Bloomberg’in haberine göre Meta Platforms (META), Pekin’in anlaşmanın feshedilmesi yönündeki emsalsiz talebine uymak amacıyla 2 milyar dolarlık Manus satın alımını parçalara ayırmaya başladı.
Haberde, Meta’nın operasyonel ayrışmayı tamamladığı ve çalışanlarına, Manus’un araçlarını şirket içi projelerde kullanmayı bırakmaları talimatını verdiği belirtildi. Ayrıca, Singapur merkezli Manus çalışanlarının Meta’nın iç veri sistemlerine erişimi bu aydan itibaren engellendi.
Bu ayrışma, Manus ve Meta’nın, Çin’in stratejik teknoloji ve yeteneklerini koruma kararlılığının sınırlarını test eden bu anlaşmayı Pekin’in talebiyle sona erdirmeye çalıştığı bir dönemde gerçekleşti.
Zhonglun hukuk bürosuna göre, Çinli düzenleyiciler nisan ayında anlaşmanın geri alınmasını emretti. Bu, ülkenin yabancı yatırım güvenliği inceleme mekanizması kapsamında tamamlanmış bir anlaşmanın çözülmesini başlatan ilk adım oldu.
O tarihten bu yana Pekin, özellikle stratejik sektörlerdeki varlıkları içeren sınır ötesi işlemler üzerinde daha sıkı kontrol sağlamak için teknoloji ihracat kontrollerini artırdı. ABD-Çin teknoloji rekabeti, yetenek, donanım ve veri alanlarında daha da yoğunlaşırken, bu adımların etkisi büyüyor.
Küresel yapay zekâ şirketlerine danışmanlık yapan Singapur merkezli Matthias Hendrichs, ABD’li teknoloji şirketlerinin Çin menşeli varlıklara ilgisinin artık “geri döndürülebilirlik riski” taşıdığını ve hiçbir anlaşma yapısının bu riski ortadan kaldıramayacağını belirtti.
Hendrichs, Pekin’in Manus’a yönelik itirazının temelindeki sorunun çözülemeyebileceğini de ekledi. “Başka bir şirketin mühendisleri sisteminize eriştikten sonra, depoyu silebilirsiniz ama gördüklerini unutturamazsınız” dedi.
Bir zamanlar Amerikan rakiplerine karşı Çinli yapay zekâ girişimleri için bir dönüm noktası olarak görülen Manus, şimdi Singapur gibi ülkelere taşınarak Çin imajından uzaklaşmak isteyen girişimciler için uyarıcı bir örnek haline geldi.
The Asia Group’un Çin genel müdürü Han Shen Lin, “Bu çözülme süreci karmaşık olabilir” dedi. Lin, Pekin’in teknoloji sektörüne “Singapur yıkama” olarak adlandırılan uygulamanın sınırları olduğunu gösterdiğini ve Washington’a da sahiplik yapılarının şeffaflaştırılmasının yasaklar kadar etkili olabileceği mesajını verdiğini belirtti.
Çin kökenli Manus, geçen yıl merkezini ve ana ekiplerini Singapur’a taşıdı. Ardından Meta, aralık ayında agentic yapay zekâ girişimini 2 milyar dolara satın alacağını duyurdu ve bu gelişme teknoloji ihracat kontrollerini içeren aylar süren bir incelemeyi tetikledi.
Bu ayın başında Pekin, Çinli yatırımcıları, teknolojiyi, veriyi ve ulusal güvenliği ilgilendiren yurtdışı işlemler üzerinde kapsamlı yeni kurallar yayımladı.
Bu kurallar, Pekin ve Washington’un yapay zekâ üzerindeki kontrolünü artırma yarışının ortasında geldi. Çinli düzenleyiciler, Moonshot AI, StepFun ve ByteDance gibi şirketlere, hükümetten açık onay almadan ABD yatırımlarını reddetmeleri talimatını verdi. Washington ise yakın zamanda Çin merkezli şirketlere yönelik yapay zekâ çip ihracat kontrollerini küresel ölçekte genişletti.
Yeni kurallar, Pekin’in yetkisini ana kara Çin dışındaki pazarlara, örneğin Tayvan’a kadar genişletiyor ve Çin yatırımlarını kısıtlayan ülkelerin şirketlerine yaptırım uygulama yetkisi tanıyor.
Gavekal Dragonomics’ten sanayi politikası analisti Tilly Zhang, yeni yurtdışı yatırım direktiflerinin, Manus gibi önde gelen bir Çinli yapay zekâ şirketinin iç pazardan uzaklaşmasını hedef aldığını ve Pekin’in başkalarının bu yolu izlemesini istemediğini söyledi.
Han’a göre Pekin’in yeni çerçevesi, devlete yurtdışına çıkan sermaye üzerinde “geriye dönük ve ileriye dönük tam bir kontrol” sağlıyor. “Bir anlaşmaya Çin parası bulaştıysa, Pekin artık çıkış, yeniden yapılandırma veya yeniden yatırım üzerinde yetki iddia edebiliyor.”
1 Temmuz’da yürürlüğe girecek olan bu çerçeve, Çin’in tamamlanmış yurtdışı işlemleri zorla çözmesine ilk kez kapsamlı ve resmileştirilmiş bir yasal zemin sağlıyor. Özellikle hassas sektörlerde onay olmadan sınır ötesi yetenek transferlerini de yasaklıyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: cnbc.com
