O

ÔÇťOpsiyon s├Âzle┼čmesi nedir?ÔÇŁ sorusunun cevab─▒, ├Âzellikle ticaretle u─čra┼čan ki┼čiler taraf─▒ndan ara┼čt─▒r─▒l─▒r. Opsiyon s├Âzle┼čmeleri, i┼č insanlar─▒na sunulan bir hakt─▒r. ─░ki taraf─▒n kat─▒l─▒m─▒yla ger├žekle┼čen ve ki┼činin bir mal varl─▒─č─▒n─▒, ├Ânceden kararla┼čt─▒r─▒lan fiyat ├╝st├╝nden, belirli bir zaman diliminde alma ya da satma hakk─▒ sa─člayan anla┼čma t├╝r├╝d├╝r.  

Opsiyon s├Âzle┼čmesi sahip oldu─ču ├Âzelliklerle kendini g├╝vence alt─▒na almak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lara faydal─▒ olur. Finansman s├╝re├žlerinin ├Âng├Âr├╝lebilir hedeflere uygun ┼čekilde ger├žekle┼čmesini ve buna uygun sermaye yat─▒r─▒mlar─▒ yap─▒lmas─▒n─▒ sa─člar. B├Âylece i┼č insanlar─▒, maddi kaynaklar─▒n─▒ koruma f─▒rsat─▒ bulur. Opsiyon s├Âzle┼čmesine kat─▒lan ki┼čiler, mevcut pozisyonlar─▒n─▒ korumaya ve al─▒nacak riski en aza indirmeye ├žal─▒┼č─▒r. 

Opsiyon S├Âzle┼čmesinin Temel Kavramlar─▒ Nelerdir?

Opsiyon s├Âzle┼čmesinin baz─▒ temel kavramlar─▒ bulunur. Bunlar; kullan─▒m fiyat─▒, opsiyon primi, uzun ve k─▒sa taraf olarak s─▒ralan─▒r. S├Âzle┼čmede bahsedilen mal ya da finansal de─čerin ├╝zerinden belirlenen ileri tarihli al─▒m ya da sat─▒┼č miktar─▒na kullan─▒m fiyat─▒ denir. Opsiyon primi, s├Âzle┼čmenin yap─▒ld─▒─č─▒ tarihte belirlenen al─▒┼č ya da sat─▒┼č hakk─▒ i├žin ├Âdenecek olan ileri tarihteki para miktar─▒d─▒r. Uzun taraf ad─▒ verilen al─▒c─▒, prim ├Âdeme d─▒┼č─▒nda bir sorumlulu─ča sahip de─čildir. Bu tarafta bulunan ki┼či risk almaz. Ancak k─▒sa taraf ad─▒ verilen sat─▒c─▒, vade tarihi s├╝recinde al─▒┼č ya da sat─▒┼č sorumlulu─ču oldu─čundan risk al─▒r. K─▒sa taraf, bu nedenle bir teminat ├Âdemek zorunda kal─▒r.

Opsiyon T├╝rleri Nelerdir?

Opsiyon s├Âzle┼čmesinin t├╝rleri, iki kavram ├╝st├╝nden incelenebilir. Bunlar al─▒m ve sat─▒m opsiyonu olarak belirlenir. Al─▒m opsiyonu ile ilgili anla┼čmalar, belirlenen vade s├╝resi dolana kadar belli miktarda ├╝r├╝n├╝ kullan─▒m fiyat─▒ndan alma hakk─▒ tan─▒r. Sat─▒m opsiyonu ise ilgili tarafa, belirli miktarda mal─▒ vade tarihi gelene kadar muayyen bir miktardan satma imk├ón─▒ verir. 

Ticaretle u─čra┼čan ki┼čiler varl─▒k fiyat─▒nda y├╝kselme bekliyorsa al─▒m opsiyonlar─▒na, d├╝┼č├╝┼č bekliyorsa da sat─▒m opsiyonlar─▒na ba┼čvurur. Vade i├žinde fiyatlar─▒n stabil kalaca─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝l├╝yorsa iki t├╝re de ba┼čvurarak denge kurulmas─▒ m├╝mk├╝n olur. Opsiyon s├Âzle┼čmesi ├Âzelliklerine g├Âre prim oran─▒, piyasada bulunan harekete g├Âre belirlenir. Ayr─▒ca i┼člemin ger├žekle┼čti─či T g├╝n├╝ uzun taraf─▒n para ├Âdeyece─či tarihtir. T g├╝n├╝nden 1 sonraki g├╝n ise k─▒sa taraf─▒n para alaca─č─▒ zamand─▒r.

Opsiyon Tipleri Nelerdir?

─░lk opsiyon s├Âzle┼čmesinin k├Âkeni 18. y├╝zy─▒la kadar dayan─▒r. Bu s├Âzle┼čme, JaponyaÔÇÖn─▒n Osaka kentinde pirin├ž ├╝st├╝ne yap─▒lan bir anla┼čma olarak bilinir. G├╝n├╝m├╝zde ise ├že┼čitli opsiyon tipleri bulunur. Avrupa tipinde, uzun taraf hakk─▒n─▒ borsan─▒n belirledi─či zaman diliminde kullanabilir. Amerikan tipinde ise uzun taraf, elinde bulunan haktan vade s├╝recinde istedi─či bir zamanda yararlanabilir. 

├çal─▒┼čan hisse opsiyon s├Âzle┼čmesi, patronlar─▒n iyi performans g├Âsteren i┼č├žilerine ┼čirketten hisse hakk─▒ sunmas─▒ olarak ortaya ├ž─▒kar. Bu opsiyonun kullan─▒m─▒, ├žal─▒┼čan─▒n kendi tercihine b─▒rak─▒l─▒r. Tezg├óh ├╝st├╝ denilen opsiyon tipi, iki ├Âzel kurulu┼čun kat─▒l─▒m─▒yla ger├žekle┼čir. Borsada yer almaz ve ┼čartlar─▒ de─či┼čkendir. Bitcoin opsiyon s├Âzle┼čmesi, sanal parayla al─▒┼č-sat─▒┼č ger├žekle┼čtiren tarafa, anla┼čman─▒n biti┼č tarihinden ├Ânce belirli bir fiyattan kripto kayna─č─▒ alma ya da satma hakk─▒ verir. Opsiyon s├Âzle┼čmesi ├Ârne─či i├žin Borsa ─░stanbul taraf─▒ndan a├ž─▒klanan verilerden yararlan─▒labilir.

Opsiyon primi, bir al─▒m sat─▒m s├Âzle┼čmesinin belirli vadede ayn─▒ fiyat ├╝zerinden i┼člem g├Ârmesine y├Ânelik maddi de─čer kar┼č─▒l─▒─č─▒ kazan─▒lan hakk─▒n bedelidir. Opsiyon s├Âzle┼čmelerinin temel fakt├Ârlerinden biri olan bu prim, al─▒c─▒n─▒n daha d├╝┼č├╝k riskle i┼člem yapmas─▒n─▒ sa─člar. Opsiyon primi nedir sorusunun cevab─▒ ├Â─črenildikten sonra sat─▒lan varl─▒klarda zaman i├žerisinde fiyat art─▒┼č─▒ olabilece─či unutulmamal─▒d─▒r. Fiziksel yat─▒r─▒m ├╝r├╝nlerini belirli bir zaman aral─▒─č─▒ i├žinde sat─▒n alacak ki┼či, bu prim sayesinde fiyat art─▒┼č─▒ riskini ekarte etmi┼č olur. 

Sat─▒┼ča sunulan hisse senetlerinin, emtia ├╝r├╝nlerinin ve para birimlerinin endekslerinin fiyat de─či┼čikli─či riskini azaltmak i├žin opsiyon s├Âzle┼čmeler yap─▒l─▒r. S├Âzle┼čmeler al─▒m veya sat─▒m olmak ├╝zere iki farkl─▒ ┼čekilde yap─▒labilir. Bu s├Âzle┼čmelerde long (uzun) ve short (k─▒sa) call ad─▒ verilen iki taraf bulunur. Uzun taraf opsiyon primini ├Âdeyerek sat─▒┼ča sunulan varl─▒─č─▒ belirli bir fiyattan satma ya da alma hakk─▒na sahip olur. K─▒sa taraf ise bu hakk─▒ satan ki┼čidir. Opsiyon primi, g├╝nl├╝k hayatta ev kiralarken ya da ara├ž sigortas─▒ yapt─▒r─▒rken de ki┼čilerin kar┼č─▒s─▒na ├ž─▒kabilir. 

Opsiyon Primi Hesaplama Form├╝l├╝ Nedir?

Opsiyon primi hesaplama form├╝l├╝ i├žin s─▒k kullan─▒lan iki adet y├Ântem bulunur. Bunlardan bir tanesi Black & Scholes modelidir. Bu model, disiplinleraras─▒ bir ├žal─▒┼čma olup Nobel ├Âd├╝ll├╝d├╝r. Modelin i├žinde bulunan parametreler; faiz oran─▒, volatilite (piyasa dalgalanmas─▒), zaman, hisse senedinin fiyat─▒ olarak s─▒ralan─▒r. ─░kinci bir teorik hesaplama form├╝l├╝ ise Binom Da─č─▒l─▒m ModeliÔÇÖdir. Bu modelde, opsiyon fiyat─▒n─▒n yukar─▒ ve a┼ča─č─▒ y├Ânl├╝ hareketleri g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulur.

Opsiyon Primi Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Opsiyon primi hesaplama i┼člemi i├žin i├žsel de─čer ve zaman g├Âstergeleri dikkate al─▒n─▒r. ─░├žsel de─čer, hisse senedi gibi yat─▒r─▒m ama├žl─▒ sat─▒n al─▒nacak varl─▒─č─▒n ger├žek fiyat─▒ ve opsiyon sonucu kullan─▒m maliyeti ile ili┼čkilidir. Dayanak varl─▒─č─▒n fiyat─▒ ile prim aras─▒ndaki fark pozitifse al─▒m, negatifse sat─▒m opsiyon s├Âzle┼čmesidir. Bu de─čer vade s├╝resine ba─čl─▒ de─čildir. Zaman de─čeri ise opsiyonun ne kadar s├╝re boyunca ge├žerli olaca─č─▒na y├Ânelik bir parametredir. Bu parametre dayanak varl─▒─č─▒n ge├žmi┼č d├Ânemlerindeki piyasa oynakl─▒─č─▒na da ba─čl─▒d─▒r. 

Opsiyon Primini Etkileyen Fakt├Ârler Nelerdir?

Opsiyon primini etkileyen fakt├Ârler hesaplama i├žin kullan─▒lan parametreler olarak belirtilebilir. Bunlardan ilki dayanak varl─▒─č─▒n fiyat─▒d─▒r. Bu fiyat artt─▒k├ža opsiyon primi de─čeri de artar. Kullan─▒m fiyat─▒ ise al─▒m sat─▒m opsiyonlar─▒nda farkl─▒ trendler g├Âsterir. Al─▒m opsiyonlar─▒nda kullan─▒m fiyat─▒ artt─▒─č─▒nda prim azal─▒rken sat─▒m t├╝r├╝nde de─čer artar. Kalan vade s├╝resinin ve volatilite oran─▒n─▒n ├žoklu─ču ise her iki opsiyon i├žin de de─čer art─▒┼č─▒ sa─člar. T├╝m bunlara ek olarak prim de─čerini etkileyen fakt├Ârler iki tip opsiyon i├žin negatif ve pozitif y├Ânl├╝ trend g├Âsterebilir.