Ortadoğu’daki İran savaşı, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışını büyük ölçüde durdurdu ve en az 1 milyar varillik arz kaybına yol açtı. Bu gelişme, küresel enerji bağımlılıklarını ve ticaret ilişkilerini yeniden şekillendiriyor.
Bu değişimden en çok etkilenen bölge ise, enerji ihtiyacının büyük kısmını Basra Körfezi’nden karşılayan ve şimdi tedarik zincirini yeniden kurmak zorunda kalan Asya oldu. Verilere göre, Asya’nın ham petrol ithalatı nisan ayında 2016’dan bu yana en düşük seviyesine gerilemeye hazırlanıyor. Bölgedeki rafineriler, ekonomilerini ayakta tutmak için ABD WTI ve Mars tipi petrolün yanı sıra Kazakistan CPC Blend ve Batı Afrika’dan hafif ham petrol tedarikine yönelmiş durumda.
Energy Aspects araştırma direktörü Amrita Sen, FT Commodities Global Summit’te yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol akışının savaş öncesi seviyelere dönmesinin mümkün olmayabileceğini belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump, CNBC’ye verdiği röportajda, dünyanın en büyük petrol tankerlerinin artık ABD’nin Teksas, Louisiana ve Alaska limanlarına boş olarak gelip Amerikan petrolü ve gazı almak için sıraya girdiğini söyledi. Trump, Brent petrol fiyatının 200 dolar yerine 90 dolar civarında dengelenmesine şaşırdığını, bunun ise Batılı alternatif kaynakların devreye girmesiyle mümkün olduğunu ifade etti.
ABD Enerji Bakanlığı’nın verilerine göre, ülkenin ham petrol üretimi 2025’te günlük 13,6 milyon varile ulaşacak. Toplam sıvı yakıt üretimi ise günlük 24 milyon varile çıkarak Rusya ve Suudi Arabistan’ın toplamını geride bırakıyor. Doğal gaz üretimi de günlük 110 milyar fitküp ile Rusya, İran ve Çin’in toplamına yaklaşmış durumda. Bu üretim kapasitesiyle ABD, özellikle Venezuela’dan ağır ham petrol tedarikinin de başlamasıyla ihracatta avantajlı konuma geçti.
Bu eğilim, Amerikan enerji devlerine de yansıdı. ExxonMobil (XOM), mart ayı sonunda 176,41 dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü. EQT Corporation (EQT) ise yılın ilk çeyreğinde hisse başına kazancını yıllık bazda %413 artırdı.
Venezuela ve Rusya’nın Rolü
Petrol, moleküler zincir uzunluğuna göre 160’tan fazla farklı türde sınıflandırılıyor. ABD, tedarik zincirine Venezuela petrolünü entegre ederek ağır ham petrol kaynağı elde etti. Caracas ile Washington arasında varılan anlaşmanın ardından Venezuela’nın arzı mart ayında altı ay sonra ilk kez günlük 1 milyon varili aştı. Bu ağır petrol akışı, ABD ve Asya için Ortadoğu kaynaklı kayıplara karşı bir tampon görevi gördü.
Öte yandan Rusya da mevcut durumdan fayda sağladı. Reuters’ın haberine göre, Rusya’nın Suudi Arabistan’a indirimli fuel oil ihracatı mart ayında %18 arttı. Suudi Arabistan, elektrik üretiminde yerli ham petrolü yakmak yerine daha ucuz ithal alternatiflere yöneldi.
Moskova, bu süreçte Hindistan ile iş birliğini de güçlendirdi. liga.net’in aktardığına göre, Hindistan’ın mart ayı petrol ithalatı miktar bazında ikiye, değer bazında ise neredeyse dörde katlanarak 6,2 milyar dolara ulaştı.
İran’daki belirsizlik sürdükçe, yeni tedarik zincirlerinin gelişmeye devam etmesi ve piyasanın yeni bir dengeye ulaşması bekleniyor. Ancak eski düzene dönülüp dönülmeyeceği ise belirsizliğini koruyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Benzinga
