Linux Foundation çatısı altında faaliyet gösteren x402 Foundation, yazılımların insanlar araya girmeden birbirine ödeme yapabilmesini sağlayan bir ödeme standardı üzerinde sektörün önde gelen kart ağlarının desteğini aldı. Bugün yapılan açıklamada, x402 Foundation’ın artık 40 üyeyle resmi yönetişim altında faaliyet gösterdiği ve Coinbase’in protokole katkısının tamamlandığı belirtildi.
Aralarında Ripple, Visa, Mastercard, American Express, Stripe, Adyen, Fiserv, Shopify, Google, Amazon Web Services ve Cloudflare’ın yanı sıra Circle, MoonPay ile Solana ve Stellar vakıflarının da bulunduğu birçok önemli kuruluş, x402 protokolünün öncü üyeleri arasında yer alıyor.
Protokol, internetin ilk tasarımında bırakılan otuz yıllık bir boşluğu dolduruyor. Web’in mimarları, tarayıcılar ve sunucular arasındaki iletişim kurallarını yazarken, ‘402’ kodlu ve “Ödeme Gerekli” olarak etiketlenen bir yanıt kodunu ileride web’e ödeme altyapısı entegre edileceği beklentisiyle ayırmıştı.
Ancak kart ücretlerinin çok küçük tutarları anlamsız kılması nedeniyle, web zamanla reklam, abonelik ve API anahtarları üzerinden gelir elde etmeye başladı ve 402 kodu kullanılmadan kaldı.
Mayıs 2025’te Coinbase’in de aralarında bulunduğu bazı aktörler bu boşluğu doldurdu. x402 protokolüyle, ödeme talep eden bir sunucu, isteğe 402 kodu ve bir fiyatla yanıt veriyor. İstemci ise genellikle USDC ile stablecoin transferini imzalayarak ödemeyi ekliyor ve isteği tekrar gönderiyor; ardından veriye erişim sağlanıyor. Bu işlem saniyeler içinde tamamlanıyor ve iki taraf arasında hesap, kart veya önceden bir ilişki gerekmiyor.
Bu nedenle, yapay zeka sektörü x402’ye ilgi gösteriyor. Otonom bir ajan banka hesabı açamaz, kredi kontrolünden geçemez veya SaaS sözleşmesi imzalayamaz; ancak bir işlemi imzalayabilir. Google, x402’yi kendi ajan ödeme protokolüne entegre etti. Cloudflare ise bu protokolü kendi ajan araç setinde sunuyor.
Açıklamada kullanım verilerine yer verilmedi; ancak x402, bu istatistikleri kendi internet sitesinde yayımlıyor. Protokol, son 30 günde yaklaşık 75 milyon işlem gerçekleştirdi. Bu da saniyede ortalama 29 işleme ve toplamda yaklaşık 24 milyon dolarlık transfer hacmine karşılık geliyor. Bu süreçte yaklaşık 94.000 alıcı ve 22.000 satıcı arasında işlem yapıldı.
Ortalama ödeme tutarı yaklaşık 32 sent seviyesinde gerçekleşti. Bu da makineden makineye ödeme modelinin, kart ağlarının kârlı şekilde işleyemeyeceği kadar küçük tutarlarla sorunsuz çalıştığını gösteriyor.
Buna rağmen, aylık 24 milyon dolarlık hacim, x402’nin öncü üyelerinin tek bir günde yönettiği tutarların oldukça altında kalıyor.
Öte yandan, zincir üstü veri sağlayıcısı DefiLlama, x402 için DEX hacmi olarak adlandırdığı bir metriği takip ediyor. Bu hacim, 3 Aralık’ta tek bir günde yaklaşık 970.000 dolara ulaşırken, o tarihten bu yana istikrarlı şekilde geriledi. 13 Temmuz’da yaklaşık 16.000 dolara kadar düşen hacim, son 30 günde ise toplamda yaklaşık 572.000 dolar seviyesinde gerçekleşti.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: coindesk.com
