Cardano blok zincirinde, 2026 Anayasa Komitesi’nin yenilenmesine ilişkin oylama, 1 Eylül’de yapılan pre-boundary snapshot’ta her iki oy eşiğini de geçti. Ancak, resmi onay için epoch değişimi bekleniyor. Stake pool tarafında farkın çok az olması, katılım eksikliğinin Cardano’nun zincir üstü yönetişiminde fiili bir veto mekanizmasına dönüşebileceğini gösterdi.
Cardano, yönetişim yetkisini delege edilen temsilciler (DRep), stake pool operatörleri (SPO) ve Anayasa Komitesi arasında paylaştırıyor. DRep’ler, kendilerine delege edilen ADA ile oy kullanıyor. SPO’lar blok üreten havuzları temsil ediyor. Komite ise, onay gerektiren işlemlerin anayasaya uygunluğunu denetliyor. Komitenin kendi üyeliğinde yapılacak bir güncellemede ise sadece DRep’ler ve SPO’lar oy kullanıyor; komite oy vermiyor.
09:59 UTC civarında alınan senkronize Koios oylama snapshot’ı, DRep desteğinin %69,36 ile %67’lik eşiğin üzerinde olduğunu gösterdi. SPO desteği ise %51,18 ile %51’lik gerekliliği kıl payı geçti. Bu noktada, SPO tarafında sadece 0,18 puanlık bir fark oluştu.
Teklifin zincir üstü kaydında henüz onay, yürürlüğe giriş veya sürenin dolduğuna dair bir bilgi yer almıyor. Koios zincir ucu epoch 652’de kalmaya devam ediyor. Kararın, 1 Eylül saat 21:44 UTC’de epoch 653’e geçişte verilmesi bekleniyor.
Yönetişimde Kritik Eşikler ve Katılımın Etkisi
Bu eşikler, Cardano’nun epoch-652 protokol parametrelerinden geliyor. Cardano’nun yönetişim yapısı ve CIP-1694, oy yetkisinin nasıl dağıtıldığını belirliyor. Buradaki temel mekanizma, SPO’ların oy kullanmayan havuzlarındaki stake’in, onay hesaplamasında otomatik olarak “Hayır” olarak sayılması. Yani, bir havuz açıkça “Hayır” oyu vermese bile, oy kullanılmayan stake, “Evet” eşiğine ulaşmayı zorlaştırıyor.
Açık çekimser oylar ve “alwaysAbstain” olarak atanmış stake ise bu hesaplamadan çıkarılıyor. Koios verilerine göre, yaklaşık 2,008 milyon ADA açık SPO “Hayır” oyu olarak kaydedilirken, toplamda 5,316 milyar ADA’lık “Hayır” veya varsayılan “Hayır” tarafında yer aldı. Bu fark, onay sürecindeki en büyük engelin katılım eksikliğinden kaynaklandığını ortaya koyuyor.
Komitede Dört Koltuğun Süresi Doluyor
Dört komite koltuğunun süresinin dolacak olması, bu hesaplama kuralının önemini artırıyor. Bu koltuklar epoch 653 boyunca geçerli olacak ve epoch 654’ün başladığı 6 Eylül’de sona erecek. Yenileme yürürlüğe girmezse, komite beş üyeden üç üyeye düşecek ve asgari üye sayısının altına inecek.
Beş Üye Sınırı ve Oylama Takvimi
Oylama, epoch 652’nin sonunda kapanacak ve onay, epoch 653’e geçişte değerlendirilecek. Eğer güncelleme burada onaylanırsa, bir epoch sonra, epoch 654’ün başında yürürlüğe girecek. Bu da mevcut dört koltuğun süresinin dolduğu zamana denk geliyor. İşlem sayfası ve defter odaklı kronoloji, bu iki olayın aynı anda gerçekleşeceğini gösteriyor.
Komitenin beş üyenin altına düşmesi halinde, yeni hazine çekimleri, protokol parametre değişiklikleri, hard fork başlatmaları veya yeni anayasa kabulü için gereken onay sağlanamayacak. Cardano defter uygulaması, yeterli üye sayısı olmayan komitenin, komite onayı gerektiren işlemler için gerekli oy eşiğine ulaşamadığını kabul ediyor.
Güvensizlik oylamaları ve komite güncellemeleri ise komitenin oyuna tabi olmadığı için devam edebilecek. Protokol kuralları, belirli yönetişim işlemlerinde onay darboğazı oluşabileceğini öngörüyor.
Eğer oylama snapshot’ındaki eşik aşımı epoch sınırında da korunur ve defter işlemi onaylarsa, üç üyeli darboğaz önlenmiş olacak. Ancak, SPO onayının sadece 0,18 puanla eşiğin üzerinde kalması, milyarlarca ADA’lık oy kullanılmayan stake’in sürece etkisini gözler önüne seriyor.
Yönetişimde Süreklilik Riski
Intersect, yenilemenin başarısız olması halinde yönetişimde sürekliliğin kesintiye uğrayabileceği ve Cardano’nun bir sonraki hard fork programı olan Dijkstra’ya ilerleyişin etkilenebileceği uyarısında bulunmuştu. Cardano ise Dijkstra için gereken anayasal hazırlıkları ayrıca açıklamıştı.
Bu kaynaklar, zaman çizelgesinde bir risk oluştuğunu ancak kesin bir gecikmenin söz konusu olmadığını belirtiyor.
Son alınan senkronize pre-boundary snapshot’ta, geç gelen oylarla birlikte yenileme her iki eşiğin de üzerine çıktı. Ancak SPO tarafındaki çok dar marj, Cardano’nun katılım kuralının etkisini bir kez daha gösterdi: Oy kullanılmayan stake, karar mekanizmasının devam edip etmeyeceğini belirleyebiliyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: cryptorank.io
