Ethereum’un en son güncellemesi duyuruldu ve bu kez odak noktası oldukça dikkat çekici.
Ethereum geliştiricileri, Hegota ağ güncellemesi kapsamında FOCIL’i (Fork-Choice-Enforced Inclusion Lists, EIP-7805) doğruladı. Bu güncellemenin 2026 yılının ikinci yarısında hayata geçirilmesi hedefleniyor.
Karar, 19 Şubat’ta yapılan All Core Devs toplantısında Vitalik Buterin’in desteğiyle alındı.
FOCIL’in çalışma prensibi şöyle: Her blokta, 17 doğrulayıcı rastgele seçilerek gördükleri geçerli işlemlerin dahil edilmesi gereken bir liste sunuyor. Blok üreticileri, bu işlemleri bloklarına eklemek zorunda; aksi takdirde blokları ağ tarafından reddedilebiliyor. Böylece, hiçbir doğrulayıcı liste üzerinde tek başına kontrol sahibi olamıyor ve sansür uygulayamıyor.
FOCIL, EIP-8141 ile birlikte geliyor. Bu güncelleme, akıllı sözleşme cüzdanları, çoklu imza (multisig) cüzdanlar, kuantum dirençli cüzdanlar ve gizlilik araçlarını Ethereum’un temel bileşenleri arasına ekliyor.
Vitalik Buterin, FOCIL’i “cypherpunk ilkelerine sahip, çirkin olmayan bir Ethereum’un temeli” olarak nitelendiriyor ve bunun ağı orijinal felsefesine geri döndürdüğünü belirtiyor.
Geliştirici Ameen Soleimani ise X platformunda şu eleştiride bulundu: “ETH geliştiricileri, sizi seviyorum ve iyi niyetlisiniz. Ancak ‘yaptırım uygulanan adreslere ait işlemleri filtreleme’ sorununu çözmek için bir EIP hazırlayıp, çözüm olarak ‘doğrulayıcıların bloklarına işlemleri zorunlu olarak dahil etmesini’ öneriyorsanız, burada büyük bir sorun var. Bunu göremiyorsanız ya saf ya da dikkatsizsiniz.”
Sansüre karşı direnç, ilk bakışta niş bir konu gibi görünse de, aslında ne anlama geldiği fark edildiğinde önemi ortaya çıkıyor.
Ethereum’da hiçbir doğrulayıcı, hükümet, borsa ya da baskı grubu, hangi işlemlerin işleneceğine karar veremiyor. Bir işlem, protokol kurallarına uyuyorsa işleniyor; uymuyorsa işlenmiyor. Bu durum, sıradan kullanıcılar için tahmin edilenden daha büyük bir anlam taşıyor.
Günümüzde kullanılan finansal sistem, varlıklarınızı dondurabiliyor, belirli ülkelere yapılan ödemeleri engelleyebiliyor, hesabınızı nedenini tam olarak anlayamayacağınız şekilde işaretleyebiliyor ve işlemleri sonradan geri alabiliyor. Bankalar, PayPal ve Visa gibi kuruluşlar bunu yapıyor; kurallara uyuyor ve risk yönetimi uyguluyorlar. Sonuç olarak, paranıza erişiminiz başkalarının onayına bağlı hale geliyor.
Kavramsal olarak, blok zincirleri de (merkezileşme veya teknik tasarım yoluyla) benzer bir sisteme yenik düşebilir.
Ancak FOCIL ile Ethereum farklı çalışıyor. Bir işlem mempool’a ulaşıp kurallara uyduğu anda, ağ bu işlemi işlemek zorunda kalıyor. Gizlilik araçları, sınır ötesi transferler veya hükümetin işaretlediği cüzdanlar, diğer tüm geçerli işlemlerle aynı şekilde işleniyor.
Bu yaklaşım, küresel, merkeziyetsiz ve izinsiz bir ödeme sistemi için net bir avantaj sunuyor.
Öte yandan, ilerleyen dönemde uyumluluk (compliance) açısından bazı etkiler yaratması bekleniyor.
Örneğin, ABD’de bir kişi yasal olarak İran’a para gönderemez; bankalar bu işlemi engeller. Ethereum ise, tasarımı gereği, bu işlemi işler. Burada uyumluluk sorumluluğu kullanıcıya (veya belki de protokole) bırakılıyor. ABD hükümetinin bu duruma sıcak bakmayacağı öngörülüyor.
Bu konunun önümüzdeki dönemde kripto ekosisteminde tartışılmaya devam etmesi bekleniyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: decrypt.co
