ABD borsalarında dün yapay zekâ hisselerinde sert satışlar görüldü. OpenAI’ın yıllıklandırılmış gelirinin, daha önce haberleştirilen yaklaşık 70 milyar dolar yerine 50 milyar dolar seviyesinde olduğunun yazılması, büyümeye ilişkin endişeleri tetikledi. Ancak sonradan netleşen detaylar, ilk bakışta oluşan olumsuz tablodan oldukça farklıydı: İki rakam arasındaki fark, gelirlerdeki düşüşten değil, brüt ve net hesaplama yöntemlerinden kaynaklanıyordu.
8 Ekim seansında Nasdaq Composite %1,3, S&P 500 %0,5 geriledi. Nvidia %2,9, Broadcom %4,3 ve Micron %4,8 değer kaybederken Oracle yaklaşık %5,5, CoreWeave ise %7,8 düştü. Petrol fiyatlarındaki yükseliş de piyasayı baskıladı ancak yapay zekâ hisselerindeki kayıplar belirgin şekilde öne çıktı.
Satışların merkezinde, OpenAI’ın beklenenden daha az gelir ürettiği ve bunun gelecekteki altyapı harcamalarını zorlayabileceği endişesi vardı. Oysa haberin detayları, talepte bir bozulmaya işaret eden yeni bir veri sunmuyordu.
Paylaşılan haberin güncellemesinde, Financial Times’ın 50 milyar dolarlık rakamı net, 70 milyar dolarlık rakamı ise brüt gelir yaklaşımıyla açıkladığı belirtildi. CNBC de önceki yüksek rakamın iş ortaklarının brüt gelirlerini içerdiğini ve Anthropic ile daha karşılaştırılabilir bir ölçüm oluşturmak amacıyla kullanıldığını aktardı. Dolayısıyla burada aynı gelir kaleminin 70 milyar dolardan 50 milyar dolara gerilemesi söz konusu değil. Farklı kapsamlarla hesaplanan iki rakam karşılaştırılıyor.
Peki, brüt ve net gelir arasındaki fark ne? Buradaki ayrım, iş ortakları üzerinden yapılan satışların nasıl kaydedildiğiyle ilgili. Örneğin müşteri bir yapay zekâ hizmetine 100 dolar ödüyor ve bunun 30 doları bulut sağlayıcısına kalıyorsa, brüt yöntemde 100 dolar gelir, 30 dolar gider gösterilebilir. Net yöntemde ise yalnızca şirkete kalan 70 dolar gelir olarak kaydedilir. Müşterinin ödediği para ve şirketin elinde kalan tutar aynıdır; değişen, gelirin nasıl raporlandığıdır.
OpenAI için konuşulan yaklaşık 70 milyar dolarlık brüt ve 50 milyar dolarlık net yıllıklandırılmış gelir arasındaki ayrım da bu çerçevede değerlendirilmeli. Dolayısıyla bu iki rakam, şirketin satışlarının 20 milyar dolar düştüğünü göstermiyor.
Bu ayrım yatırımcı açısından kritik. Gerçek bir gelir kaybı; müşteri talebinin, kullanımın veya fiyatlama gücünün zayıfladığını düşündürebilir. Gelirin brüt ya da net gösterilmesi ise tek başına bu sonuçların hiçbirini doğurmaz. Hesaplama yönteminin değişmesi, müşterilerin daha az yapay zekâ kullandığı veya veri merkezlerine duyulan ihtiyacın azaldığı anlamına gelmez.
Üstelik aynı haber akışında, büyüme açısından çok daha dikkat çekici veriler de bulunuyordu. CNBC’nin yatırımcı sunumundan aktardığı bilgilere göre OpenAI, üçüncü çeyrekte toplam yıllıklandırılmış gelir temposunda %77, kurumsal iş kolunda ise %107 büyüme bildirdi. Bunlar gerçekleşmiş yıllık toplam gelir değil, dönem içindeki gelir hızını yıllığa taşıyan ölçümler olsa da şirketin büyüme yönü açısından güçlü sinyaller veriyor.
Özellikle kurumsal taraftaki büyüme, yapay zekâ yatırımları açısından olumlu okunabilir. Şirketlerin bu hizmetlere daha fazla harcama yapması, teknolojinin iş süreçlerinde ekonomik karşılık bulduğu görüşünü destekliyor. Kullanımın genişlemesi de hesaplama kapasitesi, bulut hizmetleri ve çip talebinin devamlılığı için destekleyici bir unsur.
Bu çerçevede değerlendirmemiz, dünkü satışların OpenAI’ın faaliyetlerinde doğrulanmış bir kötüleşmeden çok, gelir rakamlarının sunumuna ilişkin belirsizliğe verilen sert bir tepki olduğu yönünde. Brüt ve net gelir ayrımının netleşmesi, satışları tetikleyen endişenin önemli bir kısmını zayıflatıyor.
Bu, her yapay zekâ hissesinin her fiyattan cazip olduğu anlamına gelmese de güçlü büyümesini nakit akışına dönüştürebilen ve finansman yapısını yönetebilen şirketlerde geri çekilmeleri yeniden değerlendirmek için bir gerekçe sunuyor. Yatırım tezini değiştirecek gelişme, müşterilerin daha az harcaması veya siparişlerin zayıflaması olurdu. Dünkü gelir karşılaştırması böyle bir bozulmayı ortaya koymadı.
Fiyatlar sert geriledi; ancak bu haber özelinde yapay zekâ talebini destekleyen temel büyüme hikâyesinin zayıfladığı gösterilemedi. Kurumsal taraftaki güçlü büyüme ise uzun vadeli iyimserliği desteklemeye devam ediyor.
