ABD, İran ile savaşı sonlandırmak amacıyla imzalanan yeni anlaşmanın ilk finansal teşviklerinden biri olarak, Tahran’ın 100 milyar dolar değerindeki dondurulmuş varlıklarını Katar ile birlikte serbest bırakmak için çalışıyor.
İlk aşamada, bu servetin 6 milyar dolarlık kısmına erişim sağlanacak. Anlaşmanın imzalandığı tarihte ise bu tutar 24 milyar dolara yükselecek.
İran, zaman içinde 100 milyar dolarlık varlığını geri alarak, 300 milyar dolarlık yeniden inşa fonuyla birlikte toplamda 400 milyar dolara ulaşacak.
Plan kapsamında Katar, İran Merkez Bankası’nın sipariş ettiği gıda, ilaç ve diğer insani yardım malzemelerinin alımına, dondurulmuş İran varlıklarından aktarılacak parayla izin verecek.
Bu kaynakların büyük bölümünü, yaptırımlar nedeniyle Çin, Hindistan, Irak ve Katar gibi ülkelerde bloke edilen petrol satış gelirleri oluşturuyor.
Katar’daki fonların serbest bırakılmasına yönelik görüşmeler, mayıs ayı sonunda İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Bagır Galibaf liderliğindeki bir heyetin Doha’yı ziyaretiyle başlamıştı.
İran’ın henüz resmi olarak onaylamadığı bu formül, savaşı durdurma ve Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma anlaşmasının ardından Washington’ın önümüzdeki iki aylık nükleer müzakerelerde Tahran’a sunmayı planladığı fikirler arasında yer alıyor.
BU BİZİM PARAMIZ DEĞİL
Anlaşma, ABD iç siyasetinde de tartışmalara yol açtı. Eleştirmenler, anlaşmanın İran’a nükleer programında taviz vermeden önce önemli kazanımlar sağladığını savunuyor.
Başkan Yardımcısı JD Vance ve diğer destekçiler ise Hürmüz Boğazı’nın açılmasının küresel ekonomi üzerindeki baskıyı hafifleteceğini ve çatışmaları önleyeceğini belirtiyor.
Fransa’daki G7 zirvesinde gazetecilere konuşan Trump, “Onların parasını aldık, bu bizim paramız değil, dondurduk. Bir noktada geri vermek zorunda kalacağız” dedi.
Ancak liderler düzeyinde gerilim devam ediyor. İran Dini Lideri Mücteba Hamaney’in X platformunda Trump’ın “çaresizlikten” anlaşmayı kabul ettiğini yazmasının ardından Trump, “Biz çaresizlikten buluşmadık, İran çaresizdi. BİTTİLER! 60 günlük süreyi oynayacağız. On sent bile alamazlar!” şeklinde bir paylaşım yaptı.
Çarşamba günü imzalanan anlaşmayla ABD, İran’ın dondurulmuş varlıklarını kullanıma açmayı taahhüt etti.
Daha önce, 2023 yılında Biden yönetimi, Güney Kore’deki 6 milyar dolarlık petrol gelirinin mahkum takası kapsamında Katar’a aktarılması için yaptırım muafiyeti tanımış, ancak Hamas’ın 7 Ekim saldırılarının ardından bu fonları dondurmuştu.
Analistler, yerel para birimi değer kaybeden ve yüksek enflasyonla mücadele eden İran ekonomisinin tam anlamıyla toparlanabilmesi için kapsamlı yaptırım muafiyetlerinin gerekli olduğunu belirtiyor.
Üst düzey ABD’li yetkililer ise, zenginleştirilmiş uranyumun teslim edilmesi gibi yapıcı adımlar atıldığı sürece İran’ın fonlara erişiminin kolaylaşacağını vurguluyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: sozcu.com.tr
