Dev banka Citi, küresel piyasalarda krizlerin artık olağan hale geldiği uyarısında bulundu. Bankanın yayımladığı rapora göre, Ortadoğu’daki jeopolitik gerilimler ve iklim krizleri nedeniyle petrolün varil fiyatı 200 doları aşabilirken, bakır ve gıda gibi temel emtialarda ciddi arz sıkıntıları yaşanabilir.
Citi Research ekibi, 2026’nın ikinci yarısı ve sonrasını kapsayan dönemde emtia piyasalarını etkileyebilecek potansiyel aşırı risk senaryolarını değerlendirdi. Eric G. Lee liderliğindeki ekip tarafından hazırlanan raporda, jeopolitik, iklimsel ve teknolojik gelişmelerin birleşimiyle, piyasalarda “siyah kuğu” olarak adlandırılan öngörülmesi zor olayların artık on yılda bir değil, sürekli bir gerçeklik haline geldiği vurgulandı.
Çalışmada, yaşanabilecek fiyat şoklarının geleneksel arz ve talep analizlerini geçersiz kılacak boyuta ulaşabileceği belirtildi. Raporda yer alan senaryoların temel tahminler olmadığı, ancak gerçekleşmeleri halinde yüksek etki yaratabilecek aşırı riskler olarak kurgulandığı ifade edildi.
2020 yılından bu yana pandemi, Rusya-Ukrayna savaşı, ticaret savaşları, merkez bankalarının altın alımları ve Ortadoğu’daki çatışmaların emtia piyasalarında benzeri görülmemiş bir aşırı olay yoğunluğuna yol açtığı kaydedildi.
ABD-İRAN GERİLİMİ VE PETROL PİYASASI
Citi, olasılığını düşük görse de en yüksek etkiye sahip senaryo olarak ABD ile İran arasındaki gerilimin çok yıllı bir arz krizine dönüşmesini öne çıkardı. Haziran 2025’teki “12 Gün Savaşı”ndan Temmuz 2026’daki yeni askeri tırmanışa kadar geçen süreçte petrol fiyatlarında sert dalgalanmalar yaşandığı hatırlatıldı.
Çatışmaların Körfez’deki enerji altyapısına sıçraması ve Hürmüz Boğazı’nın uzun süreli kapanması halinde, küresel piyasada günlük 5 ila 10 milyon varil arz açığı oluşabileceği belirtildi. Böyle bir durumda petrol fiyatlarının %100 ile %200 arasında artarak varil başına 200 doların üzerine çıkabileceği hesaplandı.
RUSYA-UKRAYNA HATTI VE DOĞAL GAZ RİSKİ
Rusya’nın enerji ihracatına getirilebilecek daha sıkı kısıtlamaların, doğal gaz piyasası üzerindeki etkisinin ham petrole kıyasla daha büyük olacağı öngörüldü.
Rusya’nın 2025 yılında ihraç ettiği 44 milyar metreküplük sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) küresel arzın %7’sini oluşturduğu belirtildi. Olası bir küresel LNG yasağının, yıllık 30 milyar metreküpten fazla arzın yön değiştirmesini gerektireceği, ancak taşıma ve sözleşme kısıtlamaları nedeniyle piyasada önemli bir açık oluşacağı kaydedildi.
ALTIN İLK DÜŞECEK, SONRA FIRLAYACAK
Altın tarafında ise kısa vadede %15 ila %20’lik bir düşüş riski bulunsa da, orta ve uzun vadede merkez bankası alımları ve küresel endişelerle ons fiyatının 6.000 dolara kadar yükselebileceği öngörüldü.
Hükümetlerin stratejik maden stoku oluşturma yarışına girmesi halinde bakır fiyatlarının ton başına 20.000 doları aşabileceği ifade edildi. Bakır stoklarının üç aya çıkarılması için iki yıl içinde yaklaşık 4 milyon ton bakır biriktirilmesi gerektiği ve bunun fiyatları 23.000 dolara kadar yükseltebileceği hesaplandı.
İKLİM ŞOKLARI VE YAPAY ZEKA ETKİSİ
Aşırı El Niño olayının gerçekleşme olasılığının %81’e yükseldiği ve bu durumun kakao fiyatlarını yeniden ton başına 10.000 dolar seviyesine çıkarabileceği belirtildi.
Yapay zeka altyapısının genişlemesinin ise elektrik ve bakır talebini artırdığı, olası bir balon patlaması veya büyüme sürecinin emtia piyasalarında iki yönlü dalgalanmalara yol açabileceği raporda yer aldı.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: sozcu.com.tr
