Borsa İstanbul’da satış baskısı 16 Eylül’de hızlandı. BIST 100 endeksi gün içinde yüzde 5’e varan kayıpla 13.195 puana kadar gerilerken yatırımcılar “Borsa neden düşüyor?” ve “Hisseler neden düşüyor?” sorularına yanıt aramaya başladı. Piyasadaki sert düşüşte fon piyasasında yaşanan gelişmeler, zarar-kes satışları, yükselen petrol fiyatları, küresel tahvil faizleri ve Fed’in faiz kararı öncesindeki belirsizlik öne çıkıyor.
Borsa İstanbul’da haftanın ilk iki işlem gününde yaşanan kayıpların ardından satışlar 16 Eylül Çarşamba günü daha da derinleşti. BIST 100 endeksi, 15 Eylül Salı gününü yüzde 2,41 düşüşle 13.892,30 puandan tamamladıktan sonra yeni güne yüzde 0,17 kayıpla başladı.
Açılışın ardından satışların hızlanmasıyla BIST 100’de günlük kayıp yüzde 5’e ulaşırken endeks 13.195 puana kadar geriledi. Bankacılık ve sanayi endekslerinde de kayıplar yüzde 5’i aştı.
Peki, Borsa İstanbul neden düşüyor ve BIST 100’deki sert satışın arkasında hangi gelişmeler var?
Borsa neden düşüyor?
Borsa İstanbul’daki son düşüşü tek bir gelişmeyle açıklamak zor. Küresel piyasalardaki olumsuz görünüm son günlerde BIST 100 üzerinde baskı yaratırken, 16 Eylül’de Türkiye’de yatırım fonlarına ilişkin endişelerin artması satışların daha da hızlanmasına neden oldu.
Öne çıkan başlıklar şöyle:
- Fon piyasasında artan likidite endişeleri
- Pusula Portföy’ün bazı fonlarında iade ödemelerinin temerrüde düşmesi
- BIST 100’ün 14.000 puanın altına gerilemesiyle zarar-kes satışlarının hızlanması
- Petrol fiyatlarının yüksek seyretmesi
- ABD tahvil faizlerindeki yükseliş
- Fed’in faiz kararı öncesindeki belirsizlik
Fon piyasasındaki gelişmeler satış baskısını artırdı
16 Eylül’deki sert düşüşte öne çıkan en önemli yurt içi gelişmelerden biri yatırım fonları tarafında yaşandı.
Pusula Portföy Yönetimi, 15 Eylül tarihinde yaptığı açıklamada kurucusu olduğu bazı yatırım fonlarının katılma payı iade ödemelerinde temerrüt oluştuğunu duyurdu. Şirket, fonlar adına işlem yapılan aracı kurumlarla mutabakat ve likidite yönetimi sürecinin sürdüğünü açıkladı.
Fon piyasasında son haftalarda yaşanan yüksek miktarlı çıkışlarla birlikte değerlendirildiğinde bu gelişme, yatırımcıların likidite konusunda daha temkinli davranmasına neden oldu.
Fonlardan yüksek miktarda para çıkışı yaşandığında, fon yöneticilerinin yatırımcıların nakit taleplerini karşılamak için portföylerinde bulunan varlıkların bir bölümünü satması gerekebilir. Özellikle satışların aynı dönemde yoğunlaşması piyasadaki arzı artırarak hisse fiyatları üzerinde ek baskı yaratabilir.
14.000 puanın altı satışları hızlandırdı
BIST 100 açısından psikolojik olarak takip edilen 14.000 puan seviyesinin aşağı yönlü kırılması da satışların hız kazanmasında etkili oldu.
Endeksteki hızlı gerileme, algoritmik işlemler ve yatırımcıların stop-loss emirleri nedeniyle kısa sürede daha geniş bir satış dalgasına dönüşebiliyor.
BIST 100, 14 Eylül Pazartesi gününü yüzde 1,60 düşüşle 14.235,83 puandan, 15 Eylül Salı gününü ise yüzde 2,41 kayıpla 13.892,30 puandan tamamlamıştı. Böylece satış baskısı 16 Eylül’deki sert düşüşten önce de iki işlem günü boyunca devam etmişti.
Fed faiz kararı neden Borsa İstanbul’u etkiliyor?
Borsa İstanbul üzerindeki baskının bir diğer önemli nedeni ise küresel piyasalardaki faiz beklentileri.
ABD Merkez Bankası’nın (Fed) faiz kararı 16 Eylül’de açıklanacak. Yüksek seyreden ABD tahvil faizleri ve Fed’in faiz artırabileceği beklentisi, dünya genelinde riskli varlıklara olan talebin azalmasına yol açabiliyor.
ABD 10 yıllık tahvil faizlerinin yüzde 5 civarında seyretmesi, yatırımcıların daha düşük riskli ve faiz getirisi sağlayan varlıklara yönelmesini teşvik edebiliyor. Bu durum gelişmekte olan ülke piyasalarından sermaye çıkışı riskini de artırıyor.
Fed’in 16 Eylül’deki kararı bu nedenle yalnızca ABD piyasaları açısından değil, Borsa İstanbul dahil küresel hisse senedi piyasaları açısından da yakından takip ediliyor.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş BIST 100’ü nasıl etkiliyor?
Son dönemde Orta Doğu’da artan jeopolitik riskler petrol fiyatlarında yükselişe neden oldu. Brent petrolün 100 dolar seviyesinin üzerinde seyretmesi özellikle enerji ithalatçısı ülkeler açısından önemli bir risk oluşturuyor.
Türkiye’nin enerji ithalatçısı olması nedeniyle petrol fiyatlarında uzun süreli yükseliş;
- enerji ithalat maliyetini artırabilir,
- enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturabilir,
- cari dengeyi olumsuz etkileyebilir,
- TCMB’nin faiz indirim sürecine ilişkin beklentileri değiştirebilir.
Bu nedenle petrol fiyatlarındaki yükseliş Borsa İstanbul’daki şirketlerin maliyetleri ve Türkiye ekonomisine yönelik beklentiler üzerinden BIST 100 üzerinde baskı oluşturabiliyor.
Bankacılık hisseleri neden düşüyor?
Borsa İstanbul’daki son satışlarda bankacılık sektörü de dikkat çekiyor.
15 Eylül’de BIST Bankacılık Endeksi yüzde 4,15 değer kaybetmişti. 16 Eylül’de satışların derinleşmesiyle bankacılık ve sanayi endekslerindeki gün içi kayıplar da yüzde 5’in üzerine çıktı.
Bankacılık hisseleri; faiz beklentileri, yabancı yatırımcı hareketleri ve genel piyasa risk iştahındaki değişimlere BIST 100 içerisindeki birçok sektöre göre daha hassas tepki verebiliyor. Banka hisselerinin endeksteki ağırlığı nedeniyle bu hisselerde yaşanan geniş çaplı satışlar BIST 100’deki düşüşü de hızlandırabiliyor.
Borsada devre kesici nedir?
Borsa İstanbul’da sert fiyat hareketleri sırasında yatırımcıları ani dalgalanmalardan korumak amacıyla devre kesici sistemi uygulanıyor.
Devre kesici hem tek tek hisselerde hem de BIST 100 endeksinin tamamı için uygulanabiliyor.
Borsa İstanbul’un güncel kurallarına göre BIST 100 endeksi önceki günün kapanışına kıyasla yüzde 6 veya daha fazla düşerse Endekse Bağlı Devre Kesici Sistemi devreye giriyor. Bu durumda Pay Piyasası ile bazı VİOP ve repo işlemleri geçici olarak durduruluyor.
Tek tek hisselerdeki devre kesici eşikleri ise hissenin işlem gördüğü pazara göre değişiklik gösteriyor.
Bu nedenle bir veya birden fazla hissede devre kesici uygulanması, BIST 100 endeksinde de endekse bağlı devre kesicinin çalıştığı anlamına gelmiyor.
Burada yer alan bilgiler yatırım tavsiyesi içermez. Bilgi için: Midas Sorumluluk Beyanı
