Bloomberg News’in Pazar günü bildirdiğine göre, ABD ile İran arasında hafta sonunda geçici bir anlaşmaya yaklaşılırken, taraflar arasında dolaşan farklı taslaklar yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıklar ve gelecekteki müzakerelerin kapsamı gibi önemli konularda ciddi görüş ayrılıklarını ortaya koydu. Haberlere göre, müzakereciler arasında birkaç farklı mutabakat zaptı taslağı dolaşıyor. Taslaklarda, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması, İran’ın petrol ihracatına yönelik kısıtlamaların gevşetilmesi ve Tahran’ın nükleer programı hakkında daha kapsamlı görüşmelerin başlatılması gibi ortak maddeler yer alıyor. Ancak finansal konularda henüz uzlaşma sağlanabilmiş değil.
Finansal piyasalar, olası bir anlaşmanın Orta Doğu’daki jeopolitik riskleri azaltabileceği, küresel enerji arzını istikrara kavuşturabileceği ve petrol fiyatlarındaki baskıyı hafifletebileceği beklentisiyle süreci yakından takip ediyor. İran’ın ham petrol ihracatının yeniden başlaması ya da küresel enerji piyasaları için kritik bir nakliye rotası olan Hürmüz Boğazı’nın açılması, petrol üreticileri, rafineriler, havayolu şirketleri ve dünya çapında enflasyona duyarlı sektörler üzerinde önemli etkiler yaratabilir.
ABD Başkanı Donald Trump, süren anlaşmazlıklara ve bölgede yeniden artan gerilime rağmen bir anlaşmaya yakın olunduğu yönündeki iyimserliğini sürdürüyor.
Trump, sosyal medyada yaptığı paylaşımda, “Bölgeye, Lübnan da dahil olmak üzere barış getirecek bir anlaşmaya çok yakınız, tüm taraflar geri adım atmalı. Bu, uzun ve güzel bir barışın başlangıcı olabilir — Bunu bozmayalım!” ifadelerini kullandı.
Müzakereler, İsrail güçlerinin Hizbullah’ın roket saldırılarının ardından Beyrut’taki hedefleri vurmasıyla kısa süreliğine riske girdi. Trump ise, diplomatlar daha kapsamlı bir bölgesel anlaşma için ivmeyi korumaya çalışırken taraflara itidal çağrısı yaptı.
Taslak planlarda genel olarak derhal ateşkes sağlanması, Basra Körfezi’ndeki ticari deniz yollarının yeniden açılması ve İran’ın nükleer faaliyetlerini kapsayan uzun vadeli bir çözüm için müzakerelerin başlatılması öngörülüyor. Ayrıca, çeşitli yaptırım hafifletmeleri ve yurt dışında bloke edilen İran fonlarına erişim de planlar arasında.
En tartışmalı konu ise ekonomik tavizlerin kapsamı ve zamanlaması. Bazı taslaklarda İran’a dondurulmuş varlıklara geniş erişim ve ekonomik toparlanma için finansal destek sağlanması öngörülürken, diğerlerinde ise bu kolaylıkların gelecekteki müzakerelerde ilerlemeye bağlanması öneriliyor.
Bloomberg News’in incelediği bir taslakta, nihai bir anlaşmaya varılması halinde en az 300 milyar dolarlık uzun vadeli bir yeniden yapılanma ve kalkınma programı önerisi yer aldı. Diğer bazı haberlerde ise İran’ın sürecin bir parçası olarak on milyarlarca dolarlık dondurulmuş fonun serbest bırakılmasını talep ettiği belirtiliyor.
Şu an için müzakereciler, çatışmaların durdurulması ve daha kapsamlı görüşmelerin başlatılması konusunda genel bir çerçevede uzlaşmış görünüyor. Ancak nihai bir anlaşmaya varılması için önemli farklılıklar devam ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Seeking Alpha
