Trade etmeye yeni başlayan herkesin aklında benzer bir hedef var: doğru işlemi bulup kârlı çıkmak.
Ama işin gerçek tarafı şu ki trade etmek sadece getiri kovalamak değil, aynı zamanda risk yönetmeyi öğrenmek.
Çünkü her işlemde belirsizlik var. Planın ne kadar iyi görünürse görünsün, piyasa bazen ters köşe yapabilir.
Uzun vadede ayakta kalan trader’ları, kısa sürede başardığını sanıp daha büyük zararla dönenlerden ayıran şey nedir? Elbette kaybı kontrol etmek ve disiplinli kalmak.
İşte tam bu noktada 3-5-7 stratejisi devreye giriyor. Karmaşık sistemler kurmadan, onlarca indikatör arasında kaybolmadan, çok net bir çerçeve sunuyor. Üstelik uygulaması da oldukça basit.
Bu rehberde 3-5-7 stratejisi nasıl çalışır, neden bu kadar önemli ve günlük trade pratiğinde nasıl uygulanır, birlikte bakacağız.
3-5-7 stratejisi nedir?
3-5-7 stratejisi, trade ederken risk yönetimini sadeleştiren bir yöntem.
Temelde üç basit sınır koyuyor:
- Tek bir işlemde en fazla ne kadar kaybetmelisin?
- Aynı anda toplamda ne kadar risk taşımalısın?
- Kazanan işlemde en az ne kadar kazanmayı hedeflemelisin?
Bu soruların cevabı da stratejinin kendisi:
- Tek işlemde maksimum %3 risk
- Açık pozisyonlarda toplamda maksimum %5 risk
- Kazanan işlemlerde minimum %7 getiri hedefi
Bu üç sayı, seni “içime doğdu, giriyorum” yaklaşımından çıkarıp daha planlı bir yere taşır. Çünkü işlem açmadan önce bile sınırların belli olur.
En iyi tarafı şu: Bu strateji karmaşık matematik istemez. Yüzdeler üzerinden ilerlediği için, hesabın büyüdükçe otomatik olarak uyum sağlar. Yani 10 bin TL ile de uygulayabilirsin, 1 milyon TL ile de.
Bu strateji neden işe yarıyor?
Trade ederken risk kaçınılmaz. Piyasa bazen seni haklı çıkarır, bazen de “haklı olsan bile” zarar yazdırır. Bu yüzden başarı, sadece kazananı bulmakla ilgili değildir. Asıl fark, kaybedeni yönetebilmekte ortaya çıkar.
Birçok yatırımcının en büyük problemi strateji değil, duygudur. Zarar yazınca hemen geri almak ister, iyi giden işlemde “daha da yükleneyim” diye kontrolü kaçırır, fırsat kaçırma korkusuyla gereksiz pozisyon açar.
3-5-7 stratejisi, bu psikolojik tuzakları azaltır. Çünkü senaryon daha en baştan bellidir. Ne kadar kaybedeceğin sınırlıysa daha sakin kalırsın. Toplam riskin kontrollüyse tek bir günde hesabın sarsılmaz. Hedefin netse de kazanan işlemlerde aceleyle çıkıp potansiyeli yarım bırakmazsın.
Yani bu strateji, sadece “rakam yönetimi” değil, aynı zamanda davranış yönetimi sağlar.
“3” ne demek? – Tek işlemde maksimum %3 risk
Stratejinin ilk adımı şunu söyler: Bir işlem ters giderse, kaybın portföyünü yıpratacak kadar büyük olmamalı.
Yani tek bir işlemde maksimum kaybın, sermayenin %3’ü ile sınırlı kalmalı.
Bu yaklaşım, özellikle arka arkaya birkaç kötü işlem geldiğinde hayat kurtarır. Çünkü trade ederken kayıp serileri yaşamak normaldir. Önemli olan, bu süreçte sermayenin erimemesi.
Küçük bir örnekle netleştirelim
Diyelim hesabında 100.000 TL var.
Bu durumda %3 risk, 3.000 TL demek. Yani açtığın herhangi bir işlem ters giderse, maksimum kaybın 3.000 TL’yi geçmemeli.
Burada kritik nokta şu: Risk sadece “kaç lot aldım” değil. Stop mesafesiyle birlikte düşünülür.
Stop’un ne kadar uzaksa, pozisyon büyüklüğün o kadar küçülmelidir. Stop’un daha yakınsa, pozisyon büyüklüğün artabilir.
“5” ne demek? – Toplam açık pozisyon riskin maksimum %5 olsun
İkinci adım, aynı anda kaç işlem taşıyabileceğini kontrol eder. Çünkü tek tek işlemler küçük riskli olsa bile, birden fazla pozisyon açınca toplam risk büyüyebilir.
3-5-7 stratejisine göre aynı anda açık işlemlerinin toplam riski %5’i geçmemeli.
Bu, “fazla açılma” riskini azaltır. Özellikle piyasa sert hareket ettiğinde, birden fazla pozisyon aynı anda zarar yazabilir.
Hele bir de işlemlerin birbirine benzer piyasalardaysa (örneğin aynı sektördeki hisseler gibi), risk daha hızlı büyür.
Bir örnekle açıklayalım
Hesabın yine 100.000 TL olsun.
Bu durumda toplam açık riskin maksimum 5.000 TL olmalı.
Yani aynı anda birden fazla işlem açsan bile, en kötü senaryoda toplam kaybın bu sınır içinde kalmalı.
“7” ne demek? – Kazanan işlemlerde minimum %7 getiri hedefi
Bu stratejinin son adımı ise çoğu trader’ın gözden kaçırdığı şeyi hatırlatır: Trade ederken sadece zarar kesmek yetmez, kazandığın işlemlerde de “anlamlı” bir hedef koymak gerekir.
Çünkü piyasada sık görülen hatalardan biri de “Kârı erken alırsın, zararı büyütürsün.”
3-5-7 stratejisi bunu tersine çevirmeye çalışır. Eğer bir işlem kazanacaksa, minimum %7 getiri hedeflemek, risk-ödül dengesini daha sağlıklı hale getirir.
Bu da genelde şu mantığa denk gelir: %3 riske karşı %7 hedef, yaklaşık 2’ye 1 risk-ödül oranı demektir. Yani her işlemde kazanmak zorunda değilsin.
Bir örnek
100.000 TL’lik hesapta %3 risk = 3.000 TL kayıp sınırı demekti.
Bu durumda %7 hedef = 7.000 TL kazanç hedefi olur.
Bu sayede birkaç kayıp yaşasan bile kazanan işlemler hesabı ileri taşıyabilir.
Gerçek hayatta 3-5-7 stratejisi nasıl uygulanır?
Diyelim ki hesabında 100.000 TL var ve bir fırsat gördün.
Önce maksimum kaybını belirlersin: %3 yani 3.000 TL. Sonra stop mesafene göre pozisyon büyüklüğünü ayarlarsın.
Aynı anda başka bir işlemin daha varsa, toplam riske bakarsın. Diyelim diğer işlemde 1.500 TL riskin var. Yeni işlemle birlikte toplam riskin 4.500 TL olur. Bu da %5 sınırının altında kalır.
Sonra hedefi belirlersin: Bu işlem beklediğin gibi giderse minimum %7 yani 7.000 TL hedeflersin.
Böylece daha baştan her şey netleşir: Ters giderse zarar belli. İyi giderse hedef belli.
Bu sayede kararı duyguyla değil planla verirsin.
Bu strateji “garanti getiri” değil, sürdürülebilirlik sağlar
3-5-7 stratejisi sana “kesin kazanırsın” demez. Trade ettiğinde kimse bunu diyemez.
Ama bu strateji sana kayıp geldiğinde yıkılmamanı, kazanç geldiğinde de hesabının büyümesini sağlar.
Özellikle yeni başlayanlar için, en büyük avantajı disiplin kazanımı. Zamanla tecrüben arttıkça oranları kendine göre esnetebilirsin.
Ama temel fikir hep aynı kalır: Riskin kontrollü, hedefin net olmalı.
Eğer trade ederken piyasada daha uzun süre vakit geçirmek ve daha sakin karar vermek istiyorsan, 3-5-7 stratejisi çok iyi bir başlangıç çerçevesi olabilir.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Midas Sorumluluk Beyanı
