Portföyün büyük bölümünü BIST 100 hisselerine yaslamak, bilinçli bir güvenli duruş gibi görünebilir. Tanıdık şirketler, TL bazlı raporlama, yakından takip edilen bilançolar… Bunun bir rahatlık olduğu doğrdur. Ama “tanıdık” olmak ile “güvende” olmak her zaman aynı şey değildir.
Davranışsal finans bu eğilime bir isim koyar: yerel yanlılık (home bias). Dünya çapında yatırımcıların büyük bölümü, dünya piyasalarındaki payından çok daha fazlasını kendi ülkesinin borsasına ayırır. Bunun anlaşılabilir bir tarafı var, çünkü yerel şirketleri daha iyi tanırsınız. Ama riskli bir tarafı da var, çünkü tek bir ekonominin döngüsüne, tek bir para birimine ve tek bir faiz rejimine bağlı kalınır.
BIST 100’ün kendi içindeki yapısı da bu bağımlılığı derinleştirir. Endeksin ağırlığının önemli bir bölümü finansal hizmetler sektöründe toplanır, bu da bankacılık ve finans dinamiklerinin (faiz kararları, kredi büyümesi, kur hareketleri) endeksin geri kalanını sürüklemesi anlamına gelir. Yani “BIST 100’e yayılmış” bir portföy bile göründüğünden daha az çeşitlendirilmiş olabilir.
Coğrafi çeşitlendirmenin gücü, aynı anda aynı yöne hareket etmeyen varlıkları bir arada tutmaktan gelir. Avrupa piyasaları burada ayrı bir döngü sunar. DAX’ın S&P 500 ile korelasyonu tam 1 olmaktan bile uzaktır, uzun dönemli veriler yaklaşık 0,7-0,8 bandında bir ilişki gösterir. Borsa İstanbul ile DAX ilişkisi ise daha da gevşektir. 2025 yılı burada anlatılana iyi bir örnek oldu. Almanya’nın tarihî boyutta bir mâli teşvik paketi açıklaması ve savunma harcamalarındaki artış, DAX 40’ı yıl içinde neredeyse %23 yükseltti.
DAX’ta sektörel yapı da farklıdır. Endeksin omurgasını yazılım, sigorta, otomotiv, sağlık, kimya ve sanayi gibi birbirinden bağımsız döngülerde ilerleyen sektörler oluşturur. Bu, BIST 100’ün finans ağırlıklı yapısından oldukça farklı bir dağılım demektir. Bu da çeşitlendirmenin temelini oluşturur, çünkü aynı sepete ikinci kez farklı bir isimle para koymak çeşitlendirme sayılmaz.
“Bu iş, büyük portföylerin meselesi” düşüncesi de artık geçerli değil. Parça (fractional) alım, tek lotu yüksek fiyatlı Avrupa şirketlerine küçük tutarlarla bile ortak olmayı mümkün kılıyor.
Başlangıç basit tutulabilir. İlgilendiğin Avrupa şirketlerini izleme listene ekle, sektörlerine göre portföyündeki mevcut dağılımla karşılaştır ve geçişi tek seferde değil zamana yayarak yap. Güvenli liman aramak makul bir refleks, ama o limanın tek bir kıyıya açılması söz konusu olmamalı.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Midas Sorumluluk Beyanı
