Petrol boru hattı için Türkiye’ye 1,5 milyar dolarlık borç çıkaran Irak, Türkiye’ye olan 1,6 milyar dolarlık borcunu ise 40 yıldır ödemiyor. Bugüne kadar bu alacağını tahsil edemeyen Türkiye, tahkim davasını da kaybetti.
Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı’ndaki anlaşmazlık nedeniyle Türkiye’ye 1 milyar 471 milyon dolarlık (yaklaşık 69 milyar lira) uluslararası tahkim davası açıp kazanan Irak, Türkiye’ye olan 1,6 milyar dolarlık borcunu ise 40 yıldır ödemiyor. 1980’li yıllarda Türkiye’nin Irak Merkez Bankası’na verdiği nakit borç ile Bekhme Barajı Projesi’nden kaynaklanan toplam 1 milyar 613 milyon dolarlık alacak, güncel kurlarla 75 milyar lirayı aştı. Bugüne kadar tahsil edilemeyen bu alacak sonrası, tahkim davasının kaybedilmesinin ardından hükümetin nasıl bir yol izleyeceği merak konusu.
Merkez Bankası’nın (TCMB) bilançosunda bekleyen 40 yıllık alacağın 1 milyar 521 milyon 195 bin doları, Türkiye’nin Irak Merkez Bankası’na verdiği nakit krediden; 92 milyon 574 bin doları ise Bekhme Barajı Projesi kapsamında satın alınan senetlerden kaynaklanıyor. Irak’ın baraj borcu, ENKA İnşaat’ın Irak’ta Dicle Nehri üzerinde yaptığı Bekhme Barajı işinden doğdu. Irak hükümeti, ENKA’ya ödeme yerine senet verdi ancak bu borcu ödemedi. 1986 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla bu senetler TCMB tarafından satın alındı ve alacak TCMB bilançosuna geçti.
TCMB KARŞILIK AYIRIYOR
Irak’ın 1 milyar 521 milyon dolarlık kredi borcu, 1989 yılında Türkiye ile Irak arasındaki ticaret ödemelerini kolaylaştırmak amacıyla iki merkez bankası arasında yapılan anlaşmadan kaynaklanıyor.
TCMB, Irak Merkez Bankası’na verdiği krediyi geri alamadı. Bu nedenle TCMB, tahsil edilemeyen bu büyük alacak için her yıl bilançosunda karşılık ayırmak zorunda kalıyor. Son olarak TCMB’nin 3 Temmuz 2026 tarihli bilançosunda bu alacak 75,4 milyon lira olarak yer aldı.
Türkiye Paris’te davayı kaybetti
CHP Zonguldak Milletvekili Deniz Yavuzyılmaz, Irak-Türkiye ham petrol boru hattına ilişkin uluslararası tahkim kararının iptali için Paris İstinaf Mahkemesi’nde açılan davanın kaybedildiğini açıkladı. Yavuzyılmaz, “AKP, Paris davasını kaybetti. 1 milyar 471 milyon dolarlık tahkim cezasının ödenmesi için geri sayım başladı” dedi. 1,6 milyar doları aşan alacağın 40 yıldır tahsil edilememesi, tarihi ve konjonktürel nedenlere dayanıyor. Kesinleşmiş alacak, Körfez Savaşı, Birleşmiş Milletler yaptırımları ve Irak’ta uzun yıllara yayılan siyasi istikrarsızlık nedeniyle tahsil edilemedi. Ancak bu alacak hukuken varlığını korumaya devam ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: sozcu.com.tr
