Uluslararası Ödemeler Bankası (BIS), resmi ekonomik istatistiklerin bağımsız olarak doğrulanmasını sağlamak amacıyla blok zinciri tabanlı yeni bir sistem geliştirdi. BIS’in 2 Eylül’de yayımladığı çalışma raporunda, bu sistemin XRP Ledger (XRPL) üzerinde bir kavramsal ispat olarak uygulandığı belirtiliyor. Kullanıcılar, bu sayede bir veri setinin kim tarafından yayımlandığını ve içeriğinde herhangi bir değişiklik olup olmadığını zincir üstü olarak kontrol edebiliyor.
BIS, IMF veya Dünya Bankası istatistiklerinin XRPL üzerinde yayımlandığına dair bir duyuru yapmadı. Bunun yerine, sistem BIS, IMF, Dünya Bankası, Avrupa Merkez Bankası, Eurostat, OECD, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Çalışma Örgütü tarafından desteklenen Statistical Data and Metadata eXchange (SDMX) standardı ile çalışıyor. Bu mimari, söz konusu kurumlar tarafından dağıtılan veri setlerine de uyarlanabilir.
BIS’in XRPL Testinin İşleyişi
Araştırmacılar, resmi verilerin kopyalanıp yeniden dağıtılması ve özellikle yapay zekâ sistemleri tarafından tüketilmesi nedeniyle, bir dosyanın orijinalliğinin doğrulanmasının giderek zorlaştığı sorununa çözüm arıyor. Sistemde, tüm ekonomik veri seti XRPL’ye yüklenmek yerine, verinin kriptografik bir parmak izi oluşturuluyor. Birden fazla parmak izi, Merkle root olarak birleştiriliyor ve XRPL işlemiyle zincire kaydediliyor. Veri setini alan herhangi bir kullanıcı, kendi parmak izini hesaplayıp zincir üstündeki değiştirilemez kayıtla karşılaştırabiliyor.
Çalışmada, blok zincirinin kamuya açık ve zaman damgalı bir noter gibi işlev gördüğü vurgulanıyor. Prototipte, tek bir XRPL işlemi binlerce veri setini temsil edebiliyor. 10 KB ile 8 MB arasındaki dosyalarla yapılan testlerde, ortalama yayımlama süresi 3-5 saniye, bireysel doğrulama ise 1-2 saniye sürdü. Araştırmacılar, bu testlerin kontrollü DevNet ortamında yapıldığını ve henüz üretime hazır bir sistem olmadığını belirtiyor.
XRPL Neden Seçildi? XRP’ye Faydası Var mı?
Raporda, XRPL’nin düşük işlem ücretleri, hızlı kesinlik, geliştirici kaynakları ve mutabakat mekanizması üzerine mevcut teknik araştırmalar nedeniyle tercih edildiği ifade ediliyor. Ancak tasarımın blok zinciri bağımsızlığı gözetilerek oluşturulduğu da vurgulanıyor. Bu durum, XRPL’nin kurumsal kimliğini güçlendirse de, doğrudan XRP talebinde büyük bir artış anlamına gelmiyor.
Örnek uygulamada yalnızca 10 drop (0,00001 XRP) gönderiliyor ve Merkle root, işlem notu olarak ekleniyor. Buradaki amaç, verinin zincir üstüne sabitlenmesi; XRP’nin likidite veya ödeme aracı olarak kullanılması değil.
Buna rağmen, XRP 3 Eylül’de yaklaşık 1,02 dolardan işlem görüyor ve piyasa değeri 64 milyar dolara yaklaşıyor.
XRPL, Blok Zinciri Altyapı Yarışında
Bu proje, geleneksel finansal altyapının hızla blok zincirine yöneldiği bir dönemde öne çıkıyor. SWIFT’in blok zinciri defteri temmuz ayında ilk kullanıma açıldı ve altı kıtada 17 banka, tokenlaştırılmış mevduat işlemlerine hazırlanıyor. HSBC ve Standard Chartered, 19 Ağustos’ta ilk canlı sınır ötesi işlemlerini tamamladı.
Ancak BIS’in bu deneyinde XRPL, SWIFT ile doğrudan rekabet etmiyor. SWIFT’in defteri, ödemeler için banka tarafından çıkarılan tokenlaştırılmış mevduatları koordine ederken; BIS prototipi, veri doğrulama amacıyla XRPL’yi kullanıyor.
Bu alanda daha yakın bir rakip ise Chainlink. ABD Ticaret Bakanlığı, daha önce Chainlink ile iş birliği yaparak Ekonomik Analiz Bürosu’nun GSYH ve PCE gibi verilerini zincir üstüne taşımıştı. BIS raporunda bu projeye açıkça atıf yapılıyor ve gelecekte Chainlink ile XRPL’nin entegre edilebileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, doğrulanmış istatistiklerin tokenlaştırılmış tahviller, türev ürünler, enflasyona endeksli finansal araçlar, düzenleyici raporlama ve yapay zekâ uygulamalarında kullanılabileceğini öngörüyor. IMF’in iklim panosu, bağımsız doğrulamadan fayda sağlayabilecek kamuya açık veri setlerine örnek olarak gösteriliyor.
Sonuç olarak, IMF veya Dünya Bankası’nın XRP Ledger’ı benimsediği yönünde bir gelişme yok. BIS araştırmacıları, XRP’nin arkasındaki blok zincirinin küresel finansal kurumlar tarafından kullanılan veriler için bir doğrulama katmanı olarak işlev görebileceğini ve bunun için çalışan bir prototip geliştirdiklerini ortaya koyuyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: ccn.com
