Emtia piyasasında baz metallerde yılın ilk yarısında yapay zeka veri merkezlerinden gelen talebin etkisiyle bakır fiyatları rekor seviyelere ulaşırken, jeopolitik risklerin yol açtığı arz endişeleriyle alüminyum fiyatları da son 4 yılın zirvesini test etti.
Teknoloji şirketlerinin yapay zeka yatırımlarındaki artış ve ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı arz sıkıntıları, yılın ilk yarısında baz metal fiyatlarını yukarı taşıdı. Bu süreçte bakır ve alüminyum fiyatlarındaki yükseliş öne çıktı.
Bakırın libresi, söz konusu dönemde uluslararası piyasalarda yapay zeka veri merkezlerinden gelen yoğun talep ve küresel arzda yaşanan sıkıntılar nedeniyle 6,67 dolara kadar yükselerek rekor kırdı.
Ortadoğu’daki gerginliklerin küresel ekonomik aktivite üzerinde risk oluşturmasıyla ABD/İsrail-İran Savaşı başladıktan sonra bakır fiyatlarında bir miktar geri çekilme yaşansa da, tedarik sıkıntılarının ve talebin devam etmesi fiyatların yeniden toparlanmasını sağladı.
ASYA VE AVRUPA ÜLKELERİ YENİLENEBİLİR ENERJİYE YÖNELDİ
ABD/İsrail-İran Savaşı’nın başlamasıyla petrol tedarikinde yaşanan bozulmalar, yenilenebilir enerjiye olan ilgiyi artırdı ve bu da bakır fiyatlarındaki yükselişi destekledi.
Özellikle Asya ve Avrupa ülkelerinde fosil yakıtlara erişimin kısıtlanması, bu bölgelerin yenilenebilir enerjiye yönelmesine neden oldu.
Petrol arzının belirli bir coğrafyada yoğunlaşması, bölgesel gerilimlerin küresel enerji fiyatlarına hızla yansımasına ve enerji ithalatçısı ülkelerde maliyet enflasyonunun kolayca tetiklenmesine yol açtı.
Ayrıca enerji arz güvenliğine ilişkin belirsizlikler, sadece kısa vadeli fiyatlamaları değil, orta ve uzun vadede tedarik zincirinde çeşitlendirme, enerji dönüşümü ve stratejik rezerv politikalarının önemini artırdı.
Son dönemde Hürmüz Boğazı’ndaki sıkıntılar nedeniyle kükürt tedarikinin de olumsuz etkilenmesi, bakır fiyatlarının rekor kırmasında etkili oldu. Özellikle Zambiya ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ndeki bakır üretim hatları, cevher ayrıştırmada kullanılan sülfürik asit üretimi için bu kükürde bağımlı durumda. Bu lojistik darboğaz, küresel bakır arzını doğrudan tehdit eder hale geldi.
TALEP ARTIŞI BAKIRI DESTEKLEDİ
Yapay zeka altyapısı yatırımlarındaki artış, elektrikli araç talebindeki büyüme ve yenilenebilir enerji dönüşümü, bakıra yönelik küresel talebi hızla artırdı. Öte yandan savaş kaynaklı yükselen enerji ve nakliye maliyetleri, hem üretim hem de lojistikte ciddi maliyet baskısı oluşturdu.
Dünyanın en büyük bakır üreticisi Şili’de üretimde yaşanan düşüş, arz-talep dengesini talep lehine bozarak fiyatları destekledi. Çin’in bakır ithalatındaki güçlü seyir de talebin yüksek kaldığını gösterdi.
ABD merkezli Freeport’un Endonezya’daki Grasberg madeninde yaşanan ıslak cevher sorunu nedeniyle bakır üretiminin 2027 sonuna kadar tam kapasiteye ulaşamayacağına dair haberler de arz endişelerini artırdı.
Bakırın libresi ocak ayında %5, şubat ayında %1,2 yükseldi.
Ortadoğu’daki savaşın başlamasının ardından mart ayında %6 gerileyen bakırın libresi, sonraki aylarda kayıplarını telafi etti. Nisan ayında %6, mayısta ise %6,8 değer kazanan bakırın libresi, 2 Haziran’da 6,67 dolarla rekor seviyeye ulaştı.
Haziran ayını %2,8 düşüşle kapatan bakırın libresi, bu gerilemeye rağmen yılın ilk yarısında yatırımcısına kazandırdı.
Bakırın libresi yılın ilk yarısını %9,8 artışla 6,09 dolardan tamamladı.
Alüminyum fiyatları da Londra Metal Borsası’nda ABD/İsrail-İran Savaşı kaynaklı risklerin arz endişelerine yol açmasıyla yılın ilk yarısında sert yükseldi.
Savaşın başlamasıyla emtia piyasasında alüminyum en çok etkilenen ürünlerden biri oldu.
Hürmüz Boğazı’nın kapanmasıyla Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin toplam 6,2 milyon ton civarındaki yıllık alüminyum üretimi ve ihracatı risk altına girdi. Bu üç ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı alüminyum ihracatı toplam ihracatlarının %80’ini oluşturuyor.
Savaş sonrası BAE merkezli Emirates Global Aluminium’a (EGA) ait Et-Tavila tesisinin, İran’ın füze ve insansız hava aracı saldırılarında zarar görmesi de arz endişelerini artırdı.
Savaş öncesinde de küresel alüminyum piyasasında arz sıkıntıları yaşanırken, savaş sonrası bu sıkıntılar daha da derinleşti.
Bu gelişmeler, Hürmüz Boğazı’nın petrol ve doğal gaz dışında da küresel ham madde piyasaları açısından kritik bir öneme sahip olduğunu gösterdi.
ALÜMİNYUMDA ARZ TALEBİ KARŞILAYAMIYOR
Alüminyum üretiminde maliyetin yaklaşık %40’ı elektrikten kaynaklanıyor. Son dönemde enerji maliyetlerinde yaşanan artış, alüminyum maliyetlerini de yukarı çekti ve bu da fiyatlara yansıdı.
Dünyada en fazla alüminyum üreten ülke olan Çin’in üretime üst sınır getirmesi nedeniyle, talep arttığında arz bunu karşılayamıyor ve fiyatlar yükseliyor.
Bu gelişmelerle Londra Metal Borsası’nda işlem gören alüminyumun ton başına fiyatı ocak ayında %5 artarak 3.144 dolara çıktı. Şubat ayında %0,1 azalarak 3.140 dolara gerileyen alüminyum, martta %10,4 artışla 3.467 dolara, nisanda %0,2 yükselişle 3.474 dolara, mayısta ise %5,5 artışla 3.666,5 dolara ulaştı.
Alüminyumun ton fiyatı, 2 Haziran’da 3.787 dolara kadar çıkarak 4 yılın en yüksek seviyesini gördü. Ancak ABD ve İran arasında imzalanan barış anlaşmasının jeopolitik gerilimleri azaltmasıyla haziran ayında fiyat %15,8 düşerek 3.088,5 dolara geriledi.
Haziran ayındaki düşüşe rağmen alüminyumun ton başına fiyatı yılın ilk yarısında %3 artış gösterdi.
BAKIRDAKİ YÜKSELİŞİN SEBEBİ YAPAY ZEKA YATIRIMLARINDAKİ PATLAMA
Capital.com Kıdemli Finansal Piyasalar Analisti Kyle Rodda, bakırdaki yükselişin temel sebebinin yapay zeka yatırımlarındaki patlama olduğunu belirtti.
Rodda, bu durumun özellikle veri merkezlerinin inşasından kaynaklanan ciddi bir piyasa sıkışıklığı yarattığını ifade etti.
ABD ticaret politikasının yılın farklı dönemlerinde bakır fiyatlarını etkilediğini belirten Rodda, ayrıca 2026 başlarında doların değer kaybetmesinin de bakır piyasasını desteklediğini vurguladı.
Rodda, günün sonunda asıl meselenin yapay zeka ve arz dengesi olduğunu, bu nedenle fiyatların güçlü şekilde desteklenmeye devam edebileceğini söyledi.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: haberturk.com
