Wall Street, hiper ölçekleyici şirketlerin sermaye harcamalarındaki hızlı artış nedeniyle giderek daha fazla endişe duyuyor. Amazon (AMZN), Microsoft (MSFT), Alphabet (GOOG) (GOOGL) ve Meta’nın (META) toplam sermaye harcaması 2024 yılında 200 milyar doların biraz üzerindeydi. İki yıl içinde bu rakamın 700 milyar dolara yaklaşması bekleniyor. Aynı dört şirketin serbest nakit akışı ise geçen yıl 200 milyar dolara geriledi; bu tutar, 2024’teki 237 milyar dolardan daha düşük ve büyük ölçüde altyapı yatırımlarına harcandı. Yatırımcıların aklındaki soru ise şu: Ekonomide bir daralma olursa bu harcamalar ne olacak?
Tarihte benzer bir örnek, beklenmedik bir kaynaktan geliyor. 1930 yılında AT&T’nin (T) Bell System’i, yılda 585 milyon dolar ile ABD tarihinin en büyük özel altyapı yatırımını gerçekleştiriyordu. Ardından Büyük Buhran başladı; GSYH çöktü, işsizlik %25’e ulaştı ve şirketler harcamalarını kıstı. Ancak Bell yatırımlarına devam etti. Telefon kurulumları azalsa da altyapı yatırımları sürdü. Şirket, 1929’dan 1942’ye kadar her yıl hisse başına 9 dolarlık temettüyü kesintisiz olarak dağıttı.
Bunun nedeni basitti: Bell’in durma şansı yoktu. Telefon ağı ancak büyüdükçe değer kazanıyordu. Yatırımlar durursa, şirketin varlık sebebi olan tekel avantajı ortadan kalkacaktı. Bu nedenle geri çekilmek, yapısal olarak mantıksızdı.
Bu mantık günümüzde de geçerli. Amazon CEO’su Andy Jassy, yapay zekâyı “hayatta bir kez karşılaşılabilecek bir fırsat” olarak tanımlıyor ve mevcut büyümenin eşi benzeri görülmediğini, gelecekte ise daha da büyük olacağını söylüyor. Bu bir büyüme tahmini değil, rekabet riskine işaret eden bir açıklama. Hiper ölçekleyici şirketlerin sermaye harcamaları artık ABD GSYH’sinin %2,2’sine ulaşmış durumda. Şirketler, asıl riskin fazla yatırım yapmak değil, döngü olgunlaştığında yetersiz yatırımda kalmak olduğunu vurguluyor.
Beş büyük hiper ölçekleyiciye Oracle (ORCL) da eklendiğinde, bu şirketlerin toplam sermaye harcaması 2023 ortasından bu yana yıllık ortalama %72 büyüdü. Yapay zekâ varlıkları yılda yaklaşık %20 oranında değer kaybediyor; bu da yıllık amortisman giderinin, grubun 2025 kârına yaklaşması anlamına geliyor. Serbest nakit akışı zayıflarken, harcama taahhütleri devam ediyor.
Bell’in Büyük Buhran dönemindeki performansı, hiper ölçekleyicilerin olası bir ekonomik daralmada aynı dayanıklılığı göstereceğini garanti etmiyor. Bell System, düzenlenmiş bir tekel olarak garantili getirilere sahipti ve ciddi bir rakibi yoktu. Günümüzde ise hiper ölçekleyiciler, birbirleriyle, Çin’le ve güçlü rakiplerle rekabet halinde. Her iki durumda da yatırımı sürdürmek için yapısal bir teşvik var; ancak günümüzde finansal tampon çok daha zayıf.
Yine de altyapı yatırımı stratejik olarak yeterince güçlü olduğunda, sermaye harcamaları genellikle kesilecek son kalem oluyor. Ma Bell, temettüyü 13 yıl boyunca korudu. Hiper ölçekleyiciler ise gümrük vergileri, faiz belirsizliği ve dalgalı piyasa koşullarına rağmen öngörülerini korumaya devam ediyor.
Bu içerik hazırlanırken faydalanılan kaynaklar: Seeking Alpha
