M

Forex piyasalar─▒nda s─▒k├ža kullan─▒lan terimlerden biri olarak ├Âne ├ž─▒kan marjin, temelde teminat anlam─▒na gelir. Mevcut piyasada yer alan bir varl─▒─ča yat─▒r─▒m yapmadan ├Ânce belirli bir miktar teminat yat─▒rmaya ise marjin i┼člem ad─▒ verilir. S├Âz konusu i┼člemi bir depozito olarak d├╝┼č├╝nmek m├╝mk├╝nd├╝r. Marjin i┼člem sonras─▒nda yat─▒r─▒m yap─▒lan varl─▒ktan k├ór eldesi durumunda sermayede de kazan├ž oran─▒nda art─▒┼č meydana gelir.

Yurt d─▒┼č─▒nda i┼člem g├Âren para piyasalar─▒nda yat─▒r─▒m yaparken sermayeden daha fazlas─▒n─▒ kaybetmek ihtimal d├óhilindedir. Ancak T├╝rkiyeÔÇÖde marjin i┼člemden zarar edilse dahi ba┼člang─▒├ž sermayesinden daha fazlas─▒n─▒ kaybetme durumu s├Âz konusu de─čildir. K─▒sacas─▒ bu i┼člem t├╝r├╝yle yap─▒lan yat─▒r─▒mlarda bor├žlanma ihtimali bulunmaz. Marjin, bir harcama olmad─▒─č─▒ndan piyasadaki pozisyon kapat─▒ld─▒ktan sonra serbest b─▒rak─▒l─▒r. Bu noktada yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n marjin hesaplamas─▒n─▒ bilmesi, Forex piyasas─▒nda zarar etmemeleri ad─▒na son derece ├Ânemlidir.

Marjin ─░┼člemin Faydas─▒ Nelerdir?

Marjin bir di─čer ad─▒yla kald─▒ra├žl─▒ yat─▒r─▒m, k├╝├ž├╝k bir miktar teminat ile y├╝ksek hacimli i┼člem yapman─▒z─▒ m├╝mk├╝n k─▒lar. B├Âylece piyasan─▒n istedi─činiz y├Ânde hareket etme durumunda k├ór─▒n─▒z s─▒radan bir yat─▒r─▒mdan daha y├╝ksek olur. Marjin i┼člemin faydalar─▒ ise ┼ču ┼čekilde s─▒ralan─▒r:

Marjin i┼člem, piyasa hareketlerinde yat─▒r─▒mc─▒lara ├Ânemli avantajlar sa─člar. S├Âz konusu i┼člem sayesinde piyasada sat─▒┼ča ├ž─▒kar─▒lan bir varl─▒─č─▒n hem d├╝┼č├╝┼č hem de y├╝kseli┼č anlar─▒nda yat─▒r─▒mc─▒n─▒n para kazanma ┼čans─▒ bulunur. Ayr─▒ca k├╝├ž├╝k miktarlar harcayarak spot marketlere k─▒yasla daha k├órl─▒ i┼člem yapmak da m├╝mk├╝n h├óle gelir.

Marjin ├ça─čr─▒s─▒ Nedir?

Marjin ├ža─čr─▒s─▒ (margin call), borsada yat─▒r─▒mc─▒lara yap─▒lan bir uyar─▒d─▒r. Yat─▒r─▒mc─▒n─▒n marjin hesab─▒n─▒n de─čeri, k├ór i┼člemi i├žin saklanan gerekli tutar─▒n alt─▒na geriledi─činde bireye arac─▒ kurum taraf─▒ndan bir ├ža─čr─▒ yap─▒l─▒r. Marjin ├ža─čr─▒s─▒ stop out olana kadar devam eder. Stop out ise yat─▒r─▒m ama├žl─▒ kullan─▒lan teminat─▒n belirli bir y├╝zdesi kadar varl─▒k kalmas─▒ durumunda ya┼čan─▒r. K─▒sacas─▒ marjin ├ža─čr─▒s─▒ alan yat─▒r─▒mc─▒, stop out durumuna d├╝┼čmemek i├žin gerekli teminat miktar─▒n─▒ tamamlamal─▒d─▒r. Ayr─▒ca Forex piyasalar─▒nda stop out durumunu ya┼čamamak ad─▒na i┼člem hacminin toplam sermaye g├Âz ├Ân├╝nde bulundurularak dengelenmesi de son derece ├Ânemlidir.

Çapraz Marjin ve İzole Marjin Arasındaki Fark Nedir?

Forex ve kripto para borsalar─▒nda yat─▒r─▒m yapan ki┼čiler, stratejilerine ba─čl─▒ olarak farkl─▒ marjin t├╝rlerini tercih eder. S─▒k tercih edilen i┼člem t├╝rleri aras─▒nda ise ├žapraz ve izoloje marjin yer al─▒r. ├çapraz marjin i┼čleminde hesaptaki t├╝m bakiye, likidasyonu yani pozisyonu kapatmay─▒  ├Ânlemek amac─▒yla teminat olarak kullan─▒labilir. Ayr─▒ca bu i┼člemde kullan─▒lan teminat, hesaptaki t├╝m pozisyonlar taraf─▒ndan payla┼č─▒l─▒r ve mevcut bakiye arac─▒l─▒─č─▒yla da desteklenir. 

─░zole marjin i┼čleminde ise bir pozisyonda gerekli olan minimum teminat seviyesinin alt─▒na d├╝┼č├╝ld├╝─č├╝ takdirde likidasyon ger├žekle┼čir. Dolay─▒s─▒yla izole marjin i┼čleminde y├╝ksek fiyat de─či┼čimleri ve kald─▒ra├ž hareketleri borsadaki pozisyonunuzu likidasyona u─čratabilir. Ayr─▒ca s├Âz konusu marjin t├╝r├╝nde teminat yaln─▒zca tek bir pozisyon i├žin kullan─▒labilir. ├ľzetlemek gerekirse ├žapraz marjin bir riskten korunma arac─▒ olarak daha ├žok deneyimli yat─▒r─▒mc─▒lar veya kurumsal yap─▒lar i├žin uygundur. ─░zole marjin ise ba┼člang─▒├ž d├╝zeyinde olup potansiyel kay─▒plar─▒n─▒ s─▒n─▒rland─▒rmak isteyen yat─▒r─▒mc─▒lara hitap eden bir i┼člemdir.

Marjin Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Forex piyasas─▒ i┼člemlerinde marjin hesaplamas─▒n─▒ do─čru bir ┼čekilde yapmak olduk├ža ├Ânemlidir. Marjin hesaplamas─▒ i┼čleminde parite fiyat─▒ ve kald─▒ra├ž oran─▒ birbirine b├Âl├╝n├╝r. Hesaplama s─▒ras─▒nda kullan─▒lan form├╝l ise a┼ča─č─▒daki gibidir.

├ťr├╝n Fiyat─▒ x Kontrat B├╝y├╝kl├╝─č├╝ x Lot Miktar─▒/Kald─▒ra├ž Oran─▒= Marjin 

├ľrnek olarak; EUR/USD paritesinde ve 1.0750 fiyat seviyesinde 1 lot i┼člem a├žt─▒─č─▒n─▒z─▒ varsayal─▒m. Bu i┼člemde 1/10 kald─▒ra├ž oran─▒n─▒ kullanal─▒m. Form├╝le uygulad─▒─č─▒m─▒zda 1.0750 x 100.000 x 1/10= 10.750 ├ž─▒kar. K─▒sacas─▒ bu i┼člemi a├žabilmek i├žin verilmesi gereken teminat yani marjin miktar─▒ 10.750 USDÔÇÖdir. 

Mevduat, bankac─▒l─▒k i┼člemlerinde s─▒k├ža kar┼č─▒la┼č─▒lan terimlerden biridir. Bu kavram, istenildi─či zaman bir k─▒sm─▒ ya da tamam─▒ ├žekilmek ├╝zere bankaya yat─▒r─▒lan paray─▒ ifade eder. Bankalara belirli bir s├╝reli─čine yat─▒r─▒lan para, vadeli ve vadesiz olmak ├╝zere temelde iki farkl─▒ ┼čekilde de─čerlendirilir. Yat─▒r─▒mlar─▒n─▒ bankada de─čerlendirmek isteyen tasarruf sahipleri, mevduat hesab─▒ a├žarak i┼člem yapabilirler.

Mevduat en temel tan─▒m─▒yla bankaya yat─▒r─▒lan para anlam─▒na gelir. Bu para, m├╝┼čterisi olunan bankaya belirli bir faiz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda yat─▒r─▒l─▒r. Tasarruf sahipleri, bankada a├žt─▒klar─▒ hesap t├╝r├╝ne ba─čl─▒ olarak maddi kaynaklar─▒n─▒ istedikleri zaman geri alma hakk─▒na sahiptir. S├Âz konusu sistemde, bankalar faiz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda paran─▒z─▒ belirli bir s├╝re hesapta tutma ko┼čulu koyar. Hesab─▒n─▒zda yer alan mevcut paray─▒ s├╝resiz olarak da geri ├žekmeniz m├╝mk├╝nd├╝r. 

Mevduat Hesab─▒ Ne Demektir?

Bankac─▒l─▒k sistemlerinde, faiz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda belirli bir s├╝re sonunda veya istenildi─či zaman geri almak ├╝zere para yat─▒rmak i├žin mevduat hesab─▒ kullan─▒l─▒r. Temel bankac─▒l─▒k i┼člemleri aras─▒nda yer alan bu hesap t├╝r├╝ hem bireysel hem de kurumsal olarak a├ž─▒labilir. Bu hesap t├╝r├╝nde, bankalar m├╝┼čterilerine iki farkl─▒ se├ženek sunar. Vadeli ve vadesiz olarak a├ž─▒labilen bu hesap, birikimlerinizi faiz kar┼č─▒l─▒─č─▒nda bankada tutman─▒za imk├ón verir. S├Âz konusu hesap, bankaya yat─▒r─▒lan paran─▒n faiz sistemi ile k├ór getirmesi amac─▒yla a├ž─▒l─▒r. Birikimlerinizi veya elinizde bulunan paray─▒ hesab─▒n─▒za yat─▒rarak bankan─▒n uygulad─▒─č─▒ faiz oranlar─▒ arac─▒l─▒─č─▒yla maddi kaynaklar─▒n─▒za de─čer kazand─▒rman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r.  

Vadeli Mevduat Hesab─▒ Nedir?

Vadeli mevduat, bankaya yat─▒r─▒lan paran─▒n i┼čletilmesi sonucu do─čan kazanc─▒n birikim sahibi ile payla┼č─▒lmas─▒ i├žin gerekli olan bir hesap t├╝r├╝d├╝r. Vadeli hesap, banka m├╝┼čterisinin anaparas─▒n─▒ kaybetme riski bulunmadan faiz oranlar─▒yla k├ór elde etmesi amac─▒yla a├ž─▒l─▒r. Risksiz bir yat─▒r─▒m arac─▒ olan bu i┼člem t├╝r├╝nde, bankaya yat─▒r─▒lan paraya belirli bir vade ile faiz uygulan─▒r. Hesapta bulunan para; 1, 3, 6 veya 12 ay gibi vadelere uygulanan faiz oran─▒ kadar getiri sa─člar. Vadeli hesap a├ž─▒ld─▒─č─▒nda paran─▒n bankada kalma s├╝resi uzad─▒k├ža faiz oran─▒ art─▒┼č g├Âsterir. Faiz getirisinden yararlanmak i├žin ise belirlenen vade boyunca paran─▒n hesapta kalmas─▒ gerekir. Hesapta bulunan anapara miktar─▒n─▒ art─▒rmak i├žin diledi─činiz zaman bankaya birikimleri aktarman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r.

Vadesiz Mevduat Hesab─▒ Nedir?

Vadesiz mevduat, bankaya yat─▒r─▒lan paradan herhangi bir faiz talep edilmeyen bir hesap t├╝r├╝d├╝r. Bu hesap t├╝r├╝nde uygulanan bir vade s─▒n─▒r─▒ olmad─▒─č─▒ i├žin diledi─činiz zaman paran─▒z─▒ bankadan ├žekebilirsiniz. Bankalarda hem bireysel hem de kurumsal olarak vadesiz mevduat hesab─▒ a├žmak m├╝mk├╝nd├╝r. Vadesiz mevduat hesab─▒na alt─▒n, d├Âviz ve T├╝rk Liras─▒ gibi farkl─▒ tasarruflar─▒ yat─▒rabilirsiniz. Vadesiz hesap a├žmak elinizde bulunan paray─▒ saklamak i├žin en uygun y├Ântemdir. Bu hesap t├╝r├╝, vadelideki gibi faiz i┼čletilmedi─či i├žin birikim yapmaya uygun de─čildir. Hesab─▒n─▒za diledi─činiz zaman para ekleyebilirsiniz veya bankadan tasarruflar─▒n─▒z─▒ geri ├žekebilirsiniz. 

Mevduat Faizi Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Mevduat faiz oranlar─▒, belirli aral─▒klar ile Merkez Bankas─▒n─▒n Para Politikalar─▒ Kurulu taraf─▒ndan belirlenir. Di─čer t├╝m finansal kurulu┼člar ise Merkez Bankas─▒n─▒n belirledi─či mevduat faizini kendi prosed├╝rlerine ba─čl─▒ olarak m├╝┼čteri hesaplar─▒na uygular. Bu ba─člamda mevduat faizi hesaplama i┼člemini ┼ču ├Ârnekle a├ž─▒klayabiliriz.

Bu i┼čleme g├Âre 100.000x15x30/36500= 1.250 TLÔÇÖdir. 100.000 liras─▒n─▒ 1 ayl─▒k faize yat─▒ran bir tasarruf sahibinin ay sonunda paras─▒ 101.250 TLÔÇÖdir. Bankalar─▒n m├╝┼čterilerine sundu─ču faiz oranlar─▒n─▒ dikkate alarak mevcut birikimlerinizden risksiz bir ┼čekilde k├ór elde edebilirsiniz.

Manip├╝lasyon kavram─▒; insanlar─▒n d├╝┼č├╝nce ve davran─▒┼člar─▒n─▒n bilin├žli ve art niyetli olarak kontrol edilmesini ifade eder. Bu terim, borsa terminolojisinde kitlelerin alg─▒lar─▒n─▒ y├Âneterek k├ór elde etmeye y├Ânelik hareketleri tan─▒mlar. Finansal manip├╝lasyon, borsa i┼člemlerinde dikkate al─▒nmas─▒ gereken bir risktir. S├Âz konusu hareketler, piyasadaki arz talep dengesinin bozulmas─▒na sebep olur. Manip├╝latif hareketlerden korunmak hem bireysel hem de kurumsal yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin hayat├« ├Ânem arz eden bir konudur.

Finansta Manip├╝lasyon Nedir?

Kitleleri hatal─▒ veriler ve hareketlerle y├Ânlendirerek menkul k─▒ymet al─▒m sat─▒m─▒na te┼čvik etmek finansal manip├╝lasyon olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu hareketler, k─▒ymet fiyatlar─▒n─▒ yapay seviyelerde sabitleme amac─▒ ta┼č─▒r. Borsa manip├╝lat├Ârlerinin temel motivasyonu, piyasada ger├žek├ži olmayan bir dalgalanma yaratarak k├ór elde etmektir. S├Âz konusu dalgalanmalar, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n zarar g├Ârmesine sebep olur.

Piyasada bir arz talep dengesi s├Âz konusudur. Bu dengenin normal ko┼čullarda do─čal bir seyrinin olmas─▒ gerekir. Manip├╝latif hareketler, arz talep dengesini bozar. S├Âz konusu dengenin bozulmas─▒, fiyatlar─▒ manip├╝lat├Ârler lehine ve yapay d├╝zeylerde olmas─▒na sebep olur. Faaliyetlerin kontrol edilememesi ise piyasan─▒n zarar g├Ârmesiyle sonu├žlan─▒r.

Manip├╝lasyon ile Spek├╝lasyon Aras─▒ndaki Fark Nedir?

Spek├╝lasyon olarak tan─▒mlanan i┼člemler, kesin veri ve bilgiye dayal─▒ de─čildir. S├Âz konusu i┼člemler, gelecekteki olas─▒ hareketlere dayal─▒ tahminlerle yap─▒l─▒r. Spek├╝latif i┼člemler, yat─▒r─▒mc─▒ ve piyasa a├ž─▒s─▒ndan risk te┼čkil eder. Spek├╝lasyon, bahsedilen risk durumuna ra─čmen yasa d─▒┼č─▒ bir nitelik ta┼č─▒maz. Tahminlere dayal─▒ hisse senedi al─▒m sat─▒m─▒ belli bir riski kabul etmeyi gerektirir ve su├ž de─čildir. Piyasay─▒ korumak ad─▒na spek├╝latif i┼člemlere kar┼č─▒ ├Ânlemler al─▒nabilir fakat ├žo─čunlukla cezai bir yapt─▒r─▒m s├Âz konusu olmaz.

Manip├╝lasyon ile spek├╝lasyon aras─▒ndaki fark su├ž fakt├Âr├╝yle belirlenir. Sermaye Piyasas─▒ Kanunu (SPK) mevzuat─▒nda manip├╝lasyon a├ž─▒k bir bi├žimde su├ž olarak belirtilir. Bu durumun sebebi manip├╝latif hareketlerin a├ž─▒k bir bi├žimde piyasay─▒ ve kitleleri yan─▒ltma amac─▒ ta┼č─▒mas─▒d─▒r. Bu hareketlerde risk fakt├Âr├╝ bilin├žli olarak yarat─▒l─▒r. Manip├╝latif i┼člem ve enformasyonlar, s├Âz konusu sebepten ├Ât├╝r├╝ yasal yapt─▒r─▒mlara sebep olur.

Manip├╝lasyon T├╝rleri Nelerdir?

Piyasa manip├╝lasyonlar─▒, temelde alg─▒ y├Ânetimi amac─▒na dayan─▒r. Kitleleri al─▒m-sat─▒ma te┼čvik etmek i├žin kullan─▒labilecek ├že┼čitli y├Ântemler mevcuttur. Bu y├Ântemlerin temel amac─▒, as─▒ls─▒z ve tuzak haberler yayarak piyasay─▒ etkilemektir. Manip├╝lasyon t├╝rleri, yan─▒lt─▒c─▒ haber ve hareketin yay─▒l─▒┼č bi├žimine g├Âre ayr─▒l─▒r. Borsalarda yayg─▒n olarak g├Âr├╝len manip├╝latif hareket t├╝rleri ┼čunlard─▒r:

─░┼člem Bazl─▒ Manip├╝lasyon

Sermaye piyasas─▒ ara├žlar─▒n─▒n al─▒m sat─▒m─▒na dayal─▒ yan─▒lt─▒c─▒ hareketler i┼člem bazl─▒ manip├╝lasyon olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu aktivitenin temel amac─▒, hesap hareketlerini piyasay─▒ etkileyecek bi├žimde de─či┼čtirmektir. Manip├╝latif al─▒m sat─▒m emirleri, piyasada suni hareketler g├Âr├╝lmesine sebep olur.

─░┼člem bazl─▒ manip├╝latif hareketler piyasada y├╝ksek ve olumsuz bir tesire sahiptir. S├Âz konusu manip├╝lasyon, fiyat olu┼čum s├╝recini olumsuz etkiler. Bu durum da piyasan─▒n k├Ât├╝ etkilenmesine sebep olur. Hisse al─▒m sat─▒mlar─▒ndaki usuls├╝zl├╝kler, b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒lardan son t├╝keticiye kadar ula┼čan bir etkiye sahiptir. Bu hareketler, engellenmedi─či takdirde ├╝lkenin genel ekonomik durumunu dahi k├Ât├╝ etkileyebilir.

Bilgi Bazl─▒ Manip├╝lasyon

Finansa ve ekonomiyle ilgili haberler, kitleleri ellerindeki varl─▒klar─▒ satmaya veya hisse al─▒m─▒na te┼čvik edebilir. Bilgi bazl─▒ manip├╝lasyon, s├Âz konusu haberlerin kas─▒tl─▒ olarak yanl─▒┼č yay─▒lmas─▒na dayan─▒r. Yanl─▒┼č haber, bilgi ve yorum payla┼č─▒m─▒, kitleleri pani─če s├╝r├╝kleyerek h─▒zl─▒ karar vermeye te┼čvik eder. B├Âyle bir durumda varl─▒klar─▒n de─čerlerinin arz talep dengesinin do─čal ak─▒┼č─▒ndan ba─č─▒ms─▒z ve manip├╝latif i┼člemlerle belirlenmesi m├╝mk├╝n olur.

Borsa i┼člemleriyle ilgili yanl─▒┼č yorumlar yapmak veya hatal─▒ ├Âng├Âr├╝lerde bulunmak normaldir. Bu t├╝r yorumlar─▒n tamam─▒ manip├╝lasyon kapsam─▒nda de─čerlendirilmez. S├Âz konusu haber, yorum ve bilgiler SPK taraf─▒ndan incelenir. Haberin yay─▒lmas─▒n─▒ sa─člayan ki┼či ve kurumlar, olu┼čan piyasa hareketlili─či sebebiyle k├ór elde ettiyse bu durum manip├╝lasyon olarak tan─▒mlan─▒r. Ba┼čka bir ifadeyle; yanl─▒┼č bilgilerin kazan├ž amac─▒yla kasten payla┼č─▒lmas─▒ finansal manip├╝lasyon kapsam─▒ndad─▒r.

Hareket Bazl─▒ Manip├╝lasyon

Hisse senetlerinin ger├žek de─čerlerini de─či┼čtirmek amac─▒yla yap─▒lan manip├╝latif hareketler hareket bazl─▒ manip├╝lasyon olarak adland─▒r─▒l─▒r. Bu hareketler cari fiyatlar─▒n de─či┼čtirilmesi yoluyla ger├žekle┼čir. S├Âz konusu fiyatlar de─či┼čti─činde piyasa hareketlili─či manip├╝lat├Âr lehine seyreder. Manip├╝lasyonu yapan ki┼či ve kurumlar, bu hareketler sonucunda kazan├ž elde etmeyi ama├žlar.

Bir ┼čirketin ├žal─▒┼čanlar─▒n─▒n hisse paylar─▒n─▒ e┼čzamanl─▒ olarak al─▒p satmalar─▒ hareket bazl─▒ manip├╝lasyona ├Ârnek g├Âsterilebilir. Bu durumda hisselerin de─čerlerinde suni bir hareketlenme olur. S├Âz konusu ├Ârnekte hisseleri al─▒p satan ki┼čiler arz talep dengesinde olmayan bir durumdan dolay─▒ k├ór elde eder. Bir ┼čirketin elindeki hisseler i├žin sat─▒m emri ger├žekle┼čtirmemesi de manip├╝lasyon olarak tan─▒mlanabilir. Bu durumda hisse fiyat─▒, do─čal olmayan bir ak─▒┼č i├žinde y├╝kselir.

Finansal Bilgi Manip├╝lasyonu Y├Ântemleri Nelerdir?

┼×irketlerin faaliyet ve sonu├žlar─▒yla ilgili enformasyon finansal bilgi olarak tan─▒mlan─▒r. S├Âz konusu bilgiler, tablo ve raporlar h├ólinde g├Âsterilir. Bahsi ge├žen enformasyonun kas─▒tl─▒ olarak de─či┼čtirilmesi ise finansal bilgi manip├╝lasyonudur. Bu hareket, verilerin bilin├žli olarak yanl─▒┼č g├Âsterilmesine dayan─▒r.

┼×irket raporlar─▒nda hatal─▒ bilgilerin olmas─▒ her zaman manip├╝lasyon amac─▒ ta┼č─▒mayabilir. B├Âyle bir durumun ger├žekle┼čmesi i├žin, hatal─▒ bilgilerin bir k├ór amac─▒na hizmet etmesi gerekir. Manip├╝latif hareketler, muhasebe kay─▒tlar─▒ incelenerek belirlenir. S├Âz konusu kay─▒tlar usuls├╝z bir bi├žimde tutulmu┼č ve de─či┼čtirilmi┼čse bu durum manip├╝lasyon olarak tan─▒mlan─▒r. Finansal bilgi manip├╝lasyonu, hapis cezas─▒ da d├óhil olmak ├╝zere yasal yapt─▒r─▒mlara sebep olur.

Finansal Bilgi Manip├╝lasyonunun Ama├žlar─▒ Nelerdir?

Finansal bilgi manip├╝lasyonu ama├žlar─▒ aras─▒nda hisse fiyatlar─▒n─▒ etkileme maksad─▒ ├Ân plana ├ž─▒kar. Firmalar─▒n zay─▒f bir bi├žimde y├Ânetilmesi, kamuya arz edilen paylarda d├╝┼č├╝┼če sebep olabilir. Baz─▒ ┼čirketler, bu durumda manip├╝latif hareketlerle paylar─▒n de─čerlerini artt─▒rma ve etik olmayan yollardan k├ór elde etme amac─▒yla hareket eder. S├Âz konusu hareketlerde, sermaye ve de─čer art─▒r─▒m─▒ hedeflenir. 
Kredi ve yat─▒r─▒m olanaklar─▒, manip├╝lasyon ama├žlar─▒ aras─▒ndad─▒r. Sahte k├órl─▒l─▒k ve piyasa hareketleri, kredi riskinin d├╝┼č├╝k g├Âsterilmesi amac─▒yla kurgulan─▒r. Bu y├Ântemle, kredi veren kurulu┼člar─▒n ve yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n ┼čirketin y├╝ksek k├ór oran─▒na sahip oldu─čunu d├╝┼č├╝nmesi ama├žlan─▒r. Finansal manip├╝lasyon, vergi avantaj─▒ sa─člamak amac─▒yla da uygulanabilir.

Marjinal maliyet, finans d├╝nyas─▒nda s─▒kl─▒kla kullan─▒lan ifadeler aras─▒nda yer al─▒r. ├ľzellikle ├╝retim alan─▒nda faaliyet g├Âsteren sekt├Ârlerde marjinal maliyet nedir ve nas─▒l hesaplan─▒r gibi kavralar ile kar┼č─▒la┼čman─▒z m├╝mk├╝nd├╝r.

Marjinal Maliyet Nedir?

Marjinal maliyet; temelde ├╝retim s─▒ras─▒nda ortaya ├ž─▒kan bir birimlik de─či┼čimin toplam harcanan de─čere olan etkisi ┼čeklinde tan─▒mlan─▒r. Herhangi bir i┼čletme, fazladan ├╝retim ger├žekle┼čtirdi─či takdirde ek bir hizmet vermi┼č olur. Bu hizmetin bir neticesi olarak da i┼čletmenin toplam maliyetinde d├╝┼č├╝┼č veya y├╝kseli┼č meydana gelir. 

Marjinal maliyet, ├žo─čunlukla bir ├╝retim i├žin harcanan sermayenin art─▒┼č─▒ s├Âz konusu oldu─čunda g├╝ndeme gelir. Sabit maliyetlerde herhangi bir de─či┼čiklik olmad─▒─č─▒ i├žin marjinal harcamalar─▒ etkileyen tek fakt├Âr ├╝retim alan─▒nda ya┼čanan art─▒┼č ve azal─▒┼čt─▒r. K─▒sacas─▒ bu kavram, ├╝retimde ya┼čanan de─či┼čimin toplam harcamalara oran─▒ ┼čeklinde tan─▒mlan─▒r.

external link icon
thomas-kinto-JVtlG3dU1yY-unsplash

Bu Hisseler 2023ÔÇÖ├╝ Parlak Ge├žirebilir!

Marjinal Maliyet Nas─▒l Hesaplan─▒r?

Marjinal maliyet hesaplamas─▒, basit bir matematik form├╝l├╝ kullan─▒larak yap─▒l─▒r. S├Âz konusu hesaplama form├╝l├╝nde i┼čletme ya da ┼čirketin toplam maliyeti ile ├╝retim miktar─▒ gibi fakt├Ârler yer al─▒r. Denklem i├žerisinde marjinal ve toplam olmak ├╝zere iki farkl─▒ maliyet t├╝r├╝ bulunur. Marjinal maliyetten bir mal─▒n ├╝retim bedeli d─▒┼č─▒ndaki harcamalar olarak da bahsetmek m├╝mk├╝nd├╝r. T├╝m bu hususlar g├Âz ├Ân├╝nde bulunduruldu─čunda sabit harcamalar d─▒┼č─▒nda kalan veriler hesaplama i├žin gerekli kabul edilir. Hesaplama i┼člemi i├žin a┼ča─č─▒daki form├╝l kullan─▒l─▒r.

Marjinal Maliyet = Maliyetteki De─či┼čiklik / Miktardaki De─či┼čiklik

Hesaplamay─▒ bir ├Ârnekle daha net a├ž─▒klayabiliriz. X ┼čirketi, 10.000 TL maliyetle 1000 adet mal ├╝retir. Ancak ├╝retim 1500 adete ├ž─▒kar─▒l─▒r ve toplam maliyet de ayn─▒ oranda 15.000 TLÔÇÖye y├╝kselir. Buna g├Âre; 15.000-10.000 / 1500-1000= 10 sonucu ortaya ├ž─▒kar. Form├╝le g├Âre ├╝retimi bir birim art─▒rman─▒n maliyeti 10 TLÔÇÖdir.

Marjinal Maliyetin Avantajlar─▒ Nelerdir?

Marjinal maliyet ├ž─▒kt─▒lar─▒n─▒ do─čru bir ┼čekilde tespit etmek, ├╝retim alan─▒nda faaliyet g├Âsteren ┼čirketlere avantaj sa─člar. S├Âz konusu maliyet t├╝r├╝n├╝n avantajlar─▒ ise ┼ču ┼čekildedir:

Marjinal maliyet, ┼čirketlere nakit ak─▒┼č─▒n─▒ art─▒rma ve finansal modelleme yapma gibi konularda yol g├Âsterir. ├ťretim noktas─▒nda harcamalar─▒ dengede tutmaya da ├Ânemli ├Âl├ž├╝de katk─▒ sa─člayan bu kavram─▒ do─čru ┼čekilde anlamak gerekir.

Marjinal Maliyetin Artmas─▒ Sonucu Ne Olur?

├ťretim yapan ┼čirketlerin, finans dengesi a├ž─▒s─▒ndan maliyet takibi yapmas─▒ son derece ├Ânemlidir. Marjinal maliyet e─črisi veya grafi─či, ┼čirketin y├Ânetim ekibine ├╝retim gidi┼čat─▒ hakk─▒nda fikir verir. ─░lave bir mal ├╝retiminde hesaplanan fiyat─▒n marjinal maliyetten y├╝ksek olmas─▒ gelirin belirli bir ├Âl├ž├╝de artaca─č─▒n─▒ i┼čaret eder. B├Âyle bir durumda i┼čletme, k├ór a├ž─▒s─▒ndan mant─▒kl─▒ oldu─ču i├žin ek ├╝retime devam eder. Ancak marjinal maliyet artmas─▒, bahsi ge├žen durumun zaman i├žerisinde tersine d├Ânmesi demektir. Yani, i┼čletmenin ilave ├╝retim i├žin yapt─▒─č─▒ masraf, i┼č sonucunda elde edece─či gelirden daha y├╝ksek olur. Bahsi ge├žen durum s├Âz konusu oldu─čunda ise ek ├╝retim g├Âzden ge├žirilmelidir. Ayr─▒ca k├ór dengesi sa─članamad─▒─č─▒nda da ilave ├╝retimden vazge├žilebilir. Bu noktada ├Âz sermaye ve bor├žlarla ili┼čkili olan kald─▒ra├ž hesaplamas─▒ da k├ór ve zarar dengesini ortaya ├ž─▒karmak i├žin kullan─▒labilir. 

Marjinal Maliyet ve Ortalama Maliyet Aras─▒ndaki Fark Nedir?

├ťretim yapan kurulu┼člar i├žin marjinal ve ortalama maliyet hesaplamalar─▒ hayati ├Ânem ta┼č─▒r. Bu noktada ortalama maliyet, ├╝retimde harcanan toplam sermayenin mal say─▒s─▒na b├Âl├╝nmesiyle elde edilir. Marjinal maliyet hesaplamas─▒nda ise ├╝retime d├óhil olan ek birimlerden s├Âz etmek m├╝mk├╝nd├╝r. Ortalama maliyette temel ama├ž, ├╝retimde ya┼čanan de─či┼čikli─čin yan─▒ s─▒ra toplam birim harcamalar ├╝zerindeki de─či┼čimi tespit etmektir. Marjinal maliyetteki hedef ise bu durumun aksine ek bir mal birimi ├╝retmenin ┼čirket gelirine yararl─▒ olup olmad─▒─č─▒n─▒ bulmakt─▒r.

Sermaye piyasalar─▒n─▒n ba┼čar─▒l─▒ bir ┼čekilde faaliyet g├Âstermesi i├žin likidite ve fon arz-talep eden kurumlar─▒n i┼člem yapmas─▒ gereklidir. Piyasalarda likiditeyi art─▒ran ├Ânemli fakt├Ârlerden birisi menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž alma ve verme i┼člemleridir. ├ľd├╝n├ž veren taraf─▒ndan menkul k─▒ymet teslimi ile m├╝lkiyet hakk─▒ ├Âd├╝n├ž alana ge├žer. ─░lgili sermaye piyasas─▒ arac─▒n─▒n ├Âd├╝n├ž veren taraf─▒ndan mislen geriye al─▒nmas─▒ da menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž i┼člemleri olarak adland─▒r─▒l─▒r. ├ľd├╝n├ž i┼člemi, menkul k─▒ymetlerin belirlenen faiz ya da komisyon kar┼č─▒l─▒─č─▒nda ge├žici s├╝reli─čine verilmesi ile ger├žekle┼čir.

Menkul K─▒ymet ├ľd├╝n├ž ─░┼člemleri Kimler Aras─▒nda Yap─▒l─▒r?

Menkul k─▒ymetler ├Âd├╝n├ž i┼člemi nedir sorusuna yan─▒t arayan pek ├žok ki┼či bu durumun hangi taraflar aras─▒nda ger├žekle┼čti─čini merak eder. Menkul k─▒ymetler ├Âd├╝n├ž piyasalar─▒n─▒n temel kat─▒l─▒mc─▒lar─▒, ├Âd├╝n├ž alan ve veren taraflard─▒r. ├ľd├╝n├ž alma ve verme i┼člemlerini ger├žekle┼čtiren kat─▒l─▒mc─▒lar; arac─▒, takas ve saklama hizmeti sunan kurumlard─▒r. 

Takas y├╝k├╝ml├╝l├╝klerini yerine getirmek isteyen arac─▒ kurulu┼člar, bunu yapabilmek i├žin menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž i┼člemleri yapar. ├ľd├╝n├ž veren taraflar; emeklilik, yat─▒r─▒m ve sigorta fonlar─▒ gibi menkul k─▒ymetleri portf├Âylerinde tutan kurumsal yat─▒r─▒mc─▒lard─▒r. K├╝├ž├╝k ve b├╝y├╝k ├Âl├žekli t├╝m yat─▒r─▒mc─▒lar, ┼čartlar─▒ kar┼č─▒lamak ko┼čulu ile menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž alabilir. 

Menkul K─▒ymet ├ľd├╝n├ž ─░┼člemleri S├╝reli midir?

Menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž i┼člemleri, taraflar aras─▒nda belirlenen s├╝relerde ger├žekle┼čtirilir. Bu s├╝re zarf─▒nda ve belirlenen bir teminat kar┼č─▒l─▒─č─▒nda menkul k─▒ymet baz─▒nda ├Âd├╝n├ž verilir. Taraflar aras─▒nda mutab─▒k kal─▒nan s├╝renin sonunda ayn─▒ cins ve miktardaki varl─▒klar geri ├Âdenir. Belirlenen s├╝re dolmadan geri ├Âdeme yapmak ise ├Âd├╝n├ž alan─▒n sorumlulu─čundad─▒r. 

K─▒ymetli madenler ile emir i┼člemlerinin ge├žerlili─či, seans s├╝releri ile k─▒s─▒tl─▒d─▒r. Emri verilen ancak hen├╝z ger├žekle┼čmemi┼č olan i┼člemler, ge├žerli olduklar─▒ seansta de─či┼čtirilebilir ya da iptal edilebilir. Seans sonuna kadar m├╝dahale edilmeyen emirler otomatik olarak iptal edilir. Bu noktada, i┼člem yap─▒lan vade s├╝resi referans al─▒n─▒r. 2 g├╝nden uzun vadeli i┼člem yapan ki┼čilere, durum bildirim g├╝nlerinden ├Ânceki 2 g├╝nde k─▒ymetli maden bor├ž ve alacaklar─▒ bildirilir. 

Menkul K─▒ymet ├ľd├╝n├ž ─░┼člemlerinde Prim Kar┼č─▒l─▒─č─▒ Yap─▒lan ├ľd├╝n├ž ─░┼člemi Nedir?

Menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž i┼člemleri, taraflar aras─▒nda bir prim miktar─▒ belirlenerek ger├žekle┼čtirilir. Bu durumda, ├Âd├╝n├ž alan taraf─▒n ayr─▒ca faiz ├Âdemesine gerek kalmaz. ├ľd├╝n├ž i┼člemlerinde prim miktar─▒ taraflar aras─▒nda pazarl─▒k yaparak belirlenir. Menkul k─▒ymeti bor├ž olarak veren taraflar, piyasa ┼čartlar─▒ ve ├Âd├╝n├ž alma taleplerine g├Âre fiyat belirler. Prim kar┼č─▒l─▒─č─▒ menkul k─▒ymet ├Âd├╝n├ž alan taraf, borsada i┼člem yap─▒lan her g├╝n i├žin hisse ba┼č─▒na ├Âdeme yapmal─▒d─▒r. Piyasada menkul k─▒ymet bor├žlanmaya olan talebin yo─čun oldu─ču d├Ânemlerde prim kar┼č─▒l─▒─č─▒ yap─▒lan ├Âd├╝n├ž i┼člemlerine ilgi artar.

Maksimum lot nedir sorusu, ├Âzellikle borsada i┼člem yapanlar taraf─▒ndan s─▒kl─▒kla ara┼čt─▒r─▒l─▒r. Maksimum lot, ├Âzellikle hisse senedi al─▒m sat─▒m─▒nda s─▒n─▒rl─▒ emir olarak tek seferde girilebilen en y├╝ksek miktar─▒ ifade eder. Borsa yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n─▒n k├ór etmek maksad─▒yla kulland─▒klar─▒ bir y├Ântemdir. 

Maksimum lot nedir sorusu, yaln─▒zca lot kavram─▒ ele al─▒narak da a├ž─▒klanabilir. Lot; borsada herhangi bir hisse senedinin al─▒m sat─▒m─▒nda kullan─▒labilecek en az miktar─▒ ifade eden bir birimdir. Bu lot miktar─▒, senedin k─▒ymetine g├Âre de─či┼čiklik g├Âstermektedir. ├ľrne─čin; y├╝ksek fiyatlarla yat─▒r─▒mc─▒ya sunulan bir hisse senedinin lot oran─▒ da daha fazla olur. D├╝┼č├╝k fiyatl─▒lar─▒n ise daha azd─▒r.

external link icon
liam-kevan-W-NZZIkuARI-unsplash

B├╝y├╝k Gelir Art─▒┼č─▒ Beklenen Ucuz Hisseler

Maksimum Lotun ├ľzellikleri Nelerdir?

Lot miktar─▒, k├╝├ž├╝k ve b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒y─▒ korumak i├žin kullan─▒lan bir terimdir. ├ľzellikle bireysel yat─▒r─▒m yapmak isteyenler i├žin hareket alan─▒ sa─člar. Tek seferde b├╝y├╝k miktarlarda al─▒m yapma imk├ón─▒ sa─člayan maksimum lot kavram─▒n─▒n ise daha ├žok b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒lar─▒ ilgilendirdi─čini s├Âylemek m├╝mk├╝nd├╝r.

ÔÇťMaksimum lot nedir?ÔÇŁ sorusunu a├ž─▒klad─▒ktan sonra bu kavram─▒n ├Âzelliklerine de de─činmek gerekir. Maksimum lotun ├Âzelliklerinden ilki, bir hisse senedine girilebilecek en y├╝ksek birimi vermesidir. Borsalar, bu verileri de─či┼čik parametreler kullanarak belirler. Bunun yan─▒ s─▒ra yat─▒r─▒mc─▒lar, maksimum de─čil minimum banttan da hisse senedi almak isteyebilir. Bu durumda da devreye minimum lot kavram─▒ girer. 

Maksimum Lot Nas─▒l Belirlenmektedir?

Bir hisse senedine yat─▒r─▒m ama├žl─▒ tek seferde girilebilecek birim her ay yeniden belirlenir. Maksimum lot miktar─▒ da her hisse senedi i├žin ayr─▒d─▒r. Maksimum lot miktar─▒n─▒ a┼čan yat─▒r─▒m i┼člemlerinde; kalan─▒ iptal etme, ├Âzel limit fiyatl─▒ ya da limit de─čerli emir tipleri kullan─▒labilmektedir. Fakat bu gibi emirlerin TL baz─▒nda b├╝y├╝kl├╝─č├╝ belli bir tutar─▒n ├╝zerine ├ž─▒kamaz. 

Minimum ya da maksimum lot oranlar─▒ belirlenirken ama├ž hem k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mc─▒y─▒ hem de b├╝y├╝k yat─▒r─▒mc─▒y─▒ korumakt─▒r. ├ç├╝nk├╝ ├žok y├╝ksek fiyatlardan y├╝kl├╝ miktarda hisse alarak borsaya giren kurumsal firmalar, ├Âzellikle k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mc─▒lar i├žin engel te┼čkil edebilir. Bu anlamda bireysel yat─▒r─▒mc─▒y─▒ pay alamama probleminden uzak tutmak i├žin maksimum lot uygulamas─▒ hayata ge├žirilir. Maksimum lot, bu ├žer├ževede yat─▒r─▒mc─▒ odakl─▒ bir kavram olarak de─čerlendirilmelidir. 

S├╝rekli olarak finansal i┼člemler ger├žekle┼čtiren bireyler, menkul k─▒ymet kelimesi ile s─▒kl─▒kla kar┼č─▒la┼čabilir. Bu terim, yat─▒r─▒m yapma konusunda tecr├╝besiz olan bireylerin akl─▒na tak─▒l─▒r. Ki┼čiler, menkul k─▒ymet nedir sorusunun cevab─▒n─▒ merak eder. Bu kavram─▒n ├žok daha iyi bir bi├žimde anla┼č─▒labilmesi i├žin ├Âncelikle menkul kelimesinin anlam─▒ ├Â─črenilmelidir. Bu s├Âzc├╝k, ta┼č─▒nabilmesi m├╝mk├╝n olan mallar─▒ ifade etmek i├žin kullan─▒l─▒r. Menkul k─▒ymetler ise ta┼č─▒nabilen ve yat─▒r─▒m arac─▒ olarak kullan─▒labilen de─čerli k├ó─č─▒tlar─▒ belirtir. De─čerli evrak─▒n d├╝zenlenmesi, belirli kanunlara ve kurallara ba─članm─▒┼čt─▒r. 

┼×irketler ve ki┼čiler bu belgeleri rastgele ├ž─▒karamaz. K─▒ymetli evrak─▒n haz─▒rlanabilmesi i├žin Sermaye ve Piyasalar KurumuÔÇÖndan izin al─▒nmas─▒ gerekir. Aksi takdirde bu konuda herhangi bir i┼člem ger├žekle┼čtirmek m├╝mk├╝n olmaz. Bu evrak, belirli bir tutar─▒ temsil eder. Bunlar─▒n al─▒n─▒p sat─▒lmas─▒ ki┼čilere ortakl─▒k ve mali alacak hakk─▒ kazand─▒r─▒r. Bahsi ge├žen haklar, belge ile ba─člant─▒l─▒d─▒r. Hakk─▒n sakl─▒ tutularak evrak─▒n devredilmesi m├╝mk├╝n de─čildir. Bu t├╝r bir i┼člemin sonucunda belge ile birlikte pay ve alacak hakk─▒ da ilgili ki┼čiye ge├žer.

external link icon
national-cancer-institute-s9WLlvDlbx4-unsplash

Analistlerin 118% Y├╝kseli┼č ├ľng├Ârd├╝─č├╝ Hisse!

Menkul K─▒ymetlerin ├ľzellikleri Nelerdir?

Menkul k─▒ymet ├Âzellikleri denildi─činde ki┼čilerin akl─▒na pek ├žok konu ba┼čl─▒─č─▒ gelebilir. Bunlar, s├Âz konusu evrak─▒n bir yat─▒r─▒m arac─▒na d├Ân├╝┼čmesine imk├ón tan─▒r. Bahsi ge├žen ├Âzellikler ┼ču ┼čekilde s─▒ralanabilir:

Bu ├Âzellikler de─čerli evrak─▒n i┼čleyi┼č prensibini olu┼čturur. De─čerli evrak, farkl─▒ ┼čekillerde d├╝zenlenebilir. Bu noktada menkul k─▒ymet ├že┼čitlerinden bahsetmekte fayda vard─▒r.

Menkul K─▒ymet ├ľrnekleri Nelerdir?

De─čerli evrak t├╝rleri, ilgili menkul k─▒ymetin d├╝zenlenmesini sa─člayan ┼čirketin yap─▒s─▒na ve pay temsil etme durumuna g├Âre de─či┼čiklik g├Âsterebilir. Bu sebeple piyasalarda farkl─▒ menkul k─▒ymet ├Ârneklerine rastlamak m├╝mk├╝nd├╝r. ├ľrne─čin hisse senetleri, yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n s─▒k tercih etti─či de─čerli evrak t├╝rlerinin aras─▒nda yer al─▒r. Hisse senedi, yat─▒r─▒m yapmak isteyen ki┼čilerin bir ┼čirketin orta─č─▒ olabilmek ad─▒na sat─▒n ald─▒─č─▒ belgedir. Bir di─čer yat─▒r─▒m arac─▒ olan tahviller ise anonim ┼čirketler ya da kamu kurulu┼člar─▒ taraf─▒ndan piyasaya sunulan uzun vadeli bor├ž senetleridir. 

Ba┼čka bir yat─▒r─▒m arac─▒ olan intifa senetleri di─čerlerinden daha farkl─▒d─▒r. Bunlar, ki┼čilere pay sa─člamaz. Yaln─▒zca mal varl─▒─č─▒ ├╝zerinde belirli haklar sa─člar. Bu belgeler, s─▒k tercih edilen de─čerli evrak t├╝rlerinin aras─▒nda bulunur. K├ór – zarar ortakl─▒k belgelerinin yan─▒ s─▒ra hazine, finansman ve banka bonolar─▒ gibi farkl─▒ menkul k─▒ymet t├╝rleri de bulunur. Ki┼čiler borsada bu ara├žlar─▒ kullanarak yat─▒r─▒m yapabilir. ┼×irketler ve ├že┼čitli kurulu┼člar ise bu ara├žlar sayesinde kendilerine finansman sa─člar. 

Menkul k─▒ymet borsalar─▒, finans d├╝nyas─▒nda yat─▒r─▒m yap─▒lan bir kanald─▒r. K─▒ymetli evrak ├╝zerinden i┼člem yapan pek ├žok ki┼či, bu kavrama a┼činad─▒r. Ancak bu alanda yeni olan ve finansal yat─▒r─▒m konusunda bilgi edinmek isteyenler, menkul k─▒ymet borsas─▒ nedir sorusuna cevap arar. Bu terimi, k─▒saca farkl─▒ k─▒ymetlerin al─▒n─▒p sat─▒labildi─či borsa ├že┼čidi olarak tan─▒mlamak m├╝mk├╝nd├╝r. 

Menkul k─▒ymetler borsas─▒n─▒ anlayabilmek i├žin ├Âncelikle bu alanda i┼člem g├Âren varl─▒klar─▒ bilmek gerekir. Bu pazardaki k─▒ymetler, bir yat─▒r─▒m arac─▒ olarak al─▒n─▒p sat─▒lmas─▒ m├╝mk├╝n olan ta┼č─▒nabilir belgelerdir. Bono, tahvil ve hisse senedi gibi ├že┼čitleri bulunan bu belgelerin i┼člem g├Ârd├╝─č├╝, al─▒n─▒p sat─▒ld─▒─č─▒ ve bu yolla kazan├ž elde edilebildi─či alan ise menkul k─▒ymet borsas─▒d─▒r. Ayr─▒ca bu pazarda, para ve borsa yat─▒r─▒m fonlar─▒ (ETF) da i┼člem g├Ârmektedir.

Borsada i┼člem g├Ârmekte olan varl─▒klar─▒n iki ├že┼čit de─čeri bulunur. Nominal de─čer, evrak─▒n ├╝zerinde yaz─▒l─▒d─▒r. Bu varl─▒k, belgeyi haz─▒rlayan ki┼či taraf─▒ndan belirlenir. Evraka maddi de─čer kazand─▒ran bir di─čer ├Âzellik ise piyasada g├Ârd├╝─č├╝ taleptir. Piyasa de─čeri, bir menkul k─▒ymetin  al─▒n─▒p sat─▒lma oran─▒na g├Âre de─čerlenmesidir. Ki┼čilerin pazarda k├ór elde etmeleri genel olarak bu de─čer ile ba─člant─▒l─▒d─▒r.

Menkul K─▒ymet Borsalar─▒ ├ľzellikleri Nelerdir?

Menkul k─▒ymetler borsas─▒ i┼člemleri belirli kanun ve ┼čartlara tabidir. Hemen her ├╝lkenin kendisine ait bir borsas─▒ bulunur. De─čerine g├Âre en b├╝y├╝k 3 menkul k─▒ymet borsas─▒; New York, NASDAQ ve Tokyo piyasalar─▒d─▒r. Bu pazarlarda i┼člem hacmi olduk├ža y├╝ksektir ve piyasalar ├╝lkeler a├ž─▒s─▒ndan b├╝y├╝k ├Âneme sahiptir. Menkul k─▒ymetler borsas─▒ ├Âzellikleri a├ž─▒s─▒ndan hem yat─▒r─▒mc─▒lar─▒n hem de ┼čirketlerin kazan├ž sa─člayabilecekleri bir pazar yeridir. ├ťlkemizde ise Borsa ─░stanbul al─▒m sat─▒m konusunda hizmet verir.

Menkul K─▒ymet Borsas─▒n─▒n Ekonomik ─░┼člevleri Nelerdir?

Menkul K─▒ymet borsas─▒n─▒n; ├╝lkeler, ┼čirketler ve yat─▒r─▒mc─▒lar a├ž─▒s─▒ndan olumlu i┼člevleri bulunur. Bu i┼člevler, ├╝├ž grup i├žin de ayr─▒ ayr─▒ incelenebilir. ├ťlkeler a├ž─▒s─▒ndan, borsa ekonomiye ├Ânemli bir kaynakt─▒r. Piyasada i┼člem g├Âren hisse senetlerine g├Âsterilen ilgi, ├╝lkenin ekonomik durumuna dair ├Ânemli bir g├Âsterge kabul edilir. Bu sebeple pazardaki de─či┼čiklikler, ├╝lkelerin itibar─▒ a├ž─▒s─▒ndan ├Ânem ta┼č─▒r. 

Menkul k─▒ymet borsas─▒ yararlar─▒ ┼čirketler a├ž─▒s─▒ndan daha farkl─▒d─▒r. Bir├žok kurum, bu piyasay─▒ k─▒sa d├Ânemli finansman arac─▒ olarak de─čerlendirir. ┼×irketler hisse senetlerini halka arz ederek kredi gibi y├Ântemlere nazaran daha az maliyetle finansman elde eder. Buna ba─čl─▒ olarak da firmalar, daha h─▒zl─▒ bir ┼čekilde b├╝y├╝yebilir. Ayr─▒ca hisse senetleri, ┼čirketlerin dolayl─▒ olarak bilinirli─čini art─▒ran bir ├Âl├ž├╝tt├╝r. Bir ┼čirketin hisselerinin borsada yo─čun ilgi g├Ârmesi, b├╝y├╝mesinde olumlu bir k─▒stas kabul edilir.

Yat─▒r─▒mc─▒lar a├ž─▒s─▒ndan ise menkul k─▒ymet borsas─▒; hisse, bono ve tahvil senedi gibi belgeleri kolayca satabilecekleri bir pazard─▒r. Bu pazarda ki┼čiler k├ór elde edebilir. Uzun veya k─▒sa vadeli yat─▒r─▒mlarda bulunabilir. 

Merkez bankalar─▒, d├╝nyan─▒n her yerinde paran─▒n bas─▒m─▒ndan politikalar─▒n─▒n y├╝r├╝t├╝lmesine kadar pek ├žok i┼člemi yerine getirir. Para; ekonomik parametrelerin y├╝r├╝t├╝lmesinin yan─▒ s─▒ra bir egemenlik sembol├╝ olarak da kullan─▒l─▒r. Merkez bankalar─▒, 17. y├╝zy─▒ldan bu yana para politikalar─▒n─▒n y├╝r├╝t├╝lmesi i├žin olu┼čturulmu┼č karar merciileridir. Merkez bankas─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ bu kurulu┼člar─▒ g├╝venilir k─▒lar. G├╝ven neticesinde olu┼čturulan para politikalar─▒ ise ba┼čar─▒ya ula┼č─▒r. Ayr─▒ca merkez bankas─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒, ├╝lkelerin fiyat istikrar─▒ noktas─▒nda koydu─ču hedeflere de daha h─▒zl─▒ bir ┼čekilde y├╝r├╝mesini sa─člar. K─▒sacas─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒k olgusu, h├╝k├╝metlerin ve di─čer unsurlar─▒n banka ├╝zerindeki etkisini s─▒n─▒rlamay─▒ ifade eder. 

├ťlkemizde merkez bankas─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒k t├╝rleri 4 ba┼čl─▒k alt─▒nda incelenir. Ama├ž ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒, TCMB’nin para politikas─▒n─▒ uygularken koyaca─č─▒ hedefleri ba─č─▒ms─▒z olarak belirlemesini ifade eder. Ara├ž ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ise bu hedefe ula┼č─▒rken kullan─▒lacak olan y├Ântemlerin serbestli─čini belirtir. Finansal ve kurumsal ba─č─▒ms─▒zl─▒k ise merkez bankas─▒n─▒n karar verme konusunda ├Âzg├╝r oldu─čunun alt─▒n─▒ ├žizen di─čer ba┼čl─▒klard─▒r.

Merkez Bankas─▒n─▒n Ba─č─▒ms─▒zl─▒k Kriterleri Nelerdir?

Merkez bankas─▒n─▒n ba─č─▒ms─▒zl─▒k kriterleri, teknik ve akademik pek ├žok ├žal─▒┼čmada 4 madde ile anlat─▒l─▒r. Bu kriterler; merkez bankas─▒n─▒n ba┼čkan ve ├╝yelerinin de─či┼čtirilmesi s─▒kl─▒─č─▒ ile kurumun para politikas─▒ k─▒staslar─▒ olarak ifade edilebilir. Ayr─▒ca merkez bankas─▒ ama├ž ve ara├žlar─▒n─▒n belirlenmesi k─▒staslar─▒ ile kamuya a├ž─▒lan kredi s─▒n─▒rlar─▒na bak─▒larak ba─č─▒ms─▒zl─▒k kriterleri hakk─▒nda karar verilir. Merkez bankas─▒n─▒n hesap verme sorumlulu─ču ve ┼čeffafl─▒─č─▒ da ba─č─▒ms─▒zl─▒k olgusunun yans─▒malar─▒ aras─▒nda yer al─▒r. Merkez bankalar─▒n─▒n sorumlulu─ču, yapt─▒klar─▒ i┼člemler ve ald─▒klar─▒ kararlar ile ilgili topluma kar┼č─▒ hesap verebilir olmalar─▒n─▒ kapsar. ┼×effafl─▒k ise yap─▒lan faaliyetlerin toplum taraf─▒ndan anla┼č─▒lacak ┼čekilde detayland─▒r─▒l─▒p kamuoyu ile payla┼č─▒lmas─▒ esas─▒na dayan─▒r. 

Merkez Bankas─▒ Ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒n─▒n ├ľnemi Nedir?

D├╝nyan─▒n her yerinde yeni ekonomik politikalar─▒ geli┼čtirmenin temel amac─▒, toplumsal refah─▒ art─▒rmakt─▒r. Merkez bankalar─▒ da ba─č─▒ms─▒zl─▒k olgusu ile fiyat istikrar─▒n─▒ sa─člad─▒─č─▒ndan b├╝y├╝me ve refah art─▒┼č─▒na katk─▒da bulunur. ├ç├╝nk├╝ istikrars─▒z fiyatlar ve enflasyon, ekonomik parametreleri olumsuz y├Ânde etkileyen fakt├Ârlerdir. Merkez bankas─▒ ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒ ├Ânemi toplumun her kesimi taraf─▒ndan anla┼č─▒ld─▒─č─▒nda uzun vadeli politikalarda ba┼čar─▒ya ula┼č─▒labilir. ─░stikrar─▒ sa─člayabilmek i├žin t├╝m siyasi parametrelerden uzak, stratejik planlar yapabilen ve bunlar─▒ hayata ge├žirebilme kabiliyeti olan kurulu┼člara ihtiya├ž vard─▒r. 

Merkez bankas─▒; olas─▒ riskleri durdurmak, al─▒nan tedbirleri uygulamak ve para politikalar─▒n─▒ hayata ge├žirmek i├žin olu┼čturulmu┼č ├Ânemli bir kurumdur. Bu kurumun ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒, ekonomilerin enflasyonla m├╝cadelesini sa─člayan ├Ânemli bir ara├žt─▒r. Kronik ve y├╝ksek enflasyon ge├žmi┼či olan pek ├žok ├╝lkede bu t├╝r olumsuzluklarla m├╝cadele etmenin ilk ┼čart─▒, ba─č─▒ms─▒z bir merkez bankas─▒d─▒r. Bu anlamda ├Âzellikle ara├ž ba─č─▒ms─▒zl─▒─č─▒, enflasyonla m├╝cadeleye odaklan─▒lmas─▒na imk├ón verir. Ba─č─▒ms─▒z bir merkez bankas─▒, yabanc─▒ yat─▒r─▒mc─▒lara da g├╝ven sa─člayan ├Ânemli bir kriterdir.