S-Ş

Spekülasyon, piyasa koşullarını değerlendirerek gelecekteki fiyatlara göre risk alıp yatırım yapma işlemidir. Spekülasyon nedir sorusu bu şekilde basitçe cevaplanabilir. Bu durum; spekülatörlerin borsa, döviz ya da yerel para gibi herhangi bir yatırım aracı üzerinde tahmine dayalı işlem yapmasının sonucunda oluşur. 

Spekülatör, yapacağı işlemlerde alacağı riskleri bilen ve bunlara göre hareket eden kişilere denir. Spekülasyon yapmak ise kaybetme riskini göze alarak kazanç elde etme yöntemi olarak nitelendirilir. Spekülatör, borsadaki bir hissenin yükseleceğini tahmin ederek kâğıdı düşük fiyattan alıp yüksek fiyattan satar. Bu işlemin sonucunda spekülasyon meydana gelir ve kişi yüksek kazanç elde eder.

Spekülatörler tarafından yapılan tahminlerin sonucunda fiyatlar yükselir ya da düşer. Terim, Türkçe’ye “vurgunculuk” şeklinde çevrilmiş olsa bile bu kapsamın içine girmez. Spekülatörler risk alarak yüksek kazanç elde etmeyi hedeflediği için yasa dışı bir durum söz konusu değildir.  

Spekülasyonun Özellikleri Nelerdir?

Spekülasyonun özelliklerine bakıldığında, bu kavramın yüksek risk barındıran bir işlem olduğu görülür. Spekülatörler, yaptıkları tahminlerin sonucunda varlıklarının bir kısmını ya da tamamını kaybedebilir. Öte yandan kişilerin bu işlem sayesinde yüksek kazanç elde etmesi de mümkündür. 

Spekülatif hareketler, yüksek getiri potansiyeli taşıyan yatırım araçlarıyla yapılır. Kısa süreli riskli alım satımlardan kazanç elde etmek, spekülatif hareketler sayesinde mümkün olur. Bu yöntemin uygulanması, piyasadaki işlem hacmini artırır ve likidite oranını yükseltir. Bu durum ise yatırımcıların beklentilerinin karşılanmasını sağlar. 

Spekülasyon Nasıl Yapılır?

Spekülasyon, kısa vadede düşük fiyatla alınan hissenin tahminler göz önünde bulundurularak belirli bir süre sonra yüksek fiyata satılmasıyla yapılır. Geleceğe yönelik kapsamlı tahminlerde bulunmak için piyasalara hâkim olmak önem arz eder. Bu noktada kişilerin pek çok farklı parametreyi dikkate alması gerekir. Bunların arasında ülkenin ekonomisi, piyasanın durumu ve hissenin geçmiş dönemdeki hareketleri yer alır. Bu işlem, gerçekleştirilmesi kolay olsa da bilgi birikimi gerektirdiği ve risk barındırdığı için piyasalar hakkında deneyimli kişiler tarafından tercih edilir.

Spekülasyon Neden Yapılır?

Spekülasyonun başlıca yapılış amacı, kısa sürede yüksek miktarda kazanç elde etmektir. Öte yandan spekülasyon neden yapılır sorusuna çok daha kapsamlı bir cevap vermek de mümkündür. Özellikle kriz durumlarında uygulanabilecek olan bu yöntem, kişilerin maddi açıdan zarara uğramasını önlemenin yanı sıra kısa bir sürede kâra geçmesini de mümkün hâle getirir. Buna ek olarak kişiler, ülke ekonomisi iyi bir durumdayken de söz konusu yöntemi uygulayarak kazanç elde edebilir.

Ekonomi ve bankacılık terimi olarak kullanılan sınai endeks, ulusal pazarda işlem gören ve sadece sanayi sektöründe bulunan şirketlerin hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişmeler dikkate alınarak hesaplanan göstergelerdir. Sanayi sektörünün durumunu, üretim faaliyetlerindeki artış veya azalış gibi konuları belirlenen yıllar itibarıyla karşılaştırmalı olarak izlemeyi sağlar. Bu bilgi Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ay düzenli olarak yayınlanır. 

Bu gösterge ile mevcut dönem ile geçmiş ay ve bir önceki yılın aynı ayındaki endeks değerleri karşılaştırılarak sanayi ve alt sektörlerdeki büyüme/değişim eğilimi hesaplanabilir. Sanayi, ekonomik büyümenin lokomotifidir ve bu endeks sayesinde verilere dayalı net sonuçlar elde edilmesi mümkün olur. Sanayi üretim endeksi; 

şekilde verilir. Bu veriler sayesinde ekonomik durum değerlendirilirken ve ülke ekonomisi yorumlanırken neden/sonuç ilişkileri konusunda net verilere dayalı bilgilerden yararlanmak mümkün olur. Ana ve alt sektörlerde hangi dönemlerde ve ne sebeple bir gelişme veya gerileme görüldüğünün açıklaması yapılabilir. 

Sınai Endeks Hisseleri Hangileridir?

Sınai endeks, endüstriyel kuruluşların üretimlerindeki değişimi göstermesi açısından önemlidir. GSYİH’nin büyük bir bölümünü oluşturan hizmetler sektörü üzerinde etkili olan sanayideki değişim yönünü görmek için gerekir. Aynı zamanda kuruluşların gelişim süreçlerini izlemek için de bu hesaplamaların yapılması gerekir. 

Sanayi sektöründe hizmet veren farklı pek çok kuruluş bulunur. Bunlar arasında; 

sayılabilir. Bunlara ek olarak İskenderun Demir Çelik, Karsan Otomotiv ve farklı branşlarda sanayi kuruluşlarının hisseleri de endekste yer alır.

Sanayi Hisse Senetleri Nedir?

Hisse senedi; bir şirket tarafından ihraç edilen ve ortaklık sermaye piyasasını temsil eden kıymetli evraktır. Sınai endeks hisse senetleri ise sanayi sektöründe bulunan şirketlere aittir. Bir şirketin anaparasının eşdeğer parçalarından biri olarak görülür. Bu sayede şirketlerin değerlerine katkı sağlanır ve aynı zamanda kârdan pay elde edilebilir. Sanayi hisse senetlerine yapılan yatırımlarla ülke ekonomisinin gelişmesine destek olunur. Aynı zamanda şirketlerin büyümesi amacıyla da kullanılır. Bu senetler, mülkiyet ve ortaklığı da temsil eder. 

XUSIN Ne Demek?

Borsa İstanbul (BİST) Sınai Endeksi vadeli işlem sözleşmesi VİOP’ta XUSIN koduyla işlem görür. XUSİN, Borsa İstanbul’da işlem gören varlıkları ifade eder. Bu endeks, sektörde hizmet veren tüm sınai şirketlerin ortak performansına yatırım yapılabilmesini sağlar. BİST’te işlem gören hisselerin fiyat ve getirilerini bütünsel ve sektörel bazda hesaplanması için önemlidir. Ayrıca payların ortalama fiyat seviyelerindeki değişimini oransal olarak verir. 

Sermaye artırımı, bir kuruluşun esas parasal kaynağını arttırmaya yönelik teşebbüstür. Geleneksel yöntemde bir şirketin ana sermayesine tekabül eden hisse senedi bedellerinin ödenmesi bu teşebbüsün ilk adımdır. Sonraki aşamada kuruluşa ait genel kurulun mutabık kaldığı kararla yeni hisse senedi çıkarılarak özsel sermayenin artırılması amaçlanır. Sermaye artırımı nedir sorusunu kısaca bu şekilde açıklamak mümkündür.  

Sermaye Artırımı Türleri Nelerdir?

Sermaye artırımı, bedelli ve bedelsiz olarak iki ayrı türe sahiptir. Öncelikle bedelli sermaye artırımı nedir sorusunu cevaplamak gerekir. Bedelli sermaye artırımı, kuruluşların dışsal kaynaklardan elde ettiği verime bağlı olarak bir bedel karşılığında hisse senedi dağıtmasına denir. Bu işleyiş sayesinde yeni senetler ile şirketin piyasada işlem gören hisse değerleri artış gösterir. Sürecin sonunda hisse ortaklarının sahip oldukları oranlarda değişiklik gerçekleşir. Bedelli sermaye artırımı hesaplama ise mevcut lot sayısı, bölünme oranı ve rüçhan hisse fiyatını içeren bir formülle gerçekleştirilir.

Bedelsiz sermaye artırımı nedir sorusuna kuruluş ortaklarına karşılıksız bir biçimde hisse verilmesi şeklinde yanıt verilir. Bu noktada kuruluşun asıl sermayesinde farklılık olmaz ve şirket hisselerinin piyasa değerinde değişiklik beklenmez. Bedelsiz sermaye artırımının vergi avantajlarından faydalanmak ve hisse senedinin likiditesini artırıp değerini yükseltmek gibi önemli artıları mevcuttur. Aynı zamanda bu teşebbüs türünde daha az vergi ödenmektedir. Bedelsiz sermaye artırımı hesaplaması; mevcut lot sayısı, hisse fiyatı ve bölünme oranının bulunduğu bir formülle yapılır. 

Sermaye Artırımı Hangi Amaçla Yapılır?

Sermaye artırımı parasal etkinliklerle ilgili gereksinimlerin karşılanması amacıyla yapılır. Söz konusu girişime bir şirketin borçlanmasını engellemek için veya kâr maksimizasyonunu sağlamak amacıyla da başvurulabilir. Bu teşebbüs, kuruluşların kredibilitesinin artışında ve enflasyon ya da diğer nedenlerle meydana gelen sermaye erimesinin önlenmesinde rol oynar. Sermaye artırımının arkasında pek çok farklı neden bulunabilir. Yatırımcı çekmek, kredi başvurusu, geniş çapta satış ya da devir uygulaması gibi gereklilikler sonucunda sermaye artırımı konusunda karar alınabilir. 

Sermaye Artırımı Nasıl Yapılır?

Sermaye artırımı birçok şekilde yapılabilir. Maliyetin bizzat ortaklar tarafından ödenmeye başlanması sık tercih edilen bir sermaye artırımı yöntemidir. Bu metoda ek olarak kuruluşa farklı ortakların dâhil edilmesi de mümkündür. Ayrıca sabit kıymetler mevcut ise Maddi Sabit Kıymetler Yeniden Değer Artış Fonu’nun ana sermayeye aktarılması da söz konusu olabilir. Başka bir şirketle birleşme gibi radikal bir kararın alınması da kimi zaman tatbik edilen sermaye artırımı yollarından biridir.

Bedelli sermaye artırımı, kuruluşun ortaklarından haricî fon alınarak gerçekleştirilir. Bedelsiz sermaye artırımı ise elde bulunan dâhilî kaynaklar ile yapılır. Sermaye artırımının; borç finansmanı oluşturmak, kitle fonlamasına zemin hazırlamak ve melek yatırımcı çekmekle desteklendiği durumlar da söz konusudur. 

Seans, borsada sıklıkla kullanılan bir terimdir. Anlamı bir iş için harcanan süre olan kelime, finans alanında da benzer bir ifadeyi karşılamak için kullanılır. Bu terim, borsada hisse senetleri üzerinde işlem yapılabilen süreleri ifade etmek amacıyla kullanılır.

“Borsada seans ne demek?” sorusu sıklıkla merak edilen ifadeler arasındadır; çünkü Borsa İstanbul Pay Piyasası’nda işlem gören hisse senetleri üzerinde alım satımlar belli aralıklarla düzenlenir. Bu aralıklar Borsa İstanbul’un her piyasası için ortak değildir. Örneğin VİOP ile Opsiyon Piyasası’nın işlem gördüğü saatler birbirinden farklıdır. Bu saat farklılıklarından dolayı borsada işlem yapanların herhangi bir kayba uğramaması için çeşitli işlem saatleri belirlenir. Bu işlem saatlerinin her biri seans olarak adlandırılır. 

Seans Açılış ve Kapanış Saatleri Kaçtır?

Borsada seans nedir sorusu kadar merak edilen bir diğer konu ise açılış ve kapanış saatleridir. Piyasalarda fiyat değişimleri her saat aralığında gerçekleşmez. Hisse senetleri ve yatırım fonlarının fiyatlarınbelli saat aralıklarında değişime uğrar. Bu zaman aralıkları açılış, kapanış ve sürekli seans olarak üçe ayrılır. Bu zaman aralıkları farklı piyasalar için değişiklik gösterebilir. Ayrıca yarım iş günleri gibi özel zamanlarda da değişikliğe uğrayabilir. Finans dünyasında işlem ve yatırım yapmak isteyenler Borsa İstanbul seans saatleri konusundaki güncel bilgilere bankaları aracılığıyla veya doğrudan kurumun kendi web sitesinden bilgi edinebilir.  

Borsa İstanbul’da işlemler açılış seansı olan 9.40 ile başlar. 9.55’e kadar olan zaman aralığında ilk oturum gerçekleştirilir. Bu zaman aralığında tüm alım satım emirleri herhangi bir eşleşme yapılmaksızın kabul edilir. Borsa kapanış seans saati ise gün sonunda 18.01 ile 18.05 arasında gerçekleştirilir. Bu aralıkta normal süreçten kalan tüm emirler otomatik olarak aktarılır. Yeni emirler ise herhangi bir eşleşme yapılmaksızın sisteme kabul edilir. 

Borsa İstatistiği Nasıl Değerlendirilir?

Borsa seans istatistiği, piyasalarda işlem yapan kişilerin yatırımlarını doğru şekilde yönetmek için kullandıkları analiz araçlarından biridir. Günlük değerler baz alınarak oluşturulan bu istatistikler, grafik veya yüzdelik olarak ifade edilebilir. Borsa işlem saatleri içerisinde gerçekleşen tüm 1. ve 2. seansların yanı sıra günlük değişimler de bu başlık altında yer alır. Borsa seans saatleri içerisinde işlem gören hisse senetlerinin sayısı, yüzdesi ve işlem hacmi gibi kavramların istatistiği günlük olarak değerlendirilir.

Borsada Tek Seans Uygulaması Nedir?

Tek seans uygulaması, Borsa İstanbul’da NASDAQ teknolojisiyle hayata geçirilen bir sistemdir. BISTECH olarak isimlendirilen bu proje kapsamında öğlen 1 saat sürekli müzayede işlemlerine ara verilir. Bu arada da tek fiyattan emir toplama gerçekleştirilir. Bu uygulama ile birinci oturum sonu bülteni gibi kavramlar ortadan kalkar. Baz fiyat ve fiyat marjları gün başında bir kez hesaplanır. Bu fiyatlar tüm gün boyunca geçerli olur. Ancak bu uygulamayla hesaplama şekillerinde bazı farklılıklar oluşur. Örneğin fiyat marjı bahsi geçen aralıkta %10 yerine günlük %20 olarak uygulanır.

Saklama kuruluşu, çeşitli varlıkların değerlendirilmesi için hizmet verir. Saklama hizmetleri, sermaye piyasası faaliyetleriyle ilişkili olarak fiziken ya da kayden sağlanan nakitlerin kuruluşlar nezdindeki işlemleridir. Emanetçi sıfatıyla bu hizmet verilebildiği gibi idare etmek için ya da teminat olarak da bu işlemler görülebilir. Saklama hizmetine konu olan ürünlerse aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Yukarıda sıralanan ürünler dışında Sermaye Piyasası Kurulu tarafından uygun görülecek olan tüm diğer varlıklar da saklama hizmetine konu olabilir. Tüm bu hizmetler, çeşitli kuruluşlar tarafından verilir. Saklama kuruluşu denildiğinde ise akla iki tür gelir. Bunlar, Merkezî Saklama Kuruluşu ve Portföy Saklama Kuruluşları olarak sıralanır.

Merkezî Saklama Kuruluşu Nedir?

Merkezî saklama kuruluşu, sermaye piyasası araçlarının saklanması ve bunlara ilişkin var olan hakların kullanımı hizmetlerini veren anonim ortaklıklardır. Ortaklık şeklinde oluşturulan kurumlar, özel hukuk tüzel kişiliğine haizdir. Merkezî saklama kuruluşu nedir sorusunun cevabı bu şekilde verilebilir. Merkezî saklama kuruluşu; üyelerine veri depolama, saklama, raporlama, kurumsal yönetim ve yatırımcı hizmeti sunar. Bunun dışında sahip olduğu AR-GE kimliğiyle iç kaynaklarını kullanarak kendi geliştirdiği platformlar, sistemler ve yazılımlarla teknoloji hizmeti sunar. 

Portföy Saklama Kuruluşu Nedir?

Portföy saklama kuruluşu nedir sorusunu cevaplamadan önce sürdürülen hizmetin ne olduğunun açıklanması gerekir. Portföy saklama hizmeti, kolektif yatırım kuruluşlarına ait olan finansal varlıkların saklanması ya da kayıtlarının tutulması olarak açıklanabilir. Bunun dışında aidiyetin doğrulanması ve bunun takibiyle kayıtların tutulması da portföy saklama kuruluşları tarafından yerine getirilmesi gereken bir görevdir. Nakit hareketlerine ilişkin işlemlerin yerine getirilmesi ve kontrolünün sağlanması da bu kuruluşlar aracılığıyla yürütülür.

Portföy saklayıcısı, kolektif yatırım kuruluşlarına ait olan varlıkların açıkça belli olacak ve herhangi bir hasara uğramayacak şekilde saklanmasını sağlar. Saklayıcı nezdinde olan kuruluşun tüm bilgilerin güvenliğini sağlama sorumluluğu vardır. Portföy saklayıcılarının esaslar çerçevesinde risk yönetim sistemlerinin yanı sıra iç kontrol mekanizmaları da oluşturması gerekir.

Hangi Kuruluşlar Saklama Hizmeti Verebilir?

Saklama hizmeti veren kuruluşlar hukuki çerçeve dâhilinde belirlenir. Türkiye’de merkezî saklama kuruluşu görevini üstlenen kurum, Merkezi Kayıt Kuruluşu’dur. Bu kurum kaydi saklama verilerini güncel şekilde ve güvenle saklar. Ayrıca Ticaret Bakanlığı’nın belirlediği ürünlere ait senetlerin ve bunlara ilişkin hakların hem izlenmesini hem de saklanmasını sağlar. Bu anlamda Merkezî Kayıt Kuruluşu, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından kaydedilmesine karar verilen tüm sermaye piyasası araçları için Türkiye’nin merkezî saklama kuruluşudur

Portföy saklama hizmeti veren kuruluşlardan en çok bilineni ise İstanbul Takas ve Saklama Bankası A.Ş.’dir. Bunun dışında portföy saklama hizmeti verme konusunda yetkilendirilmiş olan bankalar ya da aracı kurumlar da mevcuttur. Bahsi geçen kuruluşlar, sundukları hizmetlerin çeşitleriyle birbirilerinden ayrılır.