arzının artması ile kira enflasyonu yavaşladı. 2023 ve 2024 yıllarında diğer illere kıyasla daha yüksek bir kira enflasyonu görülen bölgede, yeniden imar çalışmalarının hızlanması ile kira enflasyonunda bir yavaşlama görüldü. Bu yavaşlama, depremden doğrudan etkilenen bölgelerin yanı sıra deprem sonrası dönemde bölgeden göç alan bölgelerde de gözlemlendi. TCMB araştırmacılarının değerlendirmesine göre bu görünümde deprem bölgesine geri göç rol oynamış olabilir.
Verisk’in araştırmasına göre doğal afetler yıllık 450 milyar dolara mal olabilir. Araştırmaya göre küresel kayıpların yüzde 62’si sigortasız durumda; bu da yıllık 279 milyar dolar sigortasız kayıpla karşılaşıldığı anlamına geliyor. Verisk’in değerlendirmesine göre kayıpların artmasında kentleşmenin yanı sıra iklim değişikliği de önemli bir rol oynuyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: foreks.com
