Ethereum Vakfı’nın Protokol DevOps ekibi, 17 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, sabitlenmiş maksimum işlem ücreti (gas limit) kullanan tüm araçların işlevsiz hale gelebileceği uyarısında bulundu. Bu durumdan cüzdanlar, endeksleyiciler ve işlem ücreti tahminleyicileri gibi yazılımların etkilenmesi bekleniyor. Ekip, uygulama ve altyapı geliştiricilerine, birkaç ay boyunca çevrimiçi kalacak şekilde tasarlanan halka açık test ağı Platåberget üzerinde sistemlerini test etmelerini önerdi.
Forkcast verilerine göre Platåberget, 13 Ağustos’ta başlatıldı ve geliştiricilere Glamsterdam güncellemesi Sepolia ve Hoodi ağlarına geçmeden önce erken test ortamı sunuyor. Vakıf, Glamsterdam çatallanmasının 20 Ağustos’ta Platåberget üzerinde etkinleştirileceğini ve test sürecinin bir parçası olarak doğrulayıcı ve blok üretici (builder) yatırımlarının açılacağını belirtti.
Glamsterdam, Sabit Gas Varsayımlarını Değiştiriyor
Planlanan işlem ücreti yeniden fiyatlandırma paketi kapsamında, Ethereum’un tek bir sabit gas tavanına sahip olduğu veya yaygın işlemlerin her zaman aynı ücrete tabi olacağı varsayımı artık geçerli olmayacak. Değişiklikler, yaklaşık 200 milyon gas tabanına dayanıyor ve hem blok gas limitiyle ilgili varsayımları hem de bireysel işlemlerin ücretlerini etkiliyor.
Uygulama geliştiricileri için en acil sorun, işlem maliyetlerini tahmin ederken sabit sınırlar belirleyen yazılımlar. Protokol DevOps ekibi, bu tür sistemlerin Glamsterdam mainnet’e ulaşmadan önce gözden geçirilmesi gerektiğini, çünkü yeniden fiyatlandırmanın ağ genelinde cüzdanları, endeksleyicileri ve işlem ücreti tahminleyicilerini etkilediğini vurguladı.
Bu uyarı, 17 Haziran’da crypto.news tarafından yapılan Glamsterdam güncellemesi haberinin ardından geldi. O dönemde Ethereum geliştiricileri, planlanan tüm EIP’leri geliştirme ağlarında test ediyordu. Ethereum Vakfı geliştiricisi Parithosh Jayanthi, güncellemenin Ethereum üzerindeki işlemlerin maliyetini değiştireceğini, yüksek düzeyde hesaplama gerektiren işlemlerin ucuzlarken, durum (state) değişikliklerinin daha pahalı hale geleceğini belirtmişti.
Aynı test aşamasında Jayanthi, geliştiricilerin önemli ilerleme kaydettiğini ancak mainnet için kesin bir takvim belirlenmediğini ifade etti. Dağıtımın, test sonuçlarına ve Ethereum istemci ekiplerinin yeni kuralları desteklemeye hazır olup olmamasına bağlı olacağı aktarıldı.
EIP-8037: Yeni Durumun Fiyatlandırılması Değişiyor
Uyarının merkezinde yer alan EIP-8037, yeni durum (state) oluşturan işlemler için ayrı bir durum-gas boyutu getiriyor. Vakıf, hesap oluşturma, kod dağıtma veya yeni bir depolama alanı yazmanın, durum baytı başına sabit bir maliyetle ölçüleceğini ve çalışma zamanında ücretlendirileceğini açıkladı.
Bu değişiklikle birlikte, temel bir Ethereum transferinin gas maliyeti her zaman aynı olmayacak. Var olan bir hesaba ETH göndermek 21.000 gas olarak kalacak; bu tutar, temel işlem maliyeti, soğuk hesap erişimi ve değer transferi maliyetinden oluşuyor. Ancak, henüz var olmayan bir adrese fon gönderildiğinde, yeni hesap oluşturulmasına bağlı ek bir durum-gas ücreti de alınacak.
Bu nedenle, her ETH transferi için 21.000 gas’ın yeterli olduğunu varsayan uygulamaların gözden geçirilmesi gerekiyor. Sadece tek bir gas boyutuna göre çalışan işlem ücreti tahminleyicileri de, yeni durumun ayrı şekilde ölçülmesiyle yanlış tahminler verebilir.
EIP-8037, mayıs ayında nihai haline yaklaşmıştı. 11 Mayıs tarihli protokol geliştirme raporunda, teklifin son taslak statüsüne ulaştığı ve Glamsterdam geliştirme ağında parametrelerinin belirlendiği belirtilmişti. O dönemde, durum baytı başına maliyet modeli, yıllık durum büyümesini yaklaşık 60 GiB ile sınırlamayı hedefliyordu (blok başına 300 milyon gas limitiyle).
Mayıs ayındaki parametrelere göre, yeni hesap oluşturma maliyeti yaklaşık 8,5 kat artabilirken, akıllı sözleşme dağıtım maliyetleri yaklaşık on kat yükselebilir. Kod yatırımları için ayrı ölçümleme, büyük ve kod ağırlıklı merkeziyetsiz finans uygulamalarının dağıtımını mümkün kılmak için tasarlandı.
Durum-gas modeli, Ethereum’un kalıcı durum maliyetini nasıl hesapladığını da değiştiriyor. Vakıf, hesap oluşturma, yeni depolama alanları ve dağıtılan kodun, oluşturulan yeni durum miktarına göre ücretlendirileceğini belirtti. Bu nedenle, kalıcı veri ekleyen uygulamaların mainnet dağıtımı öncesinde özellikle kapsamlı şekilde test edilmesi gerekiyor.
Glamsterdam Güncellemesi Blok Üretimini de Değiştiriyor
Glamsterdam’ın yalnızca işlem ücreti yeniden fiyatlandırmasından ibaret olmadığına dikkat çekiliyor. Vakıf, çatallanmanın ayrıca protokole yerleşik teklifçi-blok üretici ayrımı (ePBS) getirdiğini açıkladı. Bu değişiklik, blokların nasıl inşa edildiğini, teklif edildiğini ve doğrulandığını kökten etkiliyor.
ePBS ile blok inşa süreci ve teklifçi rolü protokolün içine entegre ediliyor. Yeni bir blok üretici API akışı ve yük zamanlaması kontrolleri de sisteme dahil ediliyor. Vakıf, Ethereum’un blok üretim ve doğrulama altyapısının bu değişikliklerden etkilenmesini bekliyor.
Platåberget’in halka açık katılıma açılmasıyla birlikte, Protokol DevOps ekibi, bireysel doğrulayıcılar, dağıtık doğrulayıcı teknolojisi projeleri, özel yazılım operatörleri ve büyük staking sağlayıcılarını altyapılarını test etmeye davet etti. Test ağı, kullanıcıların yeni doğrulayıcı yatırımı yapmasına ve doğrulayıcı ile blok üretici yatırımı süreçlerini, değişiklikler uzun ömürlü ağlara taşınmadan önce denemesine olanak tanıyor.
Çatallanmanın bir diğer önemli bileşeni ise Blok Düzeyinde Erişim Listeleri. Vakıf, bu listelerin işlem sırasında erişilen durum konumlarını ve işlem sonrası durum değişikliklerini kaydedeceğini, BAL verilerinin blok gövdesinden ayrı tutulacağını ve execution-layer eşleri arasında eth/71 ağ protokolüyle iletileceğini açıkladı.
Haziran ayındaki raporlara göre, erişim listesi tasarımı, Ethereum istemcilerine bir bloğun hangi hesaplara ve akıllı sözleşme verilerine erişeceği konusunda önceden bilgi sağlıyor. Bu sistem, işlemler aynı duruma erişmediği sürece, düğümlerin gerekli verileri önceden yüklemesine ve işlemleri paralel olarak işlemesine olanak tanıyor.
Glamsterdam ayrıca dağıtılan akıllı sözleşmelerin ve başlatma kodunun boyut sınırlarını artıracak. Vakıf, maksimum dağıtılan sözleşme boyutunun 24 KiB’den 64 KiB’ye, maksimum başlatma kodu boyutunun ise 48 KiB’den 128 KiB’ye çıkarılacağını belirtti. Planlanan çatallanmada ileriye dönük uyumlu mutabakat veri yapıları da yer alıyor.
Platåberget Geliştiricilere Daha Uzun Test Süresi Sunuyor
Önceki Glamsterdam geliştirme ağlarına kıyasla, Platåberget birkaç ay boyunca erişime açık kalacak şekilde tasarlandı. Protokol DevOps ekibi, bu uzun ömürlü test ağının geliştiricilere Glamsterdam sonrası davranışları test etme ve değişiklikler Sepolia ile Hoodi’ye ulaşmadan önce olası hataları tespit etme fırsatı sunduğunu belirtti.
Doğrulayıcı seti nispeten küçük olsa da, halka açık katılıma açık. İlk test döneminde, vakıf; Lighthouse, Lodestar, Nimbus, Prysm, Teku ve Grandine gibi mutabakat istemcilerinin yanı sıra, Besu, Geth, Erigon, Nethermind, Reth, NimbusEL ve Ethrex gibi execution istemcileri için konteyner imajlarını paylaştı. Etiketli istemci sürümleri ise geliştirme ekipleri kendi sürümlerini hazırlayana kadar isteğe bağlı olarak sunuluyor.
Platåberget’ten gelen geri bildirimler spesifikasyonlara ve istemci yazılımlarına entegre edildikten sonra, vakıf, ay içinde zorlu mutabakat senaryolarını test etmek için bir non-finality geliştirme ağı başlatmayı planlıyor. Sepolia ve Hoodi, geliştirme ağları istikrara kavuştuktan sonra Glamsterdam güncellemesini alacak. Ethereum mainnet aktivasyonu ise uzun ömürlü test ağlarında başarılı yükseltmelerin ardından gerçekleşecek.
Ethereum’un bir sonraki planlanan çatallanması için de çalışmalar ayrı olarak sürüyor. 16 Ağustos tarihli Hegotá planlama raporunda, geliştiricilerin 2027 güncellemesi için 66 teklifi değerlendirdiği, ancak o aşamada yalnızca Fork Choice tarafından zorunlu tutulan Inclusion Lists EIP’sinin resmi olarak dahil edildiği belirtildi.
Hegotá için incelenen teklifler arasında, Ethereum’un Katman 1 kapasitesini artırırken gelecekteki gas ve durum fiyatlandırmasına ilişkin öneriler de yer alıyor. Örneğin EIP-8368, blok gas limiti Glamsterdam’da kullanılan referans seviyesinin üzerine çıkarsa, durum oluşturma fiyatlandırmasını yeniden ayarlamayı öngörüyor. Geliştiriciler ayrıca Ethereum’u 600 milyon gas limitine doğru olası bir yol için hazırlamayı tartışıyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: crypto.news
