Piyasaların iki yıldır tekrarladığı bir soru vardı. Fed faizi ne zaman indirecek? Ağustos ortasında Goldman Sachs müşterilerine gönderdiği notta vadeli faiz piyasasındaki fiyatlamayı fazla şahin buluyor, indirim döngüsünün 2027’ye kayabileceğini yazıyordu. Aradan bir aydan kısa süre geçti ve aynı kurum bu hafta 25 baz puanlık faiz artırımı beklediğini açıkladı. Değişimi tetikleyen ise yeni bir büyüme tahmini değildi.
Tek bir ondalık basamak
Cuma sabahı ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu Ağustos ayı tüketici fiyat endeksini yayımladı. Manşet enflasyon yıllık %3,4 ile beklentiyle uyumlu geldi. Aylık artış %0,3 oldu ve %0,4 beklentisinin bir tık altında kaldı. Asıl hareketi yaratan kalem ise çekirdek enflasyon oldu. Gıda ve enerji hariç ölçülen çekirdek endeks aylık %0,3 arttı, beklenti %0,2 idi.
Kağıt üzerinde fark tek bir ondalık basamak. Ancak aylık %0,3’lük bir artış yıllığa çevrildiğinde yaklaşık %3,6’ya denk geliyor. Enflasyon hedefi %2 olan bir merkez bankası için bu momentum küçük bir ayrıntı değil. Üstelik veri, fiyat baskısının hizmet ve konut kalemlerinde beklenenden daha yapışkan olduğu yönündeki tezi besledi.
Veri sonrası vadeli faiz piyasasında bu hafta yapılacak toplantıda faiz artırımı ihtimali %90 civarına çıktı. Politika faizi şu anda %3,75 seviyesinde ve fiyatlama %4,00’e işaret ediyor.
Tahminler neden bu kadar hızlı değişti?
Hafta sonuna girilmeden Wall Street’in üç büyük kurumu beklentisini güncelledi. Goldman Sachs Eylül toplantısında 25 baz puanlık artırım öngörüsüne geçti. JPMorgan Eylül ve Aralık olmak üzere iki artırım bekliyor. Citi de Eylül tarafına geldi.
İlginç olan, revizyonun gerekçesi. Goldman Sachs’ın baş ABD ekonomisti David Mericle, değişikliğin ekonomik görünüşteki esaslı bir revizyondan değil, doğrudan piyasa fiyatlamasından kaynaklandığını notunda açıkça ifade etti. Yani kurum ekonomiye dair görüşünü değiştirdiği için tahminini güncellemedi. Piyasa bir sonucu yüksek olasılıkla fiyatladığı için tahminini piyasaya uyarladı.
Geri besleme döngüsü nasıl çalışıyor?
Bu, finans literatürünün uzun süredir tartıştığı bir mekanizma. Merkez bankaları tamamen fiyatlanmış bir hamleyi boşa çıkarmaktan kaçınma eğiliminde. Çünkü beklenmeyen bir karar, tahvil faizlerinden kredi maliyetlerine ve döviz kurlarına kadar finansal koşullarda tek günde sert hareket üretir. Bu da para politikasının kontrollü aktarımını zorlaştırır.
Sonuç olarak zincir ders kitabındaki gibi işlemiyor. Kitapta merkez bankası veriye bakar, kararını verir, piyasa da bu kararı fiyatlar. Pratikte sıra şöyle ilerliyor. Veri açıklanır, piyasa anında fiyatlar, kurumlar fiyatlamayı okuyup tahminlerini güncelleyerek fiyatlamayı pekiştirir, karar da çoğu zaman fiyatlananı teyit eder. Bir süre sonra herkes “beklentiler bu yönde” der ve beklentinin nereden doğduğu görünmez hale gelir.
Bu döngü tek yönlü değil. Merkez bankası piyasanın fiyatladığından farklı bir patika işaret etmek isterse iletişim kanalını kullanır ve fiyatlama hızla geri döner. Bu nedenle beklentiler ne kadar yerleşik görünürse görünsün kırılgan kalır.
Arka plandaki gerçek tetikleyici
Fiyatlamayı yalnızca tek bir veri kalemine bağlamak eksik olur. Enerji tarafında belirgin bir baskı var. Brent petrol geçen hafta 100 doların üzerine çıktı ve haftayı yaklaşık %9 yükselişle tamamladı. Ortadoğu kaynaklı arz endişeleri ve tanker trafiğindeki aksamalar fiyatı yukarı taşıyan ana unsurlar oldu.
Enerji fiyatları çekirdek enflasyona doğrudan girmez. Ancak ulaştırma ve üretim maliyetleri üzerinden zamana yayılan bir geçiş etkisi yaratır, enflasyon beklentilerini yukarı çeken bir kanal olarak izlenir. Bu da fiyat istikrarı tarafında temkinli duran karar alıcılar için ek bir gerekçe oluşturuyor.
Tabloyu karmaşıklaştıran bir başka veri
Aynı gün açıklanan Michigan Üniversitesi tüketici güven endeksi 47,8’e geriledi. Beklenti 51,0 idi ve önceki veri 51,7 seviyesindeydi. Buna karşılık Atlanta Fed’in GDPNow modeli üçüncü çeyrek büyümesini %4,4 olarak hesaplıyor.
Yani sert veriler güçlü bir ekonomiye işaret ederken anket bazlı göstergeler tüketicinin karamsarlığını yansıtıyor. Ayrışmanın ana nedeni olarak akaryakıt maliyetleri öne çıkıyor. Merkez bankası açısından büyümenin güçlü kalması, enflasyonla mücadelede hareket alanı olarak okunabiliyor.
Çarşamba akşamı neye bakılacak?
Toplantı sonucu Türkiye saatiyle Çarşamba 21.00’de açıklanacak. Bu toplantı bir projeksiyon toplantısı, yani faiz kararının yanında Fed üyelerinin faiz patikasına dair tahminlerini gösteren nokta grafik de yayımlanacak.
Piyasa açısından kararın kendisinden çok bu projeksiyon önemli. Tek bir artırımın ardından duraklama sinyali veren bir patika ile art arda adımlara işaret eden bir patika, varlık fiyatları üzerinde farklı etkiler doğurur. Fed Başkanı Kevin Warsh’ın basın toplantısındaki ton da yakından izlenecek.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Midas Sorumluluk Beyanı
