İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD yaptırımları ve deniz ablukası nedeniyle ülkenin ticaret hacminde sert bir düşüş yaşandığını açıkladı. Öte yandan, İran Dini Lideri Mücteba Hamaney, ABD dolarına olan bağımlılığın azaltılması çağrısında bulundu.
Pezeşkiyan, devlet televizyonuna verdiği röportajda, “Yüzde 25 ile yüzde 35 arasında bir azalma yaşadık. İhracatımız azaldı, ancak ithalatımız daha fazla azaldı. İhracattaki düşüş, ithalattaki düşüşten biraz daha az, ithalat ise ciddi şekilde azaldı” dedi.
Pezeşkiyan, “Bu istatistikler ne anlama geliyor? Bazı insanlar yaptırımların hiçbir etkisi olmadığını söylüyor. Bu insanlara ne söyleyeceğimi gerçekten bilmiyorum. Sadece şunu belirtmek isterim ki, yaptırımların etkisiz olduğunu söylemek bu gerçeklerle örtüşmüyor” ifadelerini kullandı.
Öte yandan, Dini Lider Mücteba Hamaney cuma günü yayımladığı yazılı mesajda, ekonomik büyümeye, üretimin artırılmasına ve ABD dolarının kademeli olarak ekonomideki merkezi rolünden çıkarılmasına özel önem verilmesi gerektiğini vurguladı. Hamaney, “Direniş Ekonomisi’ni merkeze almak da aynı derecede hayati öneme sahip” dedi.
Yaptırımların sıkılaştırılması
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, pazartesi günü “Ekonomik Dışlanma Operasyonu” adıyla İran’ın küresel ekonomik bağlarını koparmayı hedefleyen yeni bir yaptırım kampanyası başlattı.
Bu kapsamda, Hazine Bakanlığı cuma günü yaptığı açıklamada, Mısır bankası Banque Misr’in BAE’deki operasyonlarının, İran’la finansal bağları olduğu iddiasıyla ABD finansal kurumlarıyla muhabir bankacılık erişiminin kesilmesini önerdi.
Bakanlık, Banque Misr BAE’nin son iki yılda İran’ın gölge bankacılık ağına dahil olabilecek 103 şirket için yaklaşık 1,8 milyar dolarlık işlem gerçekleştirdiğini bildirdi.
Banka ise cumartesi günü yaptığı açıklamada, ilgili otoritelerle iş birliği yaptığını ve düzenleyici işlemin yalnızca BAE şubesini kapsadığını, bu şubenin müşterilerine hizmet vermeye devam ettiğini belirtti.
ABD’nin uyguladığı yaptırımlar ve deniz ablukası nedeniyle İran’ın ham petrol ihracatı da sert şekilde geriledi.
Ticaret istihbarat şirketi Kpler’in perşembe günü paylaştığı verilere göre, ağustos ayında İran’ın ihracat için yüklediği ham petrol miktarında büyük bir düşüş yaşandı. ABD, Tahran’ı Hürmüz Boğazı’nı tamamen yeniden açmaya zorlamak amacıyla ekonomik baskıyı ve deniz ablukasını artırıyor.
Kpler’e göre, Tahran bu ay limanlarından ihracat için günde yaklaşık 260 bin varil ham petrol yükledi. Bu rakam, geçen yıl ağustos ayında kaydedilen 1,7 milyon varile kıyasla yüzde 80’in üzerinde bir düşüş anlamına geliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, 14 Temmuz’da İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol tankerlerine saldırmasına misilleme olarak ablukayı yeniden uygulamaya koydu. Tahran’ın ham petrol yüklemeleri, geçen aya göre ağustos ayında yüzde 70 azalarak 893 bin varilden bu seviyeye geriledi.
İran’ın petrol rezervleri
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 28 Ağustos itibarıyla kuvvetlerinin “82 ticari gemiyi yönlendirdiğini, 3’ünü devre dışı bıraktığını ve 2’sine uyumluluğu sağlamak için müdahale ettiğini” açıkladı.
Rapidan Energy Başkanı Bob McNally, Trump yönetiminin İran’ın sonunda parasının tükeneceğini ve teslim olmak zorunda kalacağını düşündüğünü belirtti.
Kpler emtia araştırma direktörü Matt Smith, ablukayı “çok etkili” olarak nitelendirdi ve “İran’ın ham petrol ihracat yüklemelerine büyük darbe vurdu” dedi. Smith, Tahran’ın tankerlerle yüklediği ham petrolün muhtemelen ablukayı aşamadığını da ekledi.
Buna karşın, İran Petrol Bakanlığı, Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, deniz ablukalarını aşarak 2026-2027 bütçe gereksinimlerini karşılayacak kadar satılabilir petrol rezervine sahip olduğunu bildirdi.
Bakanlık, dört aylık dönemde petrol satışlarından elde edilen 7,5 milyar doların ülkenin merkez bankasına aktarıldığını ve bu tutarın ocak 2027 başına kadar döviz harcamalarını karşılamaya yeteceğini belirtti.
Cuma günü, ABD ve İsrail’in İran’da “büyük çaplı askeri operasyonlar” başlatmasının üzerinden altı ay geçti. Bu gelişme, Körfez genelinde misilleme saldırılarını tetikledi ve Ortadoğu’da yeni bir savaşın fitilini ateşledi.
Başlangıçta haftalar süreceği öngörülen çatışma, jeopolitik analistlere göre sonu görünmeyen bir çıkmaza dönüştü.
Çatışma altı aydır devam ediyor ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması yönündeki çabalar hâlâ sonuçsuz.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: cnbc.com
